Populistische regering al op de klippen gelopen in Italië (nog voor ze gevormd was)

De regering van de extreemrechtse Lega en de links-populistische Vijfsterrenbeweging in Italië gaat voorlopig niet door. Kandidaat-premier Giuseppe Conte heeft zijn opdracht om een regering te vormen teruggegeven aan president Mattarella. De president sprak eerder op de avond een veto uit tegen de kandidaat-minister van Financiën, de euro-sceptische Paolo Savona. De leider van de Vijfsterrenbeweging, Luigi di Maio, heeft gezegd dat Mattarella moet worden afgezet. De kans is klein dat dat gebeurt, maar het worden wellicht wel nieuwe verkiezingen in Italië.

Di Maio zei dat Mattarella de grondwet heeft geschonden met zijn weigering een euroscepticus te benoemen als minister van Financiën. In een interview met de televisiezender RAI zei Di Maio dat de coalitie slechts een paar stappen verwijderd was van de vorming van een regering. Dat proces is volgens hem gestopt "omdat er een minister in ons kabinet zat die de Europese Unie bekritiseerde".

Volgens Di Maio is Italië nu verwikkeld in een institutionele crisis en moet het parlement een oordeel vellen over de president die "de wil van het volk" heeft genegeerd.

Artikel 90

Met een beroep op artikel 90 van de grondwet wil Di Maio de president afzetten. Dat artikel gaat over hoogverraad en schending van de grondwet. Als een meerderheid zich daarvoor uitspreekt, moet het constitutionele hof besluiten of de president wordt afgezet. De kans is klein dat, mocht het zover komen, het hof in dit geval zal overgaan tot afzetting.

Savona is een oud-minister van Industrie, die zich openlijk heeft afgevraagd of Italië uit de euro moet stappen. Zijn benoeming zou de financiële markten alarmeren, zei Matarella. De president vreest onrust binnen de financiële wereld over zo'n benoeming. Als gevolg kan de rente stijgen en is Italië steeds meer overheidsinkomsten kwijt aan de reeds forse staatsschuld.

Griekenland, maar erger

Als minister van Financiën zou Savona de financiële plannen van de coalitie moeten uitvoeren, die Italië volgens financiële experts 100 à 150 miljard euro extra per jaar kosten. Het houdt de dreiging in van het ineenstorten van de Italiaanse economie en een crisis die vele malen groter is dan de Griekse schuldencrisis.

De president heeft naar eigen zeggen alternatieve kandidaten naar voren geschoven voor de ministerspost, maar die zijn door de twee partijen afgewezen. De president van Italië heeft vooral ceremoniële taken. Formeel mag hij ministers afwijzen, maar daar wordt in de praktijk zelden gebruik van gemaakt.

Voet bij stuk

In Italië werd niet verwacht dat Mattarella voet bij stuk zou houden bij zijn afwijzing van de kandidaat van de coalitiepartijen. Hij heeft de zaak daarmee op scherp gezet, met dus als mogelijk gevolg nieuwe verkiezingen.

Ondertussen werd bekend dat de president Carlo Cottarelli, een voormalige topfunctionaris van het Internationale Monetaire Fonds, heeft uitgenodigd om morgen naar het presidentieel paleis te komen.

Dat kan betekenen dat hij Cottarelli wil vragen de leiding op zich te nemen van een zakenkabinet, dat aanblijft tot er duidelijkheid is over de vraag hoe het nu verder moet in Italië. De komst van een zakenkabinet is tegelijkertijd hoogst onzeker, omdat de coalitiepartijen zich daartegen zullen keren in het parlement.

Lees meer