Pensioenexpert gooit bommetje: vrouwen leven langer, en moeten dus langer werken dan mannen

Terwijl bij ons de hele heisa over wat zware beroepen nog wel een poos politiek zal aanmodderen, komt een Nederlandse demograaf gespecialiseerd in pensioenen met een opvallende stelling: hij pleit voor een meer diverse berekening van de pensioenleeftijd, die meer recht doet aan verschillen tussen bevolkingsgroepen. Zo zouden vrouwen bijvoorbeeld pas later op pensioen mogen dan mannen.

Jan Latten was als hoofddemograaf van het Centraal Bureau voor Statistiek (CBS) verantwoordelijk voor de levensverwachtingscijfers die in Nederland de pensioenleeftijd mee bepalen. Nu gaat hij zelf op pensioen.

Latten pleit voor een meer diverse berekening van de pensioenleeftijd, die meer recht doet aan verschillen tussen bevolkingsgroepen. Sinds de jaren 50 is de vaste leeftijd waarop mensen met pensioen konden in beton gegoten: op 65 jaar. Dat betekende toen dat mensen gemiddeld nog zo'n veertien jaar van hun pensioen konden genieten. Anders gezegd: ze hadden nog zo'n veertien jaar te leven.

Inmiddels is de gemiddelde levensverwachting flink gestegen. Wie nu 65 is, heeft gemiddeld nog zo'n twintig jaar voor de boeg. Daarbij komt dat er nu relatief meer ouderen zijn. Al met al betekent dat dus dat er meer pensioen moet worden uitgekeerd. En die hogere kosten moeten ergens van betaald worden.

"Klink eerlijk, maar het is niet juist"

En dus, is het idee, is het eerlijker als de pensioenleeftijd omhoog gaat. Wanneer je mag stoppen met werken is in Nederland sinds drie jaar gekoppeld aan de gemiddelde levensverwachting. Elk jaar voorspelt het CBS hoe oud Nederlanders gemiddeld worden. Op basis daarvan bepaalt de minister van Sociale Zaken wat de wettelijke pensioenleeftijd vijf jaar later zal zijn.

Die leeftijd geldt in principe voor iedereen: man of vrouw, arm of rijk, hoog- of laagopgeleid. Dat klinkt eerlijk, maar eigenlijk is het dat juist niet, stelt Jan Latten.

"De pensioenleeftijd is neutraal, maar de dood is dat niet en discrimineert wél." Hij verwijst naar statistieken. "Als je kijkt naar de levensverwachting, zie je een duidelijke kloof tussen verschillende groepen mensen. Vrouwen leven langer dan mannen, hogeropgeleiden langer dan lageropgeleiden, mensen met fysiek lichte beroepen langer dan mensen met zware beroepen." Het zou daarom volgens Latten eerlijk zijn als vrouwen later met pensioen gaan dan mannen.

Dat verschil is best groot: hogeropgeleide vrouwen leven gemiddeld zeven jaar langer dan laagopgeleide mannen. "Het is nu allemaal berekend alsof er geen verschil is tussen man en vrouw", zegt Latten. "Maar daar trekt de dood zich niets van aan."

Lees meer