Welkom in onze toekomst: waarom we deze zomer over paar decennia zelfs een koele zomer zullen noemen

analyseHittegolven komen nu frequenter voor: van een keer in de twintig jaar een eeuw geleden, tot elke twee tot drie jaar nu. En een warme zomer zoals we die nu hebben, gaan we in de toekomst nog veel vaker zien. Over enkele decennia zal de zomer van 2018 wellicht als een koele worden beschouwd. Hittegolven zijn nu immers nog niet het nieuwe normaal, maar dat worden ze wel. En eigenlijk is het al te laat om daar iets aan te doen. Daardoor gaan heel veel doden vallen, en sterven door een hittegolf is echt niet de mooiste manier om deze wereld te verlaten.

Het aantal hittegolven neemt wereldwijd toe. Dat zie je deze zomer heel duidelijk. Kijk maar naar Scandinavië, Japan en hier. De huidige temperaturen zijn niet meer zo zeldzaam. De hittegolven zijn bovendien nu ongeveer drie graden warmer dan honderd jaar geleden. In de toekomst gaat het alleen maar warmer worden, dan zullen we dit een koele zomer noemen, zeggen klimatologen.

De temperaturen zullen dus gaan oplopen. Maar dat betekent niet dat het dan altijd mooi weer zal zijn. Het hele zonnige weer, zoals we in 2018 meemaken, zal niet elk jaar terugkomen. De trend is wel dat er meer zon te zien zal zijn, maar niet zoals de afgelopen drie maanden. Die waren heel bijzonder.

Wat we momenteel meemaken, en waarom de hitte zo lang duurt - het blijft wellicht bijzonder warm tot zeker half augustus en het is al warmer dan normaal sinds april - is voor een stuk te verklaren door een soort weerspiraal. Als de zon schijnt en alles is nog groen, dan gaat er een heleboel energie zitten in het verdampen van het water. Maar als het water op is, stijgt de temperatuur. Dus als het droog is, is er meer kans op een hittegolf.

Maar natuurlijk hebben de hoge temperaturen ook te maken met de opwarming van de aarde. Het is allemaal vrij simpel: de aarde warmt op, dus warmt het ook hier op en krijgen we meer hittegolven. De hittegolven zijn warmer, ongeveer drie graden, en komen vaker voor.

De droogte is in de afgelopen honderd jaar nog niet toegenomen in onze streken, maar dat zal de komende honderd jaar wel het geval zijn.

Mogelijk wordt het in augustus nog warmer. We hebben dit weer omdat er een hogedrukgebied boven Scandinavië ligt. Dat geeft ons een noordoostelijke wind en die brengt veel zonneschijn en hoge temperaturen mee. Dat gebied blijft er sowieso de komende twee weken nog liggen, het is erg hardnekkig.

Wat er daarna gaat gebeuren met het weer, is nog onzeker. Maar kan nog heel lang droog en warm worden, waarschuwen meteorologen.

Thunderstruck

Alles wordt overigens stilletjes aan extremer: de hittegolven, maar ook de stormen die daarop volgen. Het bliksemt vaker ook. (Lees: Thunderstruck: steeds meer mensen sterven door bliksem. Waarom?)

Het weer dat we nu meemaken is dus een glimps van wat voor onze achterkleinkinderen, maar misschien ook al kleinkinderen en als je erg jong bent zelfs je kinderen als “normaal” zomerweer zullen ervaren.

Het zal zelfs voor hen niet altijd zo zijn, maar, zoals wij nu spreken over hete zomers zullen zij spreken over koele zomers, die slechts om de zoveel jaar (en steeds verder uit elkaar) zullen voorkomen.

Er zullen oplossingen gevonden moeten worden om daar mee om te gaan. De realiteit is dat zelfs wanneer we erin slagen de nu door de hele wereld behalve de Verenigde Staten van Trump afgesproken klimaatnormen te halen, we in een wereld zullen leven waar we de klimaatopwarming alleen nog kunnen proberen binnen de perken te houden. Stoppen gaat niet meer, terugdraaien ook niet.

We gaan wellicht naar - als we allemaal tussen nu en 10 jaar de knop consequent omdraaien en voor duurzaam kiezen - naar een gemiddelde opwarming van rond de drie graden.

Voor ons hier in de Lage Landen betekent dat concreet zomers met temperaturen zoals nu, maar ook veel meer neerslag en stortregens. Overstromingen dus. Plus, onrechtstreeks, omdat we hier dan nog mee van het beste zitten, ook een overrompeling van miljoenen klimaatvluchtelingen uit delen van de wereld die harder zullen worden getroffen.

Het is leefbaar, maar bijlange niet zo plezant als waar we van komen.

Dodelijk

Ook wij zullen in ons leven in toenemende mate dus geconfronteerd worden met extremer weer. In tegenstelling tot wat we denken, is de opwarming nu al keihard aan het toeslaan.

Een derde van de wereld heeft al af te rekenen met hittegolven die dodelijk zijn. Dat betekent dat het daar al 20 dagen per jaar zo warm wordt dat zelfs gezonde mensen een ernstig risico lopen. Nu al komen jaarlijks drie keer meer mensen om door de gevolgen van hittegolven dan in de periode tot 1980.

Zoals gezegd, we zijn het punt van weerkeren al voorbij, en zelfs als we zouden stoppen met broeikasgassen uit te stoten, zal tegen 2100 de helft van de wereldbevolking risico lopen om te sterven omdat het te warm is gedurende die 20 dagen.

Sterven door de hitte is trouwens niet de mooiste manier om deze wereld te verlaten.

“Sterven in een hittegolf is alsof je langzaam gekookt wordt, het is pure marteling. Jongeren en ouderen hebben een bijzonder risico, maar we hebben geconstateerd dat deze hitte ook soldaten, atleten, eigenlijk iedereen kan doden”, zegt Camilo Mora van de Universiteit van Hawaii, die de cijfers van hierboven verzamelde. (“Dying in a heatwave is like being slowly cooked, it’s pure torture. The young and elderly are at particular risk, but we found that this heat can kill soldiers, athletes, everyone.”)

Waarom? Ook dat is al onderzocht

“Je zweet verdampt niet meer als het zeer warm en vochtig is, zodat de warmte zich in plaats daarvan in je lichaam ophoopt. Mensen kunnen dan hitte-toxiciteit krijgen, een vergiftiging die lijkt op zonnebrand, maar dan aan je binnenkant. Je bloed wordt naar je huid gestuurd om je af te koelen, waardoor er minder bloed naar de organen gaat. Wat vaak voorkomt is dat daardoor de voering van je darm afgebroken raakt en er toxines gaan lekken in de rest van je lichaam.” (“Your sweat doesn’t evaporate if it is very humid, so heat accumulates in your body instead. People can then suffer heat toxicity, which is like sunburn on the inside of your body. The blood rushes to the skin to cool you down so there’s less blood going to the organs. A common killer is when the lining of your gut breaks down and leaks toxins into the rest of your body.”)

Lees meer