Handelsoorlog tussen VS en EU lijkt afgewend. Maar schijn bedriegt. Dit is waarom

analyseVorige week werd Europa door Donald Trump nog omschreven als een "vijand", maar - en dan vooral om z'n achterban te sussen - nu is er een deal waarmee een handelsoorlog tussen de VS en Europa lijkt afgewend. Maar, in de met veel poeha door Trump afgekondigde overeenkomst zijn alleen afspraken gemaakt over dingen als sojabonen, en niet over de auto-industrie, het meest heikele punt bijvoorbeeld. Op een bepaald moment gaat iemand Trump toch eens moeten uitleggen dat de wereld niet zit te wachten op Amerikaanse auto's. 

De deal van gisteren, hoewel er weinig details over zijn, werd gesloten tijdens een bezoek van de voorzitter van de Europese Commissie, Jean-Claude Juncker, aan president Trump.

Op een gezamenlijke persconferentie sprak Trump van een "grote dag voor vrije en eerlijke handel". Ook zei hij dat de VS en de EU partners zijn, geen vijanden en dat er een nieuwe fase is ingegaan in de betrekkingen tussen de VS en de EU.

Juncker zei dat de EU en de VS afspraken hebben gemaakt om de importtarieven op industriële producten te verlagen en de bestaande importheffingen verder af te bouwen.

Verder heeft de EU beloofd om veel meer Amerikaanse sojabonen en vloeibaar gas te gaan importeren. En dat is winst voor Trump, omdat hij er Amerikaanse boeren mee tegemoetkomt. Dat zijn veelal Trump-stemmers. Zij hebben het zwaar en dreigden ontevreden te worden. Nu krijgen ze een signaal van hun president: 'ik zorg voor jullie, dit heb ik voor elkaar gebokst'.

Schijn bedriegt

De dreigende escalatie van het handelsconflict lijkt nu voorbij. Eigenlijk beloven Trump en Juncker om toe te werken naar het afschaffen van importtarieven. Maar in de overeenkomst zijn nog wel geen afspraken gemaakt over de auto-industrie, het meest heikele punt.

De VS en de EU zijn verwikkeld in een handelsgeschil dat voortvloeide uit het besluit van Trump om de invoertarieven van staal en aluminium te verhogen. Hij overweegt ook de import van auto's extra te gaan belasten. Juist dát wil Europa voorkomen.

Trump klaagde voorafgaand aan de ontmoeting nog over de "massale tarieven" en "enorme barrières". De VS zou honderden miljarden dollars verliezen aan de Europese Unie.

Volgens Trump rijden er te veel Mercedessen, BMW's en andere Europese auto's rond in de Verenigde Staten en te weinig Chryslers, Chevrolets en Cadillacs in Europa. Dat moet en zal anders, vindt de Amerikaanse president. Europa moet aan de Amerikaanse auto, made in USA.

Het is volgens Trump de schuld van het oneerlijke en protectionistische Europa, dat Amerikaanse auto's een importheffing oplegt van 10%, terwijl de VS slechts 2,5% heft op Europese auto's.

Als de EU die heffing niet schrapt kunnen de Europese autobouwers de borst natmaken voor een Amerikaanse heffing van minstens 20% en misschien wel 35%, dreigde Trump.

Auto's vormen ongeveer 10% van de totale handel tussen de VS en EU. Volgens de ACEA, de vereniging van de Europese auto-industrie, exporteerden Europese autoproducenten in 2017 vijf keer zoveel auto's naar de VS als omgekeerd. De EU verscheepte 1,15 miljoen personenauto's naar de VS, goed voor 37,4 miljard euro. Op hun beurt sleten de VS 234.065 auto's in de EU, ter waarde van 6,2 miljard euro, dat is een vijfde van de hele Amerikaanse auto-export.

Wat Trump niet beseft: niemand wil Amerikaanse auto's

Van de Europese autobouwers is Duitsland de grootste. Het land van BMW, Audi, Volkswagen en Mercedes verkocht in 2017 voor 17,3 miljard euro auto's in de VS. De VS kwam niet verder dan 5 miljard euro in Duitsland. Europa's autobouwer nummer twee, het Verenigd Koninkrijk, voerde voor 7,5 miljard euro uit en voerde voor 1,6 miljard euro in. En de derde autobouwer, Italië, exporteerde voor 4,3 miljard euro uit de VS, maar de VS verkocht voor slechts 166 miljoen euro aan Italianen.

Volgens Trump komt dat door de 10% importheffing. Maar de Japanners betalen ook al sinds jaar en dag 10% om hun auto's op de Europese markt te kunnen verkopen. Overigens is in het onlangs gesloten handelsakkoord tussen Japan en de EU (Jefta) afgesproken om stapsgewijs en uiterlijk in 2025 dit tarief helemaal af te schaffen.

De VS gaat ook niet vrijuit als het gaat om oneerlijke en scheve tarieven. Op Europese bestelwagens en pick-uptrucks leggen de Amerikanen een heffing van maar liefst 25%, terwijl Europa dus maar 10% oplegt.

In de VS staan bovendien fabrieken van Europese autobouwers. En Chrysler, een van de 'Big Three'-autofabrikanten, is eigendom van het Europese Fiat. Die fabrieken in de VS waar Europese auto's worden gebouwd, produceerden vorig jaar 2,9 miljoen auto's, waarvan 60% werd verkocht aan het buitenland, onder meer in de EU. Ze leveren bovendien veel banen op. In de fabrieken 120.000 banen, en nog eens 420.000 banen als je garages, dealers en toeleveranciers meerekent.

Wat Trump niet lijkt te beseffen is dat de rest van de wereld geen Amerikaanse auto's wil omdat Amerikanen domweg auto's bouwen die, in tegenstelling tot Japanners, niet aangepast zijn aan onze smaak en onze filosofie. Japanners hebben veel beter aangevoeld wat Europeanen mooi vinden en willen hebben.

Amerikaanse auto's worden door Europeanen doorgaans als lelijke mastodonten gezien. Ze zijn ook ontworpen voor een ander soort gebruik, andere afstanden en voor de maximum 65 mph op de Interstate Highways. Ze zijn te groot voor onze wegen en de stad. En ze zijn niet echt zuinig, wat ook niet echt nodig is als je kijkt naar de Amerikaanse benzineprijs.

Omgekeerd zit het anders: Amerikanen dol op onze auto's

Omgekeerd zit dat anders. Europese auto's appelleren blijkbaar veel meer aan de Amerikaanse consument. Maar daardoor is er dus nu ook veel te verliezen, als Trump de deal met de Eu niet doortrekt naar de autoindustrie. Rabobank heeft becijferd dat bij een importheffing van 20% door de Amerikanen de Europese auto-industrie 11,5 miljard euro gaat verliezen.

Lagere tarieven voor Amerikaanse auto's zal de Europese concurrentie anderzijds wél onberoerd laten, want de Europese consument gaat voor een paar duizend euro niet switchen naar een Amerikaanse auto.

Een ontregelende auto-oorlog met hogere heffingen op auto's en auto-onderdelen raakt de VS trouwens ook harder dan de EU. Amerikaanse consumenten moet meer betalen voor de auto van hun keuze en Amerikaanse auto's worden ook duurder, want in veel auto's zitten buitenlandse onderdelen, van motoren tot versnellingsbakken.

Dat gaat ook banen kosten. Denktank Peterson Institute heeft becijferd dat de Amerikaanse autosector in geval van een tariefsverhoging 195.000 banen verspeelt en bij een volwaardige handelsoorlog maar liefst 624.000 banen.

De Duitsers willen de Europese tarieven wel schrappen om Trump tegemoet te komen. De Fransen denken daar echter anders over. Peugeot, Renault en Citroën exporteren namelijk geen auto's naar de VS en liggen dus niet zo wakker van Amerikaanse heffingen.

Lees meer