"Er zijn wel een paar doemscenario's denkbaar": Bart De Wever (N-VA) vreest voor 'zijn' Antwerpen

 

Bart De Wever (N-VA) wil absoluut verder als burgemeester van Antwerpen. "Je steekt heel veel brood in de oven, je zou het er ook willen uithalen." Maar tegelijk vreest hij ook een beetje voor 'zijn' stad en voor 'zijn' coalitie. Want is een coherente coalitie na 14 oktober in Antwerpen wel mogelijk? En beïnvloedt die uitslag ook niet het werk van de federale regering? "Als het hier voor sommige mensen slecht zou aflopen, kan ik me niet voorstellen dat die dan de volgende dag vrolijk op hun bureau gaan zitten."

Bart De Wever staat misschien wel voor de grootste electorale test van z'n leven. Of op z'n minst de meest persoonlijke: wil de Antwerpenaar hem opnieuw voor zes jaar als burgemeester? Hij heeft er naar eigen zeggen "een redelijk goed gevoel bij".

"We hebben toch veel kunnen realiseren. De stad is financieel gezond gemaakt. Onze historische schulden zijn afbetaald. Da's wel een krachttoer. Economisch zijn we veel sterker geworden. We hebben heel veel investeringen aangetrokken en er komen nog voor miljarden aan investeringen naar Antwerpen bij. De criminaliteit is fors gedaald. 30 procent naar beneden."

© newsmonkey

"Coalitie met twee partijen is niet realistisch"

Maar Antwerpen stond al hoog?

"We waren van alle grote steden de meest criminele. Vandaag zijn we pro rata de beste. Er is gewerkt in de stad, er wordt nog gewerkt, en dat zie je wel. Het idee dat je morgen in een heel andere stad gaat wakker worden, met hersteld erfgoed, een opgeloste ring, de mobiliteit die een stuk is opgelost, met nieuwe pleinen, nieuwe tramlijnen, … dat zou een mens moeten overtuigen dat ik veel heb gedaan maar niet heb stilgezeten. En dat Antwerpen daarvan geprofiteerd heeft."

Dat is ook een verwijt van de rest van Vlaanderen: als nationale voorzitter zuigt hij allerlei middelen naar Antwerpen?

"Wel, dat is waar natuurlijk; in die zin dat heel wat investeringstreinen naar Antwerpen zijn gemonteerd. Maar tegelijk profiteert de rest van Vlaanderen ook. De Antwerpse Ring, daar staan niet alleen Antwerpenaren op, ik denk zelfs eerder een kleine minderheid. Dat is de aorta van de Vlaamse economie, samen met de haven. Als dat verstopt, gaan we daar vroeg of laat allemaal zeer nadelige gevolgen van ondervinden. Dus dat we dat oplossen, is een heel goeie zaak."

Je werk spreekt voor zich: da's een gevaarlijke stelling van een zittend burgemeester. Patrick Janssens, je voorganger, zei dat ooit ook.

"Dat heeft hij inderdaad ook gedaan. Hij heeft toen bijna geen campagne gevoerd. Dat heb ik nooit gedaan. Ik ben als burgemeester vanaf dag één regelmatig de wijken ingedoken, met een formule van wijkbezoeken. Ik ben dat blijven doen, nu nog intensiever, om niet in de ivoren toren van het stadhuis opgesloten te raken. En ik denk wel dat ik nog voeling heb met de realiteit, om te weten waar ik sta."

Zal er een coalitie mogelijk zijn rond de N-VA?

"Journalisten en politici kijken dan met een visadem naar peilingen …"

… en de laatste peiling gaf je huidige coalitie nipt een meerderheid.

"Zelfs met twee partijen. Maar ik denk niet dat dat zo realistisch is. Als je de uitslagen van 2006 en 2012 gaat leggen, naast wat de peilers verwacht hadden, dan zit dat er toch telkens behoorlijk naast. In 2012 lag ik zogezegd nek-aan-nek met Patrick Janssens, in realiteit was er een groot verschil in mijn voordeel. Ik wil 14 oktober afwachten, om te zien wat het kan geven. Maar er zijn wel een paar doemscenario’s denkbaar."

Zoals winnen, maar geen burgemeester kunnen worden?

"Een deadlock vooral hé. Je ziet toch aan de ene kant een centrumlinks blok en aan de andere kant de N-VA, met daarnaast nog twee extremistische partijen. Het doemscenario is dat er geen evidente coalitie mogelijk is. Ik denk dat een stad gebaat is bij een coherente coalitie, die goed aan elkaar hangt inhoudelijk. Deze stad had dat, en daar heeft ze echt van geprofiteerd."

Maar ondertussen is er bij uw coalitiepartner een transmigrant toegekomen?

"Een beetje stout van dat te zeggen."

Woont Kris Peeters (CD&V) echt hier dan?

"Ja, hijzelf zegt: 'Ik ben een huurder en zo zijn er 250.000 in Antwerpen.' Dat is waar, maar ik denk dat er 249.998 daarvan geen villa bezitten buiten Antwerpen 'om van de tuin te genieten'. Dus in die zin is hij wel een unieke bewoner."

"Hij is dus naar hier verhuisd, speciaal om aan die verkiezingen te kunnen deelnemen. Ik heb er een gemengd gevoel bij. Ik vind het goed dat Antwerpen terug het epicentrum is van Vlaanderen, en dus zware kanonnen aantrekt. Dat partijen dus met hun grootste kleppers naar hier komen. Maar voor mij persoonlijk, voor 14 oktober, was dit natuurlijk geen vriendelijke zet."

En die spanning voel je ook in het federaal project?

"Het is niet zo erg als je doet uitschijnen. Maar het is altijd beter dat je echt goed overeen komt. Voor relaties op alle vlakken. En natuurlijk, een vicepremier die zich komt inmengen in een lokale kiesstrijd, dat geeft een spanning. Want je bent altijd één en dezelfde persoon. Daar kan niemand iets aan verhelpen."

Is er tussen jullie iets gebroken?

"Ik heb altijd een hele goeie relatie gehad met Kris, ten tijden van de Vlaamse regering. Maar toen waren wij de junior partner, en was hij de nummer één. Maar sinds dat niet meer het geval is, stel ik wel vast dat het is bekoeld, die relatie. En de regeringsvorming federaal, plus uiteindelijk het premierschap dat toch niet naar CD&V ging, heeft dat nog feller doen bekoelen. Al heb ik daar natuurlijk persoonlijk geen deel aan hé. Ik heb die beslissing niet genomen. Dat is binnen CD&V gebeurd, ik ben altijd loyaal geweest aan de afspraken die gemaakt zijn."

Tweestrijd

Het is wat verbazend dat we zo weinig horen van Wouter Van Besien (Groen) ?

"Ja, dat moet u mij niet vragen, het is prima zoals het nu is voor mij. We hebben vorig jaar heel wat meegemaakt, met een kartelvorming, het uiteenvallen van dat kartel en plotseling hele zware slagen onder de gordel. Maar sindsdien is dat helemaal stilgevallen."

Die slagen onder de gordel, dan bedoel je dat etentje met die vastgoedbonzen?

"Wel allerlei openlijke beschuldigingen, tot en met onverholen hinten dat er corruptie in het spel zou zijn. En toen ik dan later op de gemeentelijke commissie heel het dossier heb uitgelegd, het echte contract, alles wat er gebeurd was (ik heb er uren aan besteed), stelde ik vast dat er niemand van de Groen-fractie aanwezig was. Ze waren gewoon niet komen opdagen."

"Dat vind ik wel bitter: als je de ander zo zwaar beschuldigd, om dan vervolgens niet te komen opdagen. Dat je gewoon afwezig blijft, omdat je beseft dat er niets inzit. En ik heb de indruk dat dat wel tot een catharsis heeft geleid: dat men beseft heeft dat men te ver is gegaan. Dat dat als een boemerang in het eigen gezicht is gekomen: het kartel is erop gesprongen. En sindsdien is het een beetje stilgevallen."

"In 2012, toen ik de uitdager was, ben ik in februari begonnen en nooit gestopt. Elk vrij moment ging ik van deur tot deur en begon ik stellingen in te nemen. Tot heden is het daar niet gebeurd. Mij niet gelaten, een korte campagne is altijd het beste. Dus als het kan wachten tot midden september, dan heb ik het graag zo."

Wie is dan de grote uitdager?

"Dat is niet zo klaar. Wouter Van Besien heeft de beste kaarten om mij uit te dagen. Als centrumlinks het overneemt, zal hij het naar alle waarschijnlijkheid overnemen. Hij heeft meer dan waarschijnlijk de grootste lijst. De sp.a moet zich toch verwachten aan een serieuze krimp."

"Het lijkt me logisch dat het beeld is, dat ik ofwel verder doe, ofwel zal het dan Wouter Van Besien zijn. Maar de campagne moet zich daarrond ook kristalliseren. De media speelt daarin ook een rol, hoe die campagne precies op het tapijt komt. En ik stel vast dat dat nog niet gegeven is. Uit de vragen die ik nu krijg, voor debatten of media-optredens, zie ik dat het nog niet gezet is. En nochtans is het wel de realiteit: ik of Van Besien."

Ik hoor een hunkering naar die tweestrijd.

"Uiteindelijk is dat ook het meest logisch, want zo zal het ook effectief zijn. En dat is ook de klaarste ideologisch keuze die je kan hebben. Op vlak van veiligheid, financieel beleid, alles rond identiteit, integratie, sociaal beleid zijn wij vaak het tegenovergestelde van elkaar. En dan heb je een heel heldere keuze. En zie je ook wie met wie coalitie wil vormen. Dat is ook de feitelijke format. Maar of dat ook de mediaformat zal zijn? Daar twijfel ik aan, omdat andere, mediatieke figuren hier komen doorfietsen. En die zullen meer van de mediakoek claimen dan waar ze feitelijk recht op hebben. Het zal dus meer een Hobbesiaanse wereld worden van iedereen tegen iedereen.

Mooi beeld voor de modale kiezer in Antwerpen ...

"Ja, maar ik heb er wel een beetje schrik voor: dat iedereen zich zal willen afzetten tegen iedereen. Tegen mij, oké, daar moet je als zittende pachter tegen kunnen. Maar ook ten opzichte van elkaar. Dat gaat misschien wel pittig worden."

"Ik ga niet met de PS en Ecolo praten, tenzij over confederalisme"

Raar om eerst die gemeenteraadsverkiezingen te hebben, en daarna meteen die federale campagne? Zal die ploeg nog 'dash' hebben?

“Natuurlijk is het laatste jaar, het verkiezingsjaar, niet het moment waarop je de grootste verwachting kan hebben van de regering. Maar wat ik jammer vind, is dat dat andere zaken zou laten ondersneeuwen. Deze regering heeft toch ingrijpende zaken gedaan. Die taxshift, dat is niet niks. Er zijn ingrijpende fiscale hervormingen. Dat zie je maar om de zoveel decennia. Je gaat van de top van de belastingtarieven naar het midden in Europa. Dat is niet min.”

"Maar je ziet op het einde, dat je de vaart er niet kan inhouden. Dat is geen verwijt aan iemand, gewoon een feit."

Zeker geen verwijt aan premier Charles Michel?

"Neen, absoluut niet. Want niemand zou dat beter kunnen. Je moet er kunnen uithalen wat er nog inzit. En op een gegeven moment is het ook maar dat. Het laatste zomerakkoord, ja, daar kan je over zeggen: 'We hadden nog meer verwacht'. Je mag daar niet blind voor zijn, in Vlaanderen zegt men dat. Ook economen die ons steunen, hadden dat gehoopt. Maar wat belangrijk is, is dat alles wat erin zit in de juiste richting gaat. Maar de verkiezingen werpen hun schaduw. En wat je zegt, klopt: oktober, tot mei, dat is kort. Vraag is of je na de electorale kramp daar nog een plooi in krijgt. Maar er zijn wel wat dossiers die er liggen. Defensie moet nog aankopen doen, nog een aantal andere zaken."

Die opvolger van de F-16’s moet er nog door?

"Ja, die beslissing zouden ze best nemen. Want ik weet niet of een volgende ploeg die gaat nemen. Dan wordt dat op den duur nog een verkiezingsthema. En dat zijn bij uitstek thema's die je op het dossier beslist, en niet op politieke wensen. Als de politiek zich met legeraankopen echt gaat mengen ... Daar hebben we in dit land een lange en zeer slechte traditie mee. Dus dat zou ik liever niet willen. Wij zijn er ook klaar voor. Maar hoe de schaduw van oktober zich op mei gaat werpen, dat zal je vooral weten als je het resultaat ziet."

En een volgende regering Michel?

"Dat hangt in eerste instantie van de kiezer af, in dit bijzonder ingewikkelde land. Het zijn er eigenlijk twee. En in Vlaanderen heeft centrumrechts nog altijd een riante meerderheid. Het is in Franstalig België dat de knoop zit. Kan je die optelsom nog maken? Onze inzet is heel helder. Als dat niet het geval is, dan leggen we het confederalisme echt wel op tafel. Ik ga niet met de PS en Ecolo praten, tenzij over confederalisme. Ik ga dat echt niet doen. Dat is een belofte waar u mij aan mag houden."

"Is er een andere ploeg mogelijk, dan is de vraag: wat kan die brengen. Want inhoudelijk, bon, we moeten de mars naar het evenwicht maken en een aantal hervormingen doortrekken. De vergrijzingskost is voor een stuk aangepakt, maar verre van opgelost. Er is nog heel wat werk. Dus als er een ploeg komt die mij kan overtuigen dat dat werk kan gebeuren, dan zullen we dat overwegen. Zo niet, dan denk ik dat je het beter institutioneel op orde zet. Dan kan je tenminste in je eigen democratie verder werken."

© newsmonkey

Maar het geloof in de premier is dan hersteld? Jullie zijn gaan eten om de brokken te lijmen? Onder andere om de spanningen over Theo Francken weg te praten?

"Een stuk is dat ook een mediatiek gebeuren, dat er een spanning zou zijn tussen de premier en mezelf, die dan wordt gebombardeerd tot schaduwpremier. Ik heb die spanning nooit gevoeld tussen mezelf en Charles Michel. Ik ben ook niet iemand die constant in z’n bord zit te kijken, die me constant zit te bemoeien met van alles en nog wat. Dat heb ik nooit gedaan. Maar ik ben wel partijvoorzitter, ik moet de lijn van mijn partij verdedigen."

"Maar ik denk dat hij met alle voorzitters wel eens gaat eten om de violen te stemmen. Daar is niets abnormaals aan. Ik doe niets anders dan wat een andere voorzitter ook doet. Met dien verstande dat ik wel de voorzitter van de grootste partij ben, en dat het een uitzonderlijke regeringsvorming was. Hij is kwetsbaar voor die kritiek, dat snap ik. Hij wordt omgeven door een linkse oceaan in Wallonië, die hem constant bestoken: 'Je bent de vazal van Bart De Wever'. Dat dat op den duur snijdt, daar heb ik alle begrip voor."

Het kristalliseerde zich toch rond de figuur van Theo Francken?

"Dat is ook zo. Eind vorig jaar is daar een aanvaring geweest. Je hebt daar een heel moeilijke affaire gehad van die Soedanezen. Theo die probeert wel wat te doen, maar botst op allerlei obstakels. Gerechtelijke obstakels, mensen die het onmogelijk maken om beleid uit te voeren. En hij is zo in een botsing met de premier geraakt. Dat klopt."

"Hadden beter eerst nationale en dan lokale verkiezingen gehad"

Plus dan nog het etentje met Didier Reynders over een vervroegde verkiezing?

"Dat is allemaal heel erg overtrokken. Dat stelt soms weinig of niets voor."

Vervroegde verkiezingen hebben nooit op tafel gelegen?

"Maar neen. Ik heb ongetwijfeld veel gebreken, als mens en als politicus. Maar één daarvan is toch niet een gebrek aan loyaliteit. Ik houd me altijd aan mijn woord. En als er iets opduikt, dan praat ik dat uit, eerlijk en oprecht. En wat ik nooit doe, is als ik een akkoord heb met iemand, achter de rug dan een ander akkoord gaan bedisselen. Dat doe ik echt nooit. Het idee alleen al."

"Vervroegde verkiezingen, ik heb daar nooit aan gedacht. Maar natuurlijk, je moet niet blind zijn, een perceptie die wel geleefd heeft en ook logisch is: 'Is de volgorde van die verkiezingen wel de beste volgorde?'. Dan zeg ik: 'Ja, eigenlijk niet'."

"We hadden beter eerst nationale en dan lokale verkiezingen gehad. Dat zou voor mij beter zijn, voor N-VA zou dat beter uitkomen, maar het zou voor iedereen een betere zaak geweest zijn. Maar nu zit je met die gemeenteraadsverkiezingen en wat je zegt, die zes maanden daartussen."

"Als die uitslagen goed zijn en evident zijn, dan zal die regering wel snel dash pakken. Maar als die uitslagen allemaal mee terug naar de Wetstraat genomen worden, tja … Kijk naar deze stad. Als het hier voor sommige mensen slecht zou aflopen, kan ik me niet voorstellen dat die dan volgende dag vrolijk op hun bureau gaan zitten. Die zullen dat wel zeggen hé, dat ze dat gaan doen. Maar ik geloof dat persoonlijk niet."

Dan krijg je een drama-scenario …

"Dat geloof ik wel ja."

Anderzijds is het voor jou persoonlijk wel zo, dat als je zou winnen en toch de sjerp verliezen, dat een ongelofelijk argument zou zijn om naar de nationale verkiezingen te stappen?

"Dat zijn heel interessante analyses, vooral voor journalisten. Maar niet nuttig voor een politicus. Ik hoop dat ik kan verder doen, want ik doe dit eigenlijk graag."

Wat is de hoop voor deze stad?

"Ik zou graag verder doen met een logische en coherente coalitie. Je gaat hier heel veel bouwkranen en stijgers zien. De bouwactiviteiten in de provincie Antwerpen is zo groot als in heel Wallonië. Dat wil toch iets zeggen? Het merendeel daarvan zit in deze stad."

Dankzij je banden met bouwpromotoren?

"Onder andere. Ik kom daar ook eerlijk voor uit. Ik heb een diner op het stadhuis gegeven met die grote ontwikkelaars. Om te zeggen: 'Hier is een nieuwe pachter, en ik zou niet willen dat we hier in een urban crisis terechtkomen met prijzen die de pan uit swingen, want de bevolking stijgt. Hier moet gebouwd worden. En ik heb geen geld. Dus, kom naar mij, you’re my friends.' En daar heeft de stad ook rijkelijk van geprofiteerd. Daarmee hoop ik de stad aantrekkelijk en betaalbaar te maken, voor alle bewoners."

"We wandelen hier op de Scheldekaaien, die gaan ze helemaal vernieuwen. Die afschuwelijke Berlijnse muur voor Liliputters en het IJzeren gordijn van wagens, dat gaat allemaal weg. Die muur gaat weg en de wagens gaan onder de grond. Hier komt een wandelboulevard. Het Steen zal gerestaureerd worden, het stadhuis. Er zullen nieuwe tramlijnen zijn. Straks zal de kathedraaltoren in LED verlicht worden. Ik zou het nu ook wel willen afmaken. De overkapping van de Ring, dat wil ik zien. Ik kan zo een eindje willen zien."

"Elke burgemeester zal dat wel kennen. Je steekt heel veel brood in de oven, je zou het er ook willen uithalen."

Bekijk ook onze interviews met de andere partijvoorzitters: