"Als je ons wegneemt als mogelijkheid, moet je bijna met N-VA regeren": Peter Mertens (PVDA) wil "kanteling naar links" 

 

Hij mikt op 10 procent in Antwerpen. Om dan de sleutels in handen te hebben voor een linkse coalitie. "Op voorwaarde dat het een echte kanteling is, geen Janssens-bis", zegt PVDA-voorzitter Peter Mertens. Dat ondertussen N-VA, maar ook Open Vld en CD&V een cordon rond zijn partij gelegd hebben, begrijpt hij niet. "Als je de PVDA kan buitenspel zetten, dan wordt het natuurlijk moeilijker om een alternatieve coalitie aan de macht te krijgen. Dus ik snap dat Bart De Wever (N-VA) Kris Peeters (CD&V) onder druk zet. Als je die mogelijkheid wegneemt, dan moet je bijna met de N-VA regeren."

Het is een oud, vertrouwd gevoel bij de communisten in Vlaanderen: alweer kondigt zich een 'verkiezing van de doorbraak' aan. Vaak is het al voorspeld, dat de PVDA terug zou doorbreken, maar even vaak kwam er geen donkerrode overwinning uit de bus. Of zetels werden op een haar na gemist.

Maar deze keer heeft PVDA-voorzitter en Antwerpenaar Peter Mertens er wel een goed oog in. "Ik denk dat het redelijk goed zit. We zijn nu de vierde partij in Antwerpen met 8 procent. Dus wij hopen door te groeien tot zeker 10 procent en eigenlijk in alle centrumsteden door te breken."

© newsmonkey

"Een rode golf"

Is dat de ambitie? Of is het gewoon Bart De Wever uit 't Schoon Verdiep?

"Wij hebben twee ambities, hé. Wij willen zelf naar 2019 toe een strategie hebben om door te breken in Vlaanderen. We willen in Hasselt, Gent, Leuven en zo verder voor het eerst verkozenen hebben."

"Maar natuurlijk voor 2018, zegt De Wever het zelf, het is een testcase hier in Antwerpen. 'Als men mij hier weg krijgt in oktober', zegt De Wever, 'dan valt de rest ook'."

En jij wil eigenlijk een communistische golf over Vlaanderen zoals die in Wallonië er al is?

"Een rode golf, ja. Een consequent linkse golf in Vlaanderen."

Communisme mogen we niet zeggen?

"Je bent vrij om te spreken zoals je wil."

Maar je gebruikt het zelf niet?

"Ik gebruik het zelf niet, nee. Wij hebben ons kiesprogramma hier in Antwerpen rond de problemen waar men in Antwerpen mee bezig is: armoede, wonen, … Wij komen hier meteen trouwens aan de ontploffing hier op de Paardenmarkt. De gasontploffing waar twee mensen het leven hebben gelaten en naar aanleiding daarvan is er een heel groot debat geweest over betaalbaar wonen en kwaliteitsvol wonen hier in Antwerpen. En de N-VA moet dan toegeven dat er 100.000 mensen in Antwerpen zijn die niet in een kwaliteitsvolle woning wonen."

En dit is de site die ontploft is?

"Dit is de site die ontploft is. Er waren te weinig toezichters, er was al geklaagd over het gas. En men heeft eigenlijk bespaard op het toezicht. Ons voorstel is eigenlijk om een kwaliteitslabel voor wonen in te voeren."

Maar is dat niet een beetje populistisch om zo’n drama te koppelen aan een beleid? Of meen je echt dat dit de schuld is van Bart De Wever?

"Neen, dit is niet dé schuld van Bart De Wever. Ik laat het gewoon zien omdat, naar aanleiding van de ontploffing, je een heel debat hebt gehad over slecht wonen in Antwerpen. Hoe ga je daar tegen in? Je moet dat ook wel aanpakken."

Want je zegt wel: die coalitie werkt vandaag voor de projectontwikkelaars. Leg dat eens uit.

"Je kan een stad op twee manieren ontwikkelen, hé. Je kan een stad ontwikkelen vanuit de problemen die zich stellen van onderuit. Dan gaat het over armoede, over betaalbaar wonen. En dan grijp je in op die woningmarkt, met maximumprijzen op de privé, met genoeg sociale woningen zoals in Wenen."

"Ofwel zeg je: wij gaan de sleutels van de ontwikkeling van de stad geven aan grote groepen zoals Land Invest Group, Triple Living enzoverder. Wij komen bijeen in restaurants zoals 't Fornuis en daar besteden wij eigenlijk de stedelijke ontwikkeling uit aan grote privégroepen. En dat kan allemaal op dit moment gebeuren. Maar als men dan niet flankerende maatregelen neemt om het betaalbaar te houden, dan wordt de stad gewoon peperduur. Vastgoed vandaag is eigenlijk de nieuwe speculatiegolf na 2008 en de crisis. Als je dat niet aanpakt, krijg je een onleefbare stad."

Als je straks concreet de vraag krijgt na de verkiezingen van sp.a en van Groen om mee in hun beleid te gaan, doen jullie dat dan?

"Wij willen die discussie en die gesprekken zeker en vast aangaan, dat is ook nodig, hé. Maar wel op voorwaarde dat er echt een kanteling komt."

Dat is wel een duidelijk verschil. Jullie zeggen vandaag: "Wij willen mee in het beleid".

"Kijk, wij willen het beleid hier in Antwerpen echt doen kantelen en veranderen. En de PVDA zal daar met 8 of 10 procent een belangrijke rol in spelen. Maar wij gaan niet meestappen om De Wever bis te doen, wij gaan niet zoals Groen doen, die in coalitie gaan met hen."

Maar sommigen willen ook niet met jullie: zowel N-VA als CD&V als Open Vld zeggen 'wij doen het niet met PVDA'. Er is dus toch een cordon rond jullie, eigenlijk.

"Kijk, er wordt keiveel gezegd voor de verkiezingen. Ik ken iemand die net voor de vorige verkiezingen 'de deur ging dichthouden' voor Bart De Wever. Duwkracht, Schepen Marc Van Peel (CD&V). Twee minuten later zat hij in 't zadel, in de huidige coalitie."

"Ik ken iemand die eerste minister is geworden, Charles Michel (MR), terwijl hij net voor de verkiezingen zei: 'Ik help nooit met de extreemrechtse N-VA aan de macht'. Dus we zullen wel zien wat Kris Peeters (CD&V) doet."

Wat denk je dat hij gaat doen? Woont hij eigenlijk in Antwerpen?

"Ik weet het niet, ik kom hem niet tegen."

Maar even terug naar een cordon. Snap je dat die vergelijking gemaakt wordt met Vlaams Belang aan de extreemrechtse kant en PVDA aan extreemlinkse kant ? Allebei te ver van het centrum?

"Echt, super eerlijk: ik snap dat totaal niet. Ik heb me neergelegd bij het feit dat dat heersende retoriek is van vandaag."

"Ik vind mezelf ook niet extreem. We hebben hier 499 voorstellen voor Antwerpen, een groot programma, … Ik zie het extreme daarvan niet in. Ik begrijp wel de retoriek van De Wever. Als je de PVDA kan buitenspel zetten, dan wordt het natuurlijk moeilijker om met een alternatieve coalitie aan de macht te blijven. Dus ik snap dat De Wever Kris Peeters onder druk zet en zegt: 'Jongen, jij gaat niet met de PVDA'. Als je die mogelijkheid wegneemt, dan moet je bijna met de N-VA regeren."

"En het Vlaams Blok, dat is iets anders. Die zijn veroordeeld omwille van racisme."

Jullie programma heeft ook wel een aantal behoorlijk extreme kanten. Je spreekt onder andere over nationalisering van bepaalde sectoren. Wat zou je bijvoorbeeld zeggen dat terug moet gaan naar de staat?

"Ik vind dat een ideologisch debat, en laten we dat voeren. Want wij hebben 100 jaar hier, ook onder het kapitalisme, nationale sectoren gehad met voordelen en nadelen. Slechte punten en bureaucratie en alles wat je wil. Maar er is na de Tweede Wereldoorlog wel altijd een debat geweest over wat wel en wat niet door de overheid in handen moet genomen worden. Op zich is dat niet extreem, dat is extremen noemen."

Maar dat is toch een behoorlijk extreem standpunt, nee?

"Kijk, als je zoiets hebt als de energiesector, die een cruciale speler zal zijn in de 21e eeuw, ook rond de ecologie. Als je dan bekijkt: wij hebben dat nu allemaal verpatst aan de Fransen, wij betalen allemaal peperdure facturen ..."

"Wij voeren ook acties tegen die Turteltaks, rond de btw-verlaging. Wij zijn daar heel hard mee bezig."

Was die Turteltaks voor jou het moment waarop je zei: 'Nu tellen we mee'? Want dat hebben jullie wel op de kaart gezet.

"Ja, eigenlijk zonder in dat Vlaams parlement te zitten, hebben wij dat op de kaart gezet en ook weggekregen. Dat was belangrijk voor ons. Dat is een beetje ons DNA, om van onderuit die druk te ontwikkelen. Vroeger heette dat 'emancipatie' of 'ontvoogding' om mensen terug een stem te geven en bewust te maken en bijeen te brengen."

"Ik ben een communist in de nobele betekenis van het woord"

Wel grappig dat communisten mensen terug een stem gaan geven ...

"Jij vindt dat grappig, hé."

Daar is toch een geschiedenis aan verbonden die niet per se democratisch is?

"Ik denk dat jouw beeld over communisten, dat dat misschien niet overeenstemt met hoe wij het zien."

Ik snap jullie niet, dat is het?

"Ja, dat mag, hé! In het woord communist zit 'commune', gemeenschappelijkheid. Gemeenschappelijkheid van de aarde die we bewonen, van de lucht die we inademen. Gemeenschappelijkheid ook van een aantal essentiële economische activiteiten waaronder energie."

Dat is een mooie, semantische uitleg.

"Neen, dat is een nobele uitleg. Ik ben communist in de nobele betekenis van dat woord, niet in de betekenis van Stalin, uiteraard niet. Maar ik snap dat mensen die verwarring maken en ik snap nog beter dat anderen die verwarring bewust op ons proberen te leggen."

Misschien even terug naar Antwerpen, vandaag met vier zetels. Hoe zie je dat voor jezelf? Neem nu dat jullie hier doorbreken en echt 12 procent halen, hoe groot is de kans dat er een links blok kan gevormd worden?

"Dat vind ik echt moeilijk. Ik heb nu de indruk dat het naar twee kanten kan gaan. Ik vertel niets nieuw, maar de uittredende meerderheid heeft niet genoeg zetels meer op dit moment. Maar je hebt ook geen alternatieve meerderheid."

"Dus je hebt eigenlijk een complete patstelling, waar we nog een maand hebben om er iets aan te doen. Onze specifieke rol daarin is om te proberen om stemmen van rechts terug te halen. Het doel is niet stemmen van Groen of sp.a gaan halen. Heel concreet: als je in de volkswijken actief bent, dan kom je heel veel mensen tegen die de vorige keer voor de N-VA of zelfs het Vlaams Blok hebben gestemd."

En daar wil jij stemmen halen?

"Ja, daar hebben we vorige keer ook al stemmen gehaald. Sommige mensen vinden dat heel vreemd. Maar op de Luchtbal, of op de Chicago-blok op Linkeroever heb je mensen die brieven schrijven naar de dienst van de sociale woningen en nooit iets van antwoord terug krijgen. Die bellen ons op een bepaald moment, want wij hebben zo'n woonalarm-telefoon. En dan gaan wij helpen en gaan we bij die mensen in de blok vragen of er nog anderen zijn die hetzelfde probleem hebben. Bijvoorbeeld een lift die niet werkt of vocht …"

Dus je verzamelt eigenlijk …

"Je verzamelt vooral de mensen. Want wij brengen de mensen samen die daar misschien ongelukkig zijn. En die schrijven dan super eenvoudig samen een brief of samen een actie naar de pers en die leren elkaar kennen. Er zijn veel mensen met verschillende nationaliteiten, maar er zijn ook mensen die daarvoor voor N-VA en het Vlaams Blok hebben gestemd. Daar zien wij heel weinig mensen van Groen en sp.a terugkomen, dat is een beetje ons terrein."

"Van armoede hét thema maken"

Nationaal is migratie enorm actueel. Hoe zie je dat hier in Antwerpen? Gaat dat ook meespelen?

"Iedereen weet wel dat de verkiezingen bepaald worden door wat het thema gaat zijn. Ik merk dat de N-VA heel hard haar best gaat doen om een nationaal thema als veiligheid of identiteit hier in te planten."

En dat is niet wat jullie willen?

"Goed, dat is een reëel thema, maar wij hebben een bevraging gedaan bij 9.000 Antwerpenaren, wat veel is. 20 minuten hebben wij met die mensen gesproken. Maal 9.000, we hebben daar zelf een half jaar aan bezig geweest. 9.000 Antwerpenaren en op nummer één kwam armoede als hoofdprobleem, op plaats twee ging het over wonen. Dus wij hebben gezegd: 'Oké, wij pakken dat engagement op'. Wij proberen hier daarvan hét thema te maken. Want zolang dat 1 op 3 kinderen hier in Antwerpen in armoede opgroeit, heb je echt een groot probleem in deze stad."

1 op 3 kinderen?

"Dat zijn de officiële cijfers. Dat kun je met de stad niet allemaal oplossen, maar je kunt wel een aantal maatregelen nemen. Dat is een schandvlek voor deze stad, en een tijdbom …"

Is het uiteenvallen van het linkse kartel tussen Groen en sp.a voor jullie een goede zaak: meer keuze op links?Ar

"Ja, ik denk dat veel mensen ook wel zoiets hebben van: 'Je hebt die authentieke stem nodig op links'. Want wat men ook van ons vindt, de appreciatie over de PVDA is: 'Die gasten doen wel wat ze zeggen. Het zijn geen zakkenvullers, er zit iets authentiek in de PVDA'."

Dat is natuurlijk omdat je nog nooit echt aan het beleid hebt moeten deelnemen?

"Een principe zoals leven en werken aan een gewoon werknemersloon. Ik verdien 2.000 euro netto en ik kom daar keigoed mee rond. Maar dat is wel een principe dat wij in onze partij willen houden."

Wringt het niet dat Raoul Hedebouw jullie partij nationaal op de kaart zet? Een Franstalige die in Vlaanderen kan doorbreken, terwijl jij het al jaren probeert en dat niet meteen gelukt is?

"Nee. Ik bedoel, Raoul Hedebouw is gewoon een talent. Dat is de Messi van onze partij. Dus je vraagt aan een trainer of hij spijt heeft dat hij Messi opstelt?"

"Ik ben de trainer. Ik ben gewoon kei blij dat die in de ploeg zit. Sinds de vernieuwing van de PVDA zoeken we dat. Hij is de ideale woordvoerder, we zitten nu in een tweetalig land, maar niemand is een betere woordvoerder dan Raoul Hedebouw."

Voor jou is het wel zaak om in 2019 eindelijk in het parlement te zitten?

"Normaal gezien wel, ja. Maar Raoul gaat wel de nationale woordvoerder blijven. Hij is daar ook steengoed in. Die videootjes van Raoul bijvoorbeeld, voor ons is dat gewoon heel belangrijk."

Verbind je daar je lot aan, aan de parlementaire doorbaak? Want er zijn wel al verschillende verkiezingen geweest waarover men zei in Vlaanderen: 'Nu zal PVDA eindelijk eens doorbreken'.

"In 2008 zijn wij onze verdieping gestart, toen was het ook echt nodig. In 2012 wilden we doorbreken in Luik en Antwerpen. Dat is gelukt. In 2014 willen we doorbreken, en dat hebben we op 0,3 à 0,4 procent gemist. 2014 was dus een moeilijke."

"Nu gaan we het opnieuw proberen. Maar dat ik niet dag en nacht het boegbeeld zal blijven, dat is ook wel duidelijk. We hebben ook iemand als Jos D'Haese bijvoorbeeld, die normaal gezien in 2019 de lijst van het Vlaams Parlement gaat trekken en hopen wij dat hij in het parlement komt. Dat is een beetje de kleine Raoul Hedebouw."

© newsmonkey

Welke hoop wil je uitspreken voor Antwerpen op 14 oktober?

"Ik hoop dat er terug een beetje hoop komt in deze stad. Dat meen ik echt. Dat mensen terug het gevoel krijgen dat ze iets kunnen veranderen. Niet alleen een andere coalitie, maar dat ze ook inspraak in deze stad krijgen. Er is nu een soort gelatenheid. Zo van: 'Je kan niets veranderen, het gaat slecht'. Er wordt ook veel gezaagd en geklaagd. Ik snap dat allemaal wel, maar mensen zijn ook een beetje hun zelfvertrouwen kwijt. Ze zijn de goesting een beetje kwijt."

Is dat zo, ja?

"Ik vind dat wel, ja. Ik heb het nu over het sociologisch onderste deel van de stad, hé. Niet over de upper class. Maar …"

Maar de voetbalploeg Antwerp speelt toch goed en zo, dus …?

"Antwerpen speelt heel goed, ja, maar er is nog het leven buiten de Bosuil natuurlijk."

"Als er een linkse coalitie komt, dan kan die er alleen maar komen door de mensen mee te betrekken. Door kritiek toe te laten, door inspraak toe te laten, want we hebben geen Janssens bis nodig in deze stad. We waren heel kritisch vorige keer, in 2012, ook voor het beleid dat er toen was. Dat zijn wij niet vergeten."

Het is wel zo dat, historisch gezien, heel veel van de nationale politieke trends eerst gestart zijn hier in Antwerpen.

"Ja, inderdaad. In die zin is dat voor ons ook een belangrijk punt. Wij zijn op dit moment een grootstedelijk fenomeen als PVDA. En wij willen nu dus doorbreken in de centrumsteden."

Bekijk ook onze interviews met de andere partijvoorzitters: