"Open Vld gedraagt zich als de implantaten van N-VA": John Crombez (sp.a) waarschuwt voor een rechtse tandem die overal opduikt

 

"Natuurlijk moeten ze schrik hebben van ons", waarschuwt sp.a-voorzitter John Crombez de N-VA. Hij ziet het socialistische beleidsmodel in de steden als hét alternatief voor de huidige centrumrechtse regeringen. En ook die wil hij breken. "Het zal één langgerekte campagne zijn. En ik weet niet of het beperkt zal blijven tot twee verkiezingen", waarschuwt hij nu al. 

Het is bijzonder guur weer in Oostende, de zomer lijkt nu echt wel voorbij. Maar gelukkig heeft de kuststad een lange wandelgaanderij, waar je het een klein beetje droog kan houden.

Over 'zijn' rode Oostende is sp-a-voorzitter John Crombez behoorlijk zeker. "We hebben hier de voorbije verkiezingen altijd een goed resultaat behaald, dat is zo. De algemene verwachting, en die geldt ook voor Oostende: ik denk dat er nog iets meer versnippering zal zijn. Dat is een tendens die we zien."

© newsmonkey

"Hoeveelheid progressieve stemmen is voor mij belangrijk"

Jij bent lijstduwer, hé?

"Neen, 't is elektronisch stemmen, ik sta bovenaan de derde kolom. We hebben dus drie lijsttrekkers." (lacht)

"De voorspelbaarheid van wat mogelijk coalities gaan zijn, is zeer klein."

Maar er is wel al een voorakkoord?

"Neen. Wel ja, er is een voorakkoord in detail gelekt van Open Vld en N-VA, waarvan ze zeggen dat het geen voorakkoord is. Wat het dan wel is, dat weet ik niet. Ze willen samenwerken zonder de stadslijst, zonder de sp.a, dat is duidelijk."

Misschien is het wel de eerste keer dat er een uitdager is in Oostende? Tot nu toe was het altijd evident dat het opnieuw sp.a zou zijn?

"Dan ben je toch snel 2012 vergeten, waar we toen voor de eerste keer de N-VA lokaal een grotere factor zagen worden. En toen had je ook de Open Vld, die in hun campagne toch redelijk fel naar ons uithaalde. We zijn toen wat achteruit gegaan, maar uiteindelijk met een resultaat dat we nog een stuk voor de rest zaten. Toen was het een het gevoel van minder zekerheid. Maar goed, het is veel minder voorspelbaar dan de andere keren, dat is zo."

Welk beeld verwacht je voor sp.a op 14 oktober in de rest van Vlaanderen?

"Ik ben positief over het beeld voor sp.a voor onze lokale verkiezingen. Ik merk dat aan wat er nu bezig is. Zowel naar lijstvorming als programma's als naar inzet van onze mensen loopt het goed. In een context die niet makkelijk is. Maar ik ben eerder positief gestemd, ja."

Maar je zei zelf ook wel: 'Ik verbind er mijn lot aan, als het niet goed afloopt'?

"Ik vind dat dat moet als een voorzitter. Maar het vreemde is dat je heel veel reactie krijgt, als je eerlijk antwoordt als politicus. Ik heb het zelf gehad met die doorwrochte, geanalyseerde, politiek-strategische antwoorden. Dit is een eerlijk antwoord."

"Ik heb in dat bewuste interview gezegd dat ik in '18 veel positiever sta naar de werking van de partij, naar de mogelijkheden voor de verkiezingen, dan in '17. Dat is mijn gevoel. Maar als ze mij een vraag stellen, dan antwoord ik eerlijk en logisch. Het is wel een vreemde wereld als men het raar of moeilijk vindt dat politici eerlijke antwoorden geven."

Ik herinner me dat je eind vorig jaar eens gezegd hebt dat je jezelf de vraag durft stellen of je wel een goede voorzitter bent. Ik weet nog dat daar toen ook heel veel reactie op kwam?

"Men is dat niet gewoon van politici."

Dat ze zich kwetsbaar opstellen?

"Voila. En dat ze eerlijk durven zijn."

Wat vond je van de reactie van jouw collega van Groen Meyrem Almaci. Die zei: 'Sp.a, ik snap het niet meer'. Letterlijk zei ze "get your shit straight". Versta je dat, wat ze daarmee bedoelt?

"Neen. Ik denk niet dat andere partijen op dit moment een goed zicht hebben op hoe het loopt bij sp.a. En het zelfvertrouwen bij ons is goed genoeg en is dit jaar toegenomen."

Het vreemde is dat Groen heel dicht bij jullie gezeten heeft en nog zit in Gent, bijvoorbeeld. Ook in Antwerpen had je een heel vergaande samenwerking. Oké, het is misschien niet gelukt, maar dat is dan toch iets dat er niet uit gaat …

"Kort voor de verkiezingen kan ik alleen maar denken dat, als er zo'n uitspraken komen van andere partijvoorzitters, dat ze dat met een bedoeling doen. Een bedoeling die impact zou hebben op het stemgedrag van mensen. Ze doen maar, ik ben niet van plan om andere partijen te analyseren en te becommentariëren. Ze zegt wat ze zegt. Weet ik veel, waarom ze dat zegt, het is een beetje vreemd."

"De versnippering kan een grote impact hebben op de mogelijke coalities"

In een aantal peilingen zijn jullie onder Groen gedoken, dan er weer boven. Het is wel iets waar iedereen naar zal kijken in de nacht van de verkiezingen.

"Ik heb altijd gezegd, en ik blijf dat menen, dat de hoeveelheid progressieve stemmen voor mij belangrijk is. Ook het maatschappelijk debat in Vlaanderen is heel erg die richting uitgegaan en wij gaan zelf zo veel mogelijk stemmen halen. Dat is onze taak en onze plicht."

"Het is nog altijd zo dat op veel plaatsen, bijvoorbeeld hier in West-Vlaanderen, de sp.a een sterke werking heeft. En het is nog altijd zo dat op veel plaatsen in West-Vlaanderen Groen en sp.a de krachten bundelen omdat ze veel gemeenschappelijk hebben."

"We werken op zeer veel plaatsen samen en we hebben er net voor gekozen om op zeer veel plaatsen samen met hen naar de verkiezingen te gaan. Dus ik weet niet goed wat de noodzaak is."

Wie het over gemeenteraadsverkiezingen heeft, moet het onherroepelijk ook altijd eens over Antwerpen hebben. Hoe schat je het daar in?

"Een van de opmerkelijke dingen die deze verkiezingen zichtbaar is, is de tandem van de N-VA en Vld die steeds meer opduikt. Ik denk dat dat in Antwerpen ook het geval is."

"De Open Vld gedraagt zich een beetje als de implantaten van de N-VA. Je stopt er implantaten in, het ziet er iets groter uit, maar het is daarom nog niet echt. Zoiets. Dat is ook in Antwerpen zo, ik denk dat dat het uitgangspunt is. Als Bart De Wever aan zet is, dan kan hij wellicht rekenen op de Open Vld, om een coalitie te vormen."

De vraag zal zijn of hij daarmee genoeg zal hebben.

"Waarschijnlijk niet. En dat is een beetje hetzelfde verhaal als in Oostende. In een aantal steden weet je niet op voorhand welke coalities er mogelijk zijn. Dat is zelfs in Antwerpen ook absoluut niet makkelijk. Die versnippering kan een grote impact hebben om aan die coalities te geraken."

"De Open Vld wil meer burgemeesters en de N-VA wil groter worden dan CD&V. Dat is de partijpolitiek."

"Terwijl de meeste reacties die er komen vanuit de bevolking inhoudelijk zijn. Veilig fietsverkeer voor kinderen, die luchtkwaliteit, het circulatieplan in Gent … Dat soort dingen, daar krijg je veel reacties op. Dus niemand ligt wakker van die politieke wensen. En dat is ook goed voor de kiezer. Dat wil zeggen dat het op veel plaatsen veel meer open ligt dan andere keren."

En zijn nationale thema's zoals migratie en identiteit relevant in deze verkiezingen?

"Nationale thema’s zijn altijd relevant, maar iedereen zit ook te kijken naar wat het overheersende nationale thema zal zijn."

"Theo Francken gaf het zelf eigenlijk toe: 'Er bestaan geen 100 oplossingen voor de problematiek van migratie'. Toegeven dat er geen wondermiddelen bestaan, da’s een vorm van eerlijkheid. Dat maakt de kritiek op zijn voorgangers ook relatief."

"Nu blijkt dat zijn resultaten vaak minder zijn dan zijn voorgangers, dus ze hebben dat onderwerp zelf een beetje weggeduwd. Zal migratie dan het thema zijn? Ik weet het niet."

"Wat veel speelt in de contacten met de mensen is het feit dat facturen omhoog gegaan zijn, pensioenen verlaagd worden en aangepakt worden. En dan komt toch het bericht dat de begroting verslecht is. Waar is het geld naartoe? En het zijn weer de gewone mensen die aan het betalen zijn. Dat kan een nationaal thema zijn."

Show me the money?

Show me the money komt terug. Als het begrotingstekort stijgt naar 8 miljard, als je de btw op elektriciteit verhoogd hebt en als de pensioenen verminderd hebt, dan leeft dat heel sterk. Er zijn meer mensen die het moeilijker hebben op het einde van de maand, ook werkende mensen. Het verhaal dat werken volstaat, klopt niet meer in Vlaanderen."

"En de mensen hebben het gevoel dat zij aan het betalen zijn. Ze hebben gezien dat de diamantairs een belastingverlaging hebben gekregen. Ze hebben gezien dat multinationals een belastingverlaging hebben gekregen. Maar voor hen is het duurder en moeilijker geworden."

"We hebben nog altijd meer dan veertienduizend gehandicapten mensen in Vlaanderen die recht hebben op een financiële steun en die niet krijgen. Dat zijn nationale thema's die ook een rol kunnen spelen.”

© newsmonkey

"N-VA moet schrik van ons hebben"

Je hebt eerst de gemeenteraadsverkiezingen, maar kort daarna de nationale verkiezingen. Gaat dat stoppen of één langgerekte campagne zijn?

"Het zal één langgerekte campagne zijn. En ik weet niet of het beperkt zal blijven tot twee verkiezingen. Als de kaarten op veel plaatsen, en zeker in de steden, moeilijk liggen, zou het wel eens kunnen zijn dat dat een impact heeft op de stabiliteit van de rest. Ik denk dat er zijn, die niet te beroerd zullen zijn om de federale verkiezingen te vervroegen, als het helpt om een aantal lokale coalities te maken."

Wel, dat is wat iedereen vreest: dat er een soort van spillover vanuit Antwerpen zal zijn.

"Ja dat is zo. Op dat vlak is het in Antwerpen raar: je hebt eigenlijk één grote partij en dan heb je twee andere die daarachter komen. Dat zijn sp.a en Groen, dat zijn de partijen die de zetels halen, die een coalitievorming zouden kunnen bepalen. Terwijl de coalitiepartners van N-VA in de regering, CD&V en Open Vld, daar eerder marginaal zijn. Ik gebruik dat woord niet vaak, maar ze zijn er klein."

"Dus ja, dat maakt een heel rare context."

Zo kom je natuurlijk vrij snel bij de vraag of de sp.a federaal, na de oppositiekuur en de interne hervormingen, nu klaar is om opnieuw verantwoordelijkheden te nemen? Michel II, of moet er iets nieuws komen?

"Ik denk dat we altijd klaar zijn. We hebben de partij sterk veranderd: in werking, in mensen, in standpunten, in de manier van het verspreiden. Je hebt daarbij heel wat golven op het water gezien, net omdat er zo veel veranderd is."

"We gaan nu heel fel richting de lokale verkiezingen. Het vraagstuk van nationale beleidsdeelname stelt zich niet, dat is wat een rare vraag. Want ik vind dat een partij altijd moet klaar zijn."

"En wat er klaar zal zijn, is een heel vergaand partijprogramma dat echt wel gaat kiezen voor een andere koers in het beleid. Op korte tijd zie je dat de meest evidente zaken zwaar onder druk zijn gekomen: extra investeren in samenleving, onderwijs en zorg. Publieke diensten worden steeds meer geprivatiseerd. Het wordt steeds duurder voor de mensen en minder toegankelijk."

"Maar de vraag is dan evengoed: zijn er genoeg zetels om dat soort coalitie te maken. Ook dat is zeer vroeg om nu al over na te denken."

De sp.a heeft een traditie van te leiden in een aantal steden. Hoe schat je de kansen in Gent, in Brugge, jullie hadden ook de burgemeester in Hasselt. Zijn dat degene die je opnieuw gaat hebben, denk je?

"Er wordt natuurlijk heel erg naar ons gekeken omdat we in tien van de dertien centrumsteden in de coalitie zitten en een heel aantal burgemeesters leveren. Ik ben daar ook trots op; want de resultaten in die steden zijn er. Een gedurfde politiek met impact in Kortrijk, in Leuven, in Gent, ... Het palmares is geweldig. Het circulatieplan is zeer bekend, maar ook armoedebestrijding, verhoging van de duurzaamheid."

"Onze man Mohamed Ridouani in Leuven is daar nog genoeg voor gelauwerd. In Kortrijk, met Philippe De Coene, is het palmares voor ons een positief punt om mee te nemen naar de verkiezingen."

"Maar het is een substantieel ander model. En dat conflicteert heel erg met de regering. Armoedebestrijding is daar een goed voorbeeld van. Het is veel slechter geworden, nu de huurwaarborg van twee naar drie maanden is gegaan. Het contrast met de steden, waarin je wel het beleid hebt waar de luchtkwaliteit verbetert, waar de verkeersveiligheid verbetert, waar armoede wordt bestreden en waar mensen worden geholpen: dat is een duidelijk model voor de kiezer."

"Er zijn echt twee modellen gekomen, het onze zie je veel meer in de steden. Het is niet raar als N-VA dan zegt: 'Liever niet met de sp.a'. Want ik denk dat ze schrik van ons moeten hebben. Zij kunnen hun model niet verder zetten met ons, dat klopt."

"Dat elitair gedoe, daar heb ik het mee gehad"

N-VA zegt op een pak plaatsten: 'Niet met sp.a'. Maar is dat eigenlijk iets dat je omgekeerd ook over hen zegt?

"Maar men weet wat onze eisen zijn. En die eisen zijn helder: rusthuizen moeten betaalbaar worden, minimumpensioenen moeten omhoog, dat is een onderwerp voor ons. Dat zijn dingen die simpel zijn: als ze dat niet willen, dan besturen we niet, punt. Hetzelfde met de luchtkwaliteit, hetzelfde met de armoedebestrijding."

"Gent en Kortrijk zijn voorbeelden van hoe het moet. Mensen individueel helpen met aanvullende steun, om ze zo uit de armoede te halen, dat werkt enorm. En we zijn echt niet bereid om daarop compromissen te sluiten."

Dus wat gaat maken dat John Crombez op 14 oktober s'avonds tevreden is? Burgemeesters zoals Rudy Coddens in Gent en Mohamed Ridouani in Leuven?

"Het belangrijkste objectief is dat we op zoveel mogelijke plaatsen vooruit gaan. Daaruit moet volgen dat we in zoveel mogelijk gemeenten mee kunnen doen aan het beleid. Want daar doe je het voor, je moet daar niet flauw over doen."

"En natuurlijk zijn de steden voor ons belangrijk, want we denken dat daar de impact van het stedelijke bestuur op de maatschappij steeds groter wordt. In plaats van te verdelen, zorgen we dat mensen goed kunnen samenleven, hoe verschillend ze ook zijn."

"Heel dat elitaire gedoe, waar iedereen maar de norm moet zijn en waar iedereen die niet de norm is, beschuldigend wordt bekeken, daar heb ik het mee gehad. Dus ja, ik zal zeer tevreden zijn als we in bijna alle steden het bestuur weer mee kunnen schrijven."

Dat betekent dat je ervan uitgaat dat John Crombez op 15 oktober nog steeds voorzitter zal zijn?

"Ik heb het gezegd: ik denk dat we sterker staan dan mensen denken. Ik denk dat we in '18 beter staan dan in '17, dus ik kijk er heel positief naar. Ik zie wat onze militanten aan het doen zijn en die kunnen heel wat. We zouden positief kunnen verrassen."

Bekijk ook onze interviews met de andere partijvoorzitters: