Zweden heeft een probleem: rechts-populisten winnen verkiezingen

De rechts-populistische partij Zweden Democraten (SD) heeft bij de verkiezingen gisteren forse winst geboekt. De SD haalde 18% van de stemmen. De SD is in de jaren tachtig ontstaan als een neonazistische beweging. In Zweden komt nu wellicht een minderheidsregering en die is kwetsbaar, omdat de SD de macht heeft die regering te laten vallen.

Vier jaar geleden haalde SD 12,9%. Nu lijkt ze met 18% de derde partij van het land te worden. De sociaaldemocraten van premier Löfven, die al decennia aan de macht zijn in Zweden, blijven met 28% van de stemmen wel de grootste partij. Ze verloren 2% en scoorden hun slechtste resultaat in decennia.

Löfven zei in een toespraak voor zijn aanhangers dat hij wil aanblijven als premier. Hij erkende dat het moeilijk zal worden om een regering te vormen. Löfven riep de andere partijen op om verantwoordelijkheid te nemen en het traditionele "blok-denken" te doorbreken. Samenwerking met de SD sluit hij echter uit.

Vluchtelingen en migranten

In aanloop naar de verkiezingen waren vluchtelingen en immigranten met afstand het meest besproken thema, aangezwengeld door SD-partijleider Åkesson. Het Scandinavische land nam in 2015, tijdens het hoogtepunt van de vluchtelingencrisis, 163.000 migranten op. Dat was per hoofd van de bevolking meer dan enig ander land in Europa. De afgelopen jaren kampte Zweden met toenemend geweld door drugsbendes en problemen in buitenwijken van grote steden als Stockholm en Malmö.

Uit de EU stappen

Åkesson koppelde die zaken aan elkaar en voerde een harde campagne tegen migratie. Daarnaast wil hij met Zweden uit de EU stappen. "Zweden heeft ademruimte nodig, we hebben een streng immigratiebeleid nodig", zei hij afgelopen week nog op een campagnebijeenkomst.

Ontstaan als neonazistische beweging

De SD is in de jaren tachtig ontstaan als een neonazistische beweging. Onder de stichtende leden van de partij waren verschillende mensen die vroeger sterke steun hadden geuit voor de ideologie van nazi-Duitsland. De eerste secretaris van de partij, Gustaf Ekström, was een Waffen-SS-veteraan en was lid van de nationaalsocialistische partij Svensk Socialistisk Samling in de jaren 40.

Vroegere voorzitter Anders Klarström was actief geweest in Nordiska rikspartiet ("Nordic Reich Party"). De SD had ook goeie connecties met de Nationale Democratische Partij van Duitsland (de neonazistische NPD), de Amerikaanse National Association for the Advancement of White People (opgericht door David Duke) en publicaties zoals Nazi Nation Europa en Nouvelle École.

Åkesson benadrukte tijdens zijn campagne meerdere malen dat zijn huidige partij nazisme en racisme afzweert.

Lastiggevallen

De gevestigde partijen betwijfelen dat. Zij lieten voor de verkiezingen al weten niet met de SD te willen samenwerken.

Verschillende Zweedse media berichten dat bij stembureaus stemmers en journalisten zijn lastiggevallen door leden van neonazistische bewegingen.

Lees meer