Is het 'investeringspact van 150 miljard' van premier Michel wel zo'n verstandige zet: hoe zat dat nu weer met het Zilverfonds? 

analyseNu de regering van premier Charles Michel (MR) in laatste rechte lijn gaat, wil ze een goed figuur slaan. Het voorstellen van het 'investeringspact' was daar cruciaal voor. Maar vraag is of die show van ambitie wel helpt voor het imago van de regering. Het eigen budgetair parcours is teleurstellend. En de plannen ogen wel heel ambitieus, maar ook bijzonder weinig realistisch.

Wie regelmatig de baan op gaat in dit land weet het: de infrastructuur is verouderd, de wegen en gebouwen zijn niet meer van de jongste, en files zijn altijd en overal een deel van de realiteit. Wie dit land echt een toekomst wil geven, zal op dat vlak toch stappen moeten gaan zetten. Hetzelfde geldt voor de digitalisering, voor snel internet. Of voor onze energievoorziening, die nog altijd grotendeels leunt op verouderde kernenergie.

Tot zover de consensus. Het is dan zeker premier Charles Michel (MR) zijn verdienste om daarmee aan de slag te gaan, en iets te willen 'forceren'. De vraag is alleen of zijn voorstelling van het 'investeringspact' niet eerder contraproductief werkt voor deze regering.

Want wie over investeringen spreekt, zeker in die grootorde van bedragen, spreekt over cijfers. Over budgetten. En laat ons eerlijk zijn: daarin verloor de federale regering de afgelopen jaren behoorlijk wat van haar pluimen, door de belofte van een begroting in evenwicht te breken. Het was de N-VA die daarover fors campagne voerde, met de woorden "show me the money", vooral gericht aan het adres van de PS. Maar ook CD&V en Open Vld voerden campagne met plannen die de begroting in evenwicht moesten trekken.

Bij de start van centrumrechts kwam de ploeg overeen die ambitie uit te voeren. Gaandeweg speelde Michel I de geloofwaardigheid op dat vlak kwijt. In die zin zijn de uitspraken van de premier, die het op de voorstelling van het investeringspact had over "een nieuw El Dorado" een beetje misplaatst.

Grote show

De eerste minister had er nochtans zijn werk van gemaakt. De premier had aan Michel Debaere, de ex-topman van Voka, de Vlaamse werkgeversorganisatie, de opdracht gegeven zo'n investeringsplan uit te tekenen. Dat op zich daarover moet nagedacht worden, betwist niemand. Maar de toeters en bellen die de premier er aan hing, nu het plan klaar was, oogden dus op z'n minst wat vreemd.

De premier onthulde het plan in het Koninklijk Museum voor Midden-Afrika in Tervuren, op een flitsend podium. Het cijfer dat er uitgesproken werden, 150 miljard tegen 2030, waren duizelingwekkend. De filmpjes en toespraken maakten dat de voorstelling al snel als een "show" kon worden weggezet.

Niet meer dan een intentieverklaring

Er zijn ook wel wat zwakheden aan het plan. Om te beginnen is het niet meer dan een intentieverklaring, het is een handleiding "voor de volgende regeringen". Dat is natuurlijk de makkelijkste soort van aankondigingen in de Wetstraat: een draaiboek voor de opvolgers maken.

In dat draaiboek maken de experts ook een verdeling met een lijstje van domeinen waarop moet worden geïnvesteerd: 60 miljard voor energie, 30 miljard voor digitalisering, 25 miljard voor mobiliteit, 15 miljard voor cybersecurity, 12 miljard voor onderwijs en 9,5 miljard voor gezondheidszorg. Binnen de coalitie werd gretig uitgezien naar de verdeling van die cijfers. Binnen die domeinen zijn dan ook wel wat prioriteiten opgesomd, maar echt concreet wordt het allemaal nooit in de details. Een vaag plan dus, met hele grote getallen.

De PS kwam zelfs niet opdagen

Bovendien duikt meteen de vraag op hoe haalbaar dergelijk plan dan politiek wel is. Want de federale regering kan wel een 'pact' lanceren, de bevoegdheden en het geld zitten hoe langer hoe meer bij de deelstaten. En die toonden zich tot nu toe hele koele minnaars over Michel z'n plannen. Ze hebben geen zin om opnieuw in de federale pas te moeten lopen, net nu ze vergaande budgettaire autonomie gekregen hebben.

Geert Bourgeois (N-VA) was dus niet enthousiast, maar over de Brussels minister-president Rudi Vervoort (PS) en Rudy Demotte, de minister-president van de Franse Gemeenschapsregering, zwijgen we best in het geheel. De PS'ers kwamen gewoon niet opdagen op de voorstelling. Ze weigeren deel te zijn van de 'grote Michel show'. Het toont vooral aan hoe moeilijk één gezamenlijke investeringsinspanning wordt in dit land. En vraag is of dan grote initiatieven lanceren, veel helpt.

De regering maakt zich meteen kwetsbaar om een lege doos te lanceren, een beetje naar analogie met het Zilverfonds. Die maatregel van Paars, om de pensioenen op een dag te kunnen betalen, oogde zeer verstandig. Maar toen bleek dat het fonds leeg bleef, werd het een communicatieve molensteen aan de nek.

Lees meer