Van Harvey en Maria tot Florence: is het tegenwoordig erger gesteld met orkanen dan vroeger?

Het is weer die tijd van het jaar dat het wemelt van de orkanen in de Atlantische Oceaan. Zo wordt er voorspeld dat de orkanen Florence en Isaac ernstige schade zullen aanrichten in de Verenigde Staten. Orkaan Helene zou minder gevaarlijk zijn. In het verleden hebben we al orkanen met een verwoestende kracht zien passeren zoals Katrina, maar zijn orkanen effectief steeds erger aan het worden?

Orkaan Florence wordt naar verwachting een van de meest verwoestende orkanen die de oostkust van de VS de afgelopen decennia heeft getroffen. 2,4 miljoen Amerikanen moeten het daardoor wellicht weken zonder elektriciteit doen, waarschuwen onderzoekers van de University of Michigan.

Florence komt waarschijnlijk donderdagnacht of vrijdagochtend aan land. Meteorologen noemen de storm "extreem gevaarlijk" en waarschuwen voor "catastrofale overstromingen" en "bijzonder destructieve winden".

Ook de orkanen Helene en Isaac zijn onderweg.

Weinig zekerheid voor 2018

Het orkaanseizoen van vorig jaar verpestte al de levens van duizenden mensen met onder andere de orkanen Harvey, Irma en Maria.

Tot nu toe stellen de verwachtingen dat 2018 "onder normaal" zal zitten, maar er is nog veel onzekerheid. Zo weten we nooit hoe veel schade er dit jaar precies zal zijn tot het orkaanseizoen officieel voorbij is. Als we de tendens op lange termijn bekijken, lijkt het wel alsof het orkaanseizoen in de Atlantische Oceaan steeds erger wordt. Klopt dat?

(Meer over orkanen en hun namen lees je hier.)

Wat is een orkaan juist?

De officiële naam van een orkaan is een tropische cycloon. Het gaat om een tropische storm waarvan de windsnelheden de orkaandrempel van windkracht 12 overschrijden. Dat betekent dat er windsnelheden voorkomen van meer van 63 knopen, ongeveer 117 kilometer per uur.

Orkanen komen vooral voor in de Atlantische en Stille Oceaan. Wanneer ze voorkomen in de Indische Oceaan of de Zuidelijke Stille Oceaan, wordt er vaak gesproken van cyclonen.

Op basis van de schaal van Saffir en Simpson worden orkanen opgedeeld in vijf klassen. Orkanen van klasse 3 of hoger behalen windsnelheden van minstens 179 kilometer per uur en staan bekend als 'uitgebreide orkanen'. Orkanen van klasse 1 of 2 zijn 'niet-uitgebreide orkanen'

Dat orkanen dodelijk kunnen zijn, weten we ondertussen maar al te goed. Zo heeft klasse 5 orkaan Maria vorig jaar voor 2.975 doden gezorgd op Puerto Rico. Volgens officieuze cijfers ging het zelfs om 4.600 dodelijke slachtoffers. Maria zorgde er dan weer voor dat 95 procent van de gebouwen op het Caribische eiland Dominica beschadigd raakten.

Is het echt erger?

Er zijn twee manieren om na te gaan of het nu effectief erger gesteld is met de orkanen: het aantal stormen per jaar en de kracht van elke storm. Sinds het begin van de 20ste eeuw zijn er inderdaad meer orkanen.

Orkanen van klasse 5 zijn het schadelijkst maar ze komen ook het minst voor. Zo zijn er in het afgelopen decennium nog maar drie geweest.

Ook orkanen van de andere klassen kunnen heel wat schade aanrichten. Orkaan Harvey van klasse 4 heeft vorig jaar verschillende dagen geduurd en historische volumes regen met zich mee gebracht. Verschillende Texaanse steden waren haast helemaal weggespoeld.

Kracht van storm

Om meer nauwkeurig na te gaan hoe krachtig (en gevaarlijk) een storm eigenlijk is, gebruiken meteorologen de Accumulated Cyclone Energy Index (ACE). Aan de hand daarvan wordt de kracht, de frequentie en de duur van stormen per jaar gemeten.

Momenteel is de Atlantische Oceaan aan haar ergste periode sinds de metingen toe. Het huidige El Niño effect in de Atlantische Oceaan, wat er voor zorgt dat de ontwikkeling van tropische stormen onderdrukt wordt, is een belangrijke factor waarom de Amerikaanse National Oceanic and Atmospheric Administration voorspelt dat er dit jaar minder orkanen zullen zijn.

Maar uit nieuwe data blijkt nu dat orkanen in de toekomst sterker, trager en natter zullen worden.

Waarom indruk steeds meer?

De stijging in stormen met namen kan afgeschreven worden aan door de mens veroorzaakte klimaatsverandering. Daardoor warmen de oceanen op aan een hoge snelheid, wat tropische stormen en orkanen in de hand werkt.

Orkanen halen hun energie namelijk diep onder de oppervlakte van een oceaan, ongeveer 2 kilometer diep. De temperatuur op die dieptes wordt al sinds 1970 gemeten bij de maatstaf Ocean Heat Content. 2017 was het heetste jaar tot nu toe.

Die warmere waters hebben ervoor gezorgd dat de snelheid waarmee orkanen krachtiger worden de jongste jaren is toegenomen. Meteorologen spreken van 'rapid intensification' (RI) om een storm te beschrijven waarvan de windsnelheden op een periode van 24 uur stijgen met ten minste 56 kilometer per uur.

40 gevallen in 2017

In 2017 waren er 40 aparte gevallen van RI, een record sinds 35 jaar. Het is vooral angstaanjagend hoe een storm van klasse 1 naar klasse 5 kan transformeren in minder dan 24 uur. Bij orkaan Maria gebeurde dat. Het gevolg: de bewoners van Dominica waren niet behoorlijk voorbereid op de komst van de storm.

Maria heeft voor ongeveer 78 miljard euro schade aangericht. De schadekost toont vaak aan hoe ernstig een bepaalde orkaan is. Maria behoort net als Harvey en Irma tot een van de meest kostelijke orkanen ooit.

Lees meer