Hoe Trump de Kerstmis van een pak Amerikanen dreigt te verpesten dit jaar

analyseDonald Trump voert opnieuw importheffingen in op producten uit China. Op de lijst van goederen staan zo'n 6.000 Chinese producten, onder meer elektronische apparaten, meubels, bouwmateriaal en vis. Goed voor een waarde van zo'n 200 miljard dollar of ongeveer 40% van de totale Chinese import in de VS. De maatregel gaat vooral de doorsnee Amerikaan treffen in z'n portemonnee zo lijkt het, en heeft niet de impact op China die Trump beoogt.

De nieuwe tarieven gaan volgende week in; eerst komt er een heffing van 10 procent, vanaf januari volgend jaar wordt dat procent. De reden voor dat laatste is simpel. De nieuwe heffingen komen in feite neer op een extra belasting voor Chinese producten die Amerikanen kopen. En ze kopen massaal Chinese producten op Black Friday (de ultieme soldendag eind november) en voor onder de kerstboom.

De ergste "pijn", namelijk het feit dat bijvoorbeeld die big screen tv, elektrische fiets of nieuwe smartphone, spelcomputer, laptop maar ook sneakers en merkkledij, keukenrobot of microgolfoven en strijkijzer, straks mogelijk 25 procent duurder wordt, is zo uitgesteld tot de pakjes onder de kerstboom van volgend jaar.

Black Friday

Maar, 10 procent is al niet om te lachen en het is maar de vraag hoe dat bijvoorbeeld op Black Friday gaat uitdraaien. De projectie voor dit jaar is dat 180 miljoen Amerikanen gaan shoppen voor Black Friday en dat ze gemiddeld 340 dollar (291 euro) per persoon gaan spenderen. En op veel van wat ze kopen zal Made in China staan.

Trumps tarieven zouden dus wel eens voor een gitzwarte vrijdag kunnen zorgen. Zeker voor consumenten waarvan het loon nauwelijks de inflatie bijhoudt, en die niet de extra spankracht hebben om een prijsstijging van 10 of 25 procent te dekken als de tarieven van Trump worden toegepast aan de kosten van geschenken die ze willen stashen onder de kerstboom.

Trump kan dan wel staan roepen dat het uitstekend gaat met de economie, de realiteit is dat de inflatie in de VS sterker stijgt dan de lonen. Of: de koopkracht is zeker niet toegenomen onder zijn beleid voor een groot deel van de Amerikanen.

Apple gespaard

Het Amerikaanse techbedrijf Apple was bang dat de verkopen van de Apple Watch en Apples draadloze koptelefoon ook zouden worden getroffen door de heffing, omdat die Chinese onderdelen bevatten. Maar een functionaris van de regering liet vlak voor de bekendmaking weten dat smartwatches en apparaten met bluetooth worden uitgezonderd. Ook staat de iPhone, die in China in elkaar wordt gezet, vooralsnog niet op de lijst.

Fase 3

China heeft ook al aangekondigd met tegenmaatregelen te komen. Trump heeft gedreigd dat hij in dat geval "fase 3" inluidt van het conflict met nog veel verdergaande strafheffingen. Hij beschuldigt China van oneerlijke concurrentie en diefstal van Amerikaanse technologie.

De VS voerde eerder al importtarieven in voor 50 miljard dollar (42,8 miljard euro) aan Chinese import en China voerde ook een soortgelijke belasting in.

De grote vraag is maar: doet dat China überhaupt pijn?

Een mooie case van hoe de Chinezen omgaan met dit soort dreigingen is die van zonnepanelen. De Chinezen palmden de Amerikaanse markt in door panelen aan lagere prijzen aan te bieden. Toen die Chinese panelen extra belast werden, deden ze gewoon 20 procent af van de inkoopprijs. En ze verkopen even veel zonnepanelen als voor de heffingen in de VS momenteel.

Het enige wat de Chinezen moeten doen, is hun prijzen met 10 à 20 procent verlagen en ze kunnen hun producten zonder enige onderbreking in de VS blijven verkopen, zeggen sceptici van Trumps maatregelen, erop wijzend dat de Chinezen dat ook al hebben gedaan in het verleden.

In China luidt het zelfs dat zoiets Chinese bedrijven efficiënter maakt en op lange termijn meer competitief. Chinese bedrijven die hun groothandelsprijzen niet met 10 procent willen of kunnen verlagen, hebben nog andere opties.

Minder afhankelijk van export

China is al jaren op een vastberaden manier gedreven om zich te ontdoen van een afhankelijkheid van export om de economische groei te stimuleren. En dat plan werkt. De uitvoer als percentage van het Chinese bruto binnenlands product (BBP) is het afgelopen decennium elk jaar gedaald.

De gehele Chinese exportsector vertegenwoordigde slechts 18,5 procent van het bbp van China in 2017, tegenover 35 procent in 2007. Tegelijkertijd vertegenwoordigde de Chinese export naar de Verenigde Staten slechts 18 procent van de totale export vorig jaar.

Nog twee opties

China kan nog iets, wat de VS niet kan: de belangrijker geworden rol van China's staatsbedrijven onder president Xi Jinping kan worden uitgespeeld als een tegenwicht tegen de tarieven. Peking is immers in staat om winstverwachtingen van die bedrijven naar believen aan te passen zonder dat dat echt gevolgen heeft, en het kan de yuan devalueren. Een devaluatie van 10 procent in deze tijden van een hoge dollarkoers zou Trumps maatregelen al neutraliseren.

De Chinezen zijn overigens nu al in toenemende mate de focus aan het herleggen van de Amerikaanse markt naar de Zuid-Oost-Aziatische markten, waar momenteel spectaculaire economische groei is en volgens de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OECD) de vraag naar consumptiegoederen de volgende jaren navenant zal stijgen. De Chinezen zijn de jongste maanden ook sales- en marketingefforts aan het opkrikken in Latijns-Amerika en zelfs Afrika.

De "long game"

De Chinezen lijken ook veel beter gewapend om de "long game" te spelen en op de korte termijn klappen te willen incasseren. Het Chinese leiderschap anticipeert dat Trump de presidentsverkiezingen van 2020 zal verliezen, of de Democraten een slag zullen slaan in de tussentijdse verkiezingen in november, waardoor de zaken terugkeren naar een normale, vrije marktrealiteit. Het Chinese leiderschap heeft nog een troef: Xi moet geen verkiezingen te winnen. Hij is president voor het leven, volkomen verantwoordelijk voor zijn systeem van autocratisch kapitalisme.

Lees meer