"Illegalen effectief celstraffen geven": N-VA probeert hete aardappel Francken naar Geens door te schuiven

Illegalen die hier onwettig verblijven, plegen een strafbaar feit. "Die moeten we vervolgen en in de cel gooien", zegt N-VA-fractieleider Peter De Roover nu. Tot nu toe deden de parketten dat nooit: de gevangenissen puilen anders uit. Maar minister van Justitie Koen Geens (CD&V) wordt zo mee in bad gesleurd in de discussie over criminele illegalen. Staatssecretaris voor Asiel en Migratie Theo Francken (N-VA) moest gisteren toegeven dat hij vorige week 12 zware jongens liet lopen: "Geen moordenaars en verkrachters", zo verdedigde hij zich.

De discussie rond illegalen en transmigranten raast verder, enkele weken voor de verkiezingen. Normaal is dat een thema waarop de N-VA zich bijzonder comfortabel voelt: hun staatssecretaris Theo Francken is bij de populairste politici van het land, is een goeie debater, en hij communiceert vlot via z'n eigen kanalen op social media.

Criminelen op vrije voeten

Maar afgelopen weekend raakte Francken toch in de knoei. Toen hij probeerde om het probleem van transmigranten die onderweg zijn naar het VK via Belgische snelwegparkings aan te pakken, en daarvoor vrije plaatsen nodig had in een gesloten centrum, liet hij een hele reeks mensen zonder papieren lopen om plek te maken. Onder de meer dan 200 die zo konden vertrekken uit een gesloten centrum, zaten er 32 met een strafblad.

Francken kon even later niet anders dan toegeven dat er criminelen bij de vrijgelatenen zaten. Maar eerst had hij geen gedetailleerde cijfers, en toen het bleek om liefst 32 personen te gaan, zwol de kritiek nog aan. Die kwam vooral van de eigen coalitiepartners. Met name CD&V-voorzitter Wouter Beke haalde uit: "Als men transmigranten oppakt, moeten die worden ondergebracht. Maar dat men daar illegalen met een strafblad voor laat lopen, is hallucinant."

Francken moest gisteren in de Kamer opnieuw terugkomen op de zaak. Onder de 200 vrijgelatenen zaten er liefst twaalf zware gevallen: ze kregen allemaal één of meerdere veroordelingen van meer dan drie jaar. "Het gaat niet om moordenaars of verkrachters", lichtte Francken nog toe. Toch pijnlijk, want Francken maakte er net een erezaak van zoveel mogelijk criminele sans papiers terug te sturen naar hun land van herkomst.

"Geens is verantwoordelijk"

Dat hun goudhaantje zo onder vuur kwam, frustreerde een aantal N-VA'ers. Kamerlid Sophie De Wit wees er op Twitter de afgelopen dagen telkens op dat het niet Francken maar minister van Justitie Koen Geens (CD&V) is "die verantwoordelijk is voor de strafuitvoering". Het volle gewicht van het debacle kwam de afgelopen dagen bij Francken te liggen, en Geens ontsprong de dans, zo is het gevoel bij N-VA.

Daarop lanceert de N-VA-fractieleider nu het offensief. In Het Laatste Nieuws haalt Peter De Roover (N-VA) uit: "Waarom worden mensen die hier illegaal verblijven niet vervolgd? Onwettig verblijf is nochtans een strafbaar feit. Maar die wet blijft dode letter. Mensen die hier illegaal verblijven en geen asiel willen aanvragen, zoals transmigranten, worden zelden voor de rechter gebracht."

"De instrumenten die we hebben, gebruiken"

Op illegaal in België verblijven staan kleine straffen: een eerste keer kan een sans papier tot drie maanden krijgen, een tweede betrapping zou tot een jaar cel kunnen opleveren. Maar verder dan een bevel krijgen om het land te verlaten gaat het bijna nooit voor illegalen. Enkel als ze andere feiten plegen, krijgen ze die straf over hun illegaliteit er bovenop.

Om de transmigranten nu een halt toe te roepen, en ook anderen af te raden om naar België te komen, wil De Roover de grote middelen inzetten: de wet toepassen en de illegalen laten opsluiten als criminelen in de gevangenis. "De instrumenten die we hebben, moeten we wél gebruiken. Dus ook de wet die illegaal verblijf bestraft. Illegalen krijgen het bevel om ons land te verlaten, maar wie zijn voeten eraan veegt, riskeert niks. De politie wordt er moedeloos van. En de burger begrijpt er geen snars van."

Het plan van De Roover is drastisch: plots zouden heel veel transmigranten dan in de cel kunnen draaien. Maar er zijn wel wat praktische bezwaren: de gevangenissen zitten al overvol. En ook: hoe dagvaard je iemand die geen adres heeft? Hoe sleep je die voor de rechter? De Roover zijn antwoord is opnieuw drastisch: snelrecht invoeren, zodat de illegalen kunnen opgepakt worden, meteen berecht en daarna meteen de cel in.

Opsluiting in gesloten centrum vervangen door gevangenisstraf?

Daarmee komt de bal in het kamp van Geens te liggen. Een zoete wraak van N-VA op voorzitter Beke, die 'hun' Francken aanviel. "Je kan de handen van Theo Francken niet op de rug vastbinden en dan zeggen dat hij de boksmatch niet wint. Hij kan doen wat in zijn bevoegdheid ligt, maar juridisch zijn er ook opties. Ik verwacht dat minister van Justitie Geens een partner is in deze strijd. Veel CD&V-burgemeesters kaarten de problemen met transmigranten fors aan", zo zegt De Roover nog.

Ook Geens reageert bij Het Laatste Nieuws. Warm loopt hij allerminst van het idee van De Roover. Hij wijst erop dat je zo een opsluiting in een gesloten centrum dan gewoon vervangt door een gerechtelijke opsluiting. "We moeten een vervangingseffect vermijden. Een gerechtelijke opsluiting eindigt op een bepaald moment ook weer. Een celstraf moet tot terugkeer in de maatschappij dienen."

Vandaag in de Kamer zal de oppositie ongetwijfeld een reeks kritische vragen klaar hebben voor Francken. Maar door het offensiefje van De Roover, krijgt ook Geens er nu dus op zijn bord.

Lees meer