De winter is zo zacht dat beren wakker worden

De weersverschillen tussen Europa en Noord-Amerika konden deze week nauwelijks groter zijn. Het lijkt wel alsof ze aan de andere kant van de oceaan onze winter er zomaar even bij hebben genomen. Met extreem koude temperaturen tussen -20 en -40 als gevolg. Zelfs in Scandinavië is de winter momenteel veel te zacht. Daar ontwaken beren al uit hun winterslaap.

De verzwakte golfstroom voerde vorige week koude lucht van de Noordpool tot diep in de Verenigde Staten. Zelfs in het zuiden van het land schommelde de temperatuur rond het vriespunt. Omgekeerd kreeg Europa met warm weer te maken, althans toch veel te warm voor de tijd van het jaar. Daardoor lijken dieren en planten te denken dat het al lente is. Zo werd in Vlaanderen deze week een kever gevonden.

Veel te warm

Maar niet alleen in West-Europa stijgt het kwik naar abormaal hoge waarden, zelfs in het noorden, in Scandinavië, is er van Koning Winter nog geen spoor. De voor ons warme impact van de zogenaamde polar vortex komt na een al erg warme december voor Noord-Europa. In Noorwegen lag de gemiddelde temperatuur voor de laatste maand van 2013 liefst 4,2 graden Celsius boven de normale waarde, stelt weerkundige Ketim Isaksen. In de hoofdstad Oslo was het zelfs de op twee na warmste december ooit gemeten. Enkel in de bergen lag wat sneeuw.

Niet dat het droog was. Wie al eens in Scandinavië geweest is, weet hoe vaak het er soms regent. Maar in plaats van sneeuw viel er regen. In grote delen van Noorwegen zelfs drie keer meer dan normaal.

Cover image
Zo zou de winter er in grote delen van Scandinavië normaal moeten uitzien.

© Getty Images

Regen teisterde ook Finland, waar de meren zodanig aangezwollen zijn dat er een recordhoeveelheid water in staat. De kerstperiode was er bovendien in dertig jaar niet meer zo zacht geweest. Zweden noteerde één stevige winterprik. Zo was het op 3 december nog 4,7 graden Celsius in Nikkaluokta, maar zes dagen later daalde het kwik naar -40,8. Kort daarop werden weer recordwaarden voor december gemeten.

Muggen en beren

Het weer is in de war en dat is de rest van de natuur ook. Het is nog vroeg om al conclusies te trekken, maar in Scandinavië staan momenteel planten in bloei die normaal pas in de lente verschijnen. Je hoort er ook al vogels fluiten, die veel te vroeg zijn voor de tijd van het jaar. Maar die vroege lente brengt ook negatieve dingen met zich mee. Zo zullen er meer wilde zwijnen en teken zijn die van de warme lucht profiteren. "We zien nu zelfs muggen tijdens de wintermaanden, dat was vroeger onvoorstelbaar", zegt natuurfotograaf Pal Hermansen.

Maar niet alleen insecten gedragen zich vreemd, zelfs de grootste dieren weten het niet meer. In Finland zijn al beren uit hun winterslaap ontwaakt. De regen heeft het water zo doen stijgen dat veel dieren hun slaapplaats hebben moeten verlaten. In principe is een beetje minder slaap geen ramp, maar toch maken dierenexperts zich zorgen. Door de frequente opwarming worden de planten met bessen zodanig onder druk gezet dat er veel kunnen afsterven. En die hebben de beren dan weer nodig om in de volgende herfst en winter te overleven. De natuur is dus een grote kettingreactie. If one goes down, they all will follow, helaas...