De films van de week: 'First Man' en 'Girl' zijn twee prachtfilms die ons nog een hele tijd zullen bijblijven

Ons hart zingt ende jubelt, want deze week kunnen we meer dan enthousiast zijn over twee films. Het is een zeldzaamheid dat de kwaliteit in één week bij twee verschillende films zo hoog ligt. Er is 'First Man', met Ryan Gosling in de rol van Neil Armstrong. En er is 'Girl', die langverwachte en godzijdank prachtige debuutfilm van Lukas Dhont. Die Oscar behoort echt wel tot de mogelijkheden.

First Man: zo één van die zeldzame films die alles heeft

Damien Chazelle is er nog altijd maar 33, maar is nu al één van de goudhaantjes van Hollywood. Hij mocht zijn eigen kortfilm Whiplash (2013) uitwerken tot een langspeelfilm (2014) waarmee hij de grote verrassing werd op de Oscars van het jaar nadien. Vervolgens werd hij met La La Land genomineerd voor 14 Oscars, waarvan hij er 6 won. En nu heeft hij met First Man zijn strafste film tot op heden gemaakt.

Voorlopig presteert First Man eerder matig aan de kassa, maar dat doet niets af aan de kwaliteiten van de film. Universal heeft echter al laten weten dat ze zich geen zorgen maken. Kwaliteitsfilms die de lat net dat beetje hoger leggen doen er vaak iets langer over om hun publiek te vinden, zo zegt Jim Orr, hoofd van distributie van de studio. En, zo meent hij: er zal nog maandenlang over First Man gepraat worden, tot in het awardseizoen volgend jaar.

© Universal

We zijn geneigd hem in deze manier van denken te volgen, want de biopic over Neil Armstrong is een indrukwekkend staaltje cinema dat zeker over de lippen zal gaan in de aanloop naar de Oscars. De film is gebaseerd op het leven van Neil Armstrong als astronaut en volgt de man die als eerste een stap op de maan zette gedurende de gehele jaren 60.

First Man is al een langer leven beschoren en kwam bij Damien Chazelle terecht na Whiplash. Chazelle wilde altijd al Ryan Gosling in de hoofdrol, maar het was pas nadat de twee samenwerkten voor La La Land dat Gosling ook tekende voor dit project.

De jonge regisseur wilde deze film benaderen als een thriller. Hij wilde vooral eens benadrukken hoe de astronauten destijds bijna dagdagelijks hun leven op het spel zetten voor hun job en voor hun land, altijd maar op zoek naar vooruitgang. Dat is 'm gelukt: het was voor ons de eerste keer dat we echt voelden hoe bijzonder de geportretteerde periode destijds geweest moet zijn, alle documentaires die we erover gezien hebben en alle teksten en interviews die we erover gelezen hadden ten spijt. Zowat alles wat in de film te zien is, elke nieuwe technologische ontwikkeling, elke nieuwe missie, werd toen voor de eerste keer gedaan. Het was werken met gevaar voor eigen leven en met vallen en opstaan.

De ruimtemissies zijn op een baanbrekende manier gefilmd, de camera tolt en tolt en we zien de acteurs in extreme close-ups. Op die manier geeft de regisseur ons het gevoel dat we zelf mee in de capsule zitten. Chazelle wilde de beperktheid van de originele ruimtes op een authentieke manier benaderen en gaf dus het bevel om geen enkele nagemaakte capsule meer dan 10% groter te maken dan zijn origineel, zelfs als dat betekende dat er dan weinig of geen ruimte meer was voor de camera.

Maar er is meer: Chazelle is erin geslaagd om een film te maken die én imposant én breekbaar is. Dat heeft veel te maken ook met de ingehouden manier manier van acteren van Gosling, die het ook allemaal heel klein houdt. Er is ons bijvoorbeeld een scène bijgebleven in de Gemini 8: de astronauten in de capsule glimlachen even naar elkaar, zeggen verder niks. Het is heel klein, maar de kijker weet wel dat ze zo tegen elkaar zeggen: "We hebben het gedaan, het is ons gelukt."

Naast zijn leven als astronaut wordt er ook een blik gericht op het leven van de afgevaardigde mannen als echtgenoot en als vader. Want hoe ga je er als gezin mee om als je weet dat elke keer als papa vertrekt er een kans bestaat dat hij niet meer terugkeert? En hoe ga je als echtgenote om met het feit dat je wel heel vaak naar begrafenissen moet van collega's van je echtgenoot? Claire Foy geeft op schitterende manier gestalte aan Janet Armstrong. Zonder al te veel drama en meestal als steun en toeverlaat, maar hier en daar zien we ook bij haar momenten van angst, wanhoop, woede en ontreddering.

Nog één belangrijk punt willen we maken: de heroïek die Clint Eastwood ongetwijfeld in deze film zou hebben gestopt als hij achter de camera zou hebben gestaan (het project is ooit bij hem begonnen) laat Chazelle grotendeels achterwege. Dit is geen "Make America great again!"-film, maar een lesje in bescheidenheid tegenover het universum. Ook zo worden Armstrong en zijn collega's geportretteerd: bescheiden. Ook zij deden maar gewoon hun job naar best vermogen.

Score: 10/10

 

Girl: een belangrijk, sereen en knap debuut vol ingehouden emotie

En als het dan toch over awards gaat: met Girl, onze inzending voor de Oscars dit jaar, maken we volgens ons een aanzienlijke kans op minstens een nominatie in de categorie Beste Buitenlandse Film, maar ook winst sluiten we geenszins uit. Lukas Dhont levert met Girl nog maar zijn debuut af, ongelooflijk maar waar, maar heeft nu al de ogen van de halve wereld op zich gericht.

De prijzen en nominaties op internationale filmfestivals blijven maar komen, - gisteren nog op één dag een publieksprijs in China en een debuutprijs in Londen - maar vooral de vier prijzen die Girl dit jaar op het filmfestival van Cannes mocht ontvangen blijft een indrukwekkende prestatie. De film kreeg op het festival de prijs voor het beste debuut (Camera d'Or), de prijs van de internationale filmrecensenten, de Queer Palm en er was - zeer terecht - ook nog een prijs weggelegd voor de jonge Victor Polster die eigenlijk dans studeert aan de Koninklijke Balletschool van Antwerpen en in Girl als Lara eveneens zijn debuut maakt. Indrukwekkend.

© Menuet

Het verhaal is ondertussen bekend: Girl vertelt het verhaal van de vijftienjarige Lara. Vroeger heette Lara Victor, maar wanneer Girl begint is haar transitie reeds ingezet en is Lara een meisje dat het wil maken als ballerina. Eén van de mooiste aspecten van deze film is dat het geen voorspelbare "problemen met transgenders"-film is. Lara wordt goed omringd, haar transitie wordt ondersteund door haar omgeving en niet in het minst door haar vader, een mooie rol van Arieh Worthaler.

Het grootste leed doet Lara zichzelf aan. Ze wacht zo vol ongeduld op haar nieuwe lichaam dat het voor haar niet snel genoeg kan zijn. In een mooie scène aan het begin van de film zegt Lara's psycholoog Dr. Pascal (Valentijn Dhaenens) dat hij al een meisje voor zich ziet zitten. Dat het verdere proces die verandering wel nog zal versterken en ondersteunen, maar dat het grootste werk al gedaan is door Lara zelf. Alleen Lara ziet het nog niet zo. Voelt zich nog niet helemaal een meisje. Enkele van de mooiste en meest pijnlijke scènes spelen zich af voor de spiegel, waar Lara staat te wachten op de verschijning van haar borsten.En wanneer ze na de balletles zachtjes in de douche tegen de muur geleund staat te wenen breekt ons hart.

De grote pijn zit in Girl in kleine momenten. En telkens zien we Lara uiterlijk amper een spier verrekken terwijl we als kijker beseffen dat het niet anders kan dan dat het stormt vanbinnen. Wanneer ze haar oude naam nog eens onverwacht uit de mond van haar broertje doet komen, bijvoorbeeld. Of wanneer een leerkracht in de klas vraagt of Lara even haar ogen wil sluiten zodat hij even kan vragen of alle meisjes het oké vinden dat Lara bij hen doucht.

Het feit dat we zo kunnen meeleven met Lara is helemaal de verdienste van Victor Polster. Eerst en vooral: Lara ziet er heel erg vrouwelijk uit. Lara is een mooi meisje en hoe dichter Lukas Dhont op haar inzoomt, hoe mooier ze wordt. Maar het is de mooie ingehouden manier van acteren die onze bewondering voor Victor Polster (en voor Lara) doet groeien. Want terwijl ze innerlijk sterft van de pijn, blijft ze lachen. Blijft ze zeggen dat alles goed gaat. Terwijl ze eigenlijk eens zo graag zou willen schreien. Het is maar in twee scènes dat we een enkele traan zien branden en die scènes worden in de grootste sereniteit weergegeven, mede dankzij de bloedmooie muziek van Valentijn Hadjadj.

Girl is dan ook een serene waarnemende film. Geen doorsnee transgenderfilm, wel een film die vooral wil meegeven dat een geslachtsverandering psychologisch minstens even zwaar is dan de fysieke verandering die je lichaam ondergaat. Girl is een film die nog even in ons hoofd gaat blijven hangen. En die Oscar, die behoort echt wel tot de mogelijkheden.

Score: 8/10

 

Lees meer