Merkel legt wapenexport naar Saoedi-Arabië stil, ons land durft nog niet (ondanks nieuwe onthullingen)

Duitsland legt de wapenexport naar Saoedi-Arabië stil. Ons land durft die stap voorlopig nog niet te zetten. "Als de feiten bewezen worden, dan sluiten wij een opschorting van de wapenleveringen aan Saoedi-Arabië niet uit", verklaarde Waals minister-president Willy Borsus (MR). De bezwarende feiten tegenover Saoedi-Arabië stapelen zich echter op. Er is nu bijvoorbeeld aan het licht gekomen dat een leger van honderden mensen in Saoedi-Arabië ingezet wordt door Riyad om via sociale media tegenstanders van het regime wereldwijd te bedelven onder bedreigingen, beledigingen en intimidaties.

Volgens Merkel kunnen er geen wapenleveranties plaatsvinden "in de huidige situatie". Eerst moet er opheldering komen over wat er gebeurd is met de Saoedische journalist Khashoggi in het consulaat in Istanbul.

Khashoggi verdween op 2 oktober, nadat hij het Saoedische consulaat in Istanbul was binnengegaan om trouwpapieren te regelen. Saoedi-Arabië ontkende eerst iets met de verdwijning te maken te hebben, maar stelde zaterdag dat hij om het leven is gekomen bij een gevecht in het Saoedische consulaat in Istanbul. Een uur later zei een andere Saoedische functionaris dat Khashoggi stierf door een verstikkende wurggreep.

"Niets kan deze dood rechtvaardigen"

Saoedi-Arabië moet met meer feiten komen om geloofwaardig te zijn in de uitleg over wat er is gebeurd met journalist Jamal Khashoggi hebben Groot-Brittannië, Frankrijk en Duitsland geëist in een gezamenlijke verklaring.

In hun verklaring zeggen de drie landen verder dat "niets deze dood kan rechtvaardigen". Groot-Brittannië, Frankrijk en Duitsland veroordelen de gebeurtenis in de "sterkst mogelijke bewoordingen".

De drie landen eisen van Saoedi-Arabië opheldering over wat er is gebeurd. Ze eisen dat de waarheid boven tafel komt en vinden dat er verder moet worden gekeken dan de veronderstellingen die de Saoedi's tot nu hebben geopperd. Daarbij willen ze bewijzen zien.

In een interview met Fox News zei de Saoedische minister van Buitenlandse Zaken Adel al-Jubeir dat de dood van Khashoggi een "grote en ernstige vergissing" was. Hij beloofde de familie van de journalist dat de mensen die daarvoor verantwoordelijk zijn, worden gestraft. Jubeir: "Dit is een vreselijke fout. Dit is een vreselijke tragedie. Onze condoleances gaan uit naar hen, we voelen hun pijn."

De minister zei verder dat de Saoedi's niet te weten hoe Khashoggi om het leven is gebracht in hun consulaat of waar zijn lichaam is. Volgens hem wordt er nauw samengewerkt met de Turken in het onderzoek en willen ook de Saudi's dat de onderste steen bovenkomt.

"Uitleg niet geloofwaardig"

Eerder zei de Britse brexit-minister Raab al dat hij de uitleg van Saoedi-Arabië over de dood van journalist Jamal Khashoggi niet geloofwaardig vindt. In gesprek met de BBC zei Raab dat Groot-Brittannië het Turkse onderzoek steunt.

"De Britse regering wil dat er mensen verantwoordelijk worden gehouden", zei Raab. Hij voegde eraan toe dat Londen de onderzoeken die lopen wil afwachten, voor het eventueel besluit tot maatregelen. "We gaan onze relatie met Saoedi-Arabië niet beëindigen, niet alleen vanwege het enorme aantal Britse banen dat op het spel staat maar ook omdat je met partners moet blijven praten om invloed te kunnen hebben."

De Franse minister van Financiën Le Maire zei eveneens dat meer onderzoek nodig is. "Ik constateer dat de Saoedische autoriteiten hun koers verlegd hebben, feiten hebben erkend en deels verantwoordelijkheid nemen. Maar er moet volledige duidelijkheid komen." Het ministerie van Buitenlandse Zaken in Parijs had eerder al gezegd dat er nog veel vragen blijven.

Link naar kroonprins

De EU heeft in een verklaring gezegd dat het onderzoek moet doorgaan om helderheid te verschaffen over de moord. Turkije werkt ondertussen aan een eigen onderzoek naar de zaak-Khashoggi, dat potentieel explosief is voor Riyad. Turkse functionarissen lekten al snel na de verdwijning van de journalist berichten dat hij was vermoord in het consulaat en dat zijn lichaam in stukken was gezaagd. Saoedi-Arabië zou een doodseskader naar Turkije hebben gestuurd op de dag van Khashoggi's verdwijning.

The New York Times en de Washington Post hebben verschillende leden van een Saoedische delegatie die op 2 oktober Turkije bezocht en weer verliet in verband gebracht met de Saoedische kroonprins, wat het onwaarschijnlijk zou maken dat die van niets wist. Onder de achttien mensen die in Saoedi-Arabië zijn opgepakt voor de zaak zou ook de groep zijn die een bliksembezoek bracht aan Turkije.

Er zijn berichten dat Turkije beschikt over audio-opnamen die bevestigen dat Khashoggi is gemarteld en doelbewust vermoord. De Turkse autoriteiten hebben gezegd dat ze met onderzoeksresultaten naar buiten komen als de tijd rijp is. "We staan niet toe dat zaken in de doofpot worden gestopt", zei een woordvoerder van president Erdogan.

En België? Even wachten nog

"Als de feiten bewezen worden, dan sluiten wij een opschorting van de wapenleveringen aan Saudi-Arabië niet uit", verklaarde Waals minister-president Willy Borsus (MR) aan RTBF.

Duitsland heeft de stap waarmee Borsus dreigt intussen al gezet. Saoedi-Arabië is de op een na grootste klant van de Duitse defensie-industrie. Tot 30 september verleende de regering exportlicenties ter waarde van 416,4 miljoen euro.

Borsus houdt nog een slag om de arm en wil eerst volledige klaarheid. MR-vicepremier Didier Reynders, bevoegd voor Buitenlandse Zaken, zegt voor een embargo te zijn, maar alleen als het Europees is. Reynders zegt nu opnieuw aangedrongen te hebben op een Europees standpunt.

Trollenleger

De bezwarende feiten tegen Saoedi-Arabië stapelen zich nochtans op aan snel tempo. Uit onderzoek van The New York Times blijkt dat het land een 'trollenleger' inzet om mensen die zich uitspreken tegen het regime het zwijgen op te leggen. Honderden mensen in Saoedi-Arabië zorgen er via sociale media voor dat tegenstanders bedolven worden onder bedreigingen, beledigingen en intimidaties.

Een van de slachtoffers van dat trollenleger was Jamal Khashoggi, de Saoedische journalist die in het consulaat in Istanbul is gedood. Hij was uitgesproken kritisch op het regime van de Saoedische kroonprins Mohammed Bin Salman.

Daarom werd hij structureel bedreigd op social media, schrijft The New York Times. Iedere ochtend zou hij wakker worden met een "leger van Twittertrollen op zijn telefoon, dat hem en andere critici aanviel en bedreigde". De trollen zouden deel uitmaken van een grotere operatie van de kroonprins om tegenstanders de mond te snoeren.

Porno om discussie af te leiden

Volgens de Amerikaanse krant werken er honderden mensen in een zogeheten 'trolboerderij' in de Saoedische hoofdstad Riyad. Naast het verdoezelen van kritische tegengeluiden als die van Khashoggi worden ook andere gevoelige onderwerpen, zoals vrouwenrechten en de oorlog in Jemen, begraven onder andere berichten. Als een 'schadelijk' bericht te veel aandacht krijgt, plaatst het 'trollenleger' zelfs pornografische plaatjes in de discussie om lezers af te leiden. Als een account geblokkeerd wordt, maken ze een nieuw profiel aan.

Afgelopen week blokkeerde Twitter een netwerk van Saoedische bots. Dat gebeurde na een tip van de Amerikaanse website NBC. De bots tweetten en retweetten continu pro-regeringsberichten. Vorige week werd de hashtag #We_all_trust_Mohammad_Bin_Salman zelfs trending door de accounts.

Een andere hashtag, #unfollow_enemies_of_the_nation, werd meer dan 100.000 keer gebruikt in 24 uur, door zowel echte als automatische accounts. Volgens NBC werden de meeste van die accounts op dezelfde dagen aangemaakt in 2012 en 2017.

Twitter werd in 2010 in Saoedi-Arabië populair tijdens de Arabische lente. Inwoners van het land gebruikten het veelal voor nieuwsvoorziening en hoopten dat ze op die manier een nieuw democratisch geluid te horen kregen. Inmiddels wordt het sociale netwerk door de regering ingezet om tegenstanders op te sporen.

In 2013 heeft een Saoedische infiltrant bij Twitter gewerkt. De man, Ali Alzabarah, zou zo persoonlijke informatie van dissidenten, zoals telefoonnummers en IP-adressen, hebben ontfutseld. Twitter ontsloeg de man in 2015 en startte een onderzoek, maar genoeg bewijs werd niet gevonden.

Lees meer