Wat iedereen al lang weet: de F-35 wordt straks aangekocht door de regering Michel, een dossier van 15 miljard euro

De regering heeft een groot dossier klaar: de aankoop van nieuwe jachtbommenwerpers. Het zal de Amerikaanse F-35 zijn die de F-16 gaat vervangen. Het zat er al maanden aan te komen, maar nu de verkiezingen achter de rug zijn is de regering klaar. En bovendien zwaait minister van Defensie Steven Vandeput (N-VA) straks af, dus moet het dossier er nu door.

Het is en blijft wel echt een miljardendossier: de opvolger van de F-16. In aankoop is er een bedrag van 3,6 miljard euro mee gemoeid, maar in onderhoud loopt de totale kost, met onderhoud, op tot 15 miljard euro. Het dossier zit in laatste rechte lijn: het is al twee keer op de kern besproken, en iedereen heeft al aangegeven dat deze legislatuur beslist wordt. Lekken van binnen de regering zeggen al maanden allemaal hetzelfde, dit weekend opnieuw aan Belga: het wordt de F-35.

Maar het is niet alleen financieel een heel zwaar dossier, maar ook politiek. Want enerzijds is er het Amerikaanse toestel, anderzijds zijn er de Europees toestellen, van landen die toch dichter bij ons staan diplomatiek en militair gezien dan de VS van Donald Trump. De Eurofighter, van het Britse BEA en het Europese Airbus, is de andere optie. En de Franse regering zelf leurt met de Rafale, een gevechtsvliegtuig van Dassault. Maar dat laatste toestel viel 'buiten competitie', omdat het gewoon niet op kan tegen de F-35 of de Eurofighter.

Maar de voorkeur van het leger zelf is duidelijk: zij willen de F-35, want die is van de zogenaamde 'vijfde generatie'. De andere toestellen zijn minder performant, kunnen ook geen Amerikaanse kernwapens dragen en zijn 'vierde generatie'.

De minister van Defensie Steven Vandeput (N-VA) probeerde steeds naar eigen zeggen om het proces van de aankoop zo 'objectief en transparant' als maar kon te organiseren. Maar het is duidelijk waar de voorkeur van z'n eigen N-VA naar toe ging: diezelfde F-35 als de lieveling van de luchtmacht zelf.

Oppositie eiste meermaals ontslag Vandeput in het dossier

Bij de coalitiepartners was het veel minder duidelijk. De MR had wel oren naar de Rafale van Emmanuel Macron. Bij Open Vld wilde men eerder gevechtsdrones kopen, in combinatie met goedkope toestellen. En bij CD&V was er oud-minister van Defensie Pieter De Crem die fel de F-35 verdedigde, terwijl kamerlid Veli Yüksel ervoor pleitte om gewoon de F-16's voorlopig in de lucht te houden.

De oppositie beet zich vast in het dossier als een stel bloedhonden, met sp.a op kop. De socialisten zijn en blijven er van overtuigd dat het dossier gemanipuleerd werd door de top van de luchtmacht. Sp.a-voorzitter John Crombez eiste verschillende keren het ontslag van minister van Defensie Vandeput. De laatste keer ontplofte die in het gezicht van de sp.a-voorzitter: Crombez baseerde zich op vervalste mails om z'n eis kracht bij te zetten.

De F-35 kwam het best uit het rapport van de evaluatiecommissie. Dat moest "in alle onafhankelijkheid" de verschillende toestellen naast elkaar leggen. Het toestel blijft binnen het budget van 3,5 miljard.

Lees meer