"Groene sjerp in Gent moet kers op de taart zijn", zegt Meyrem Almaci, die haar partij wil leren niet langer naïef te zijn

Groen loopt na verkiezingswinst met een nieuwe mentaliteit: ze laten zich niet meer opzij zetten, peppen ze zichzelf op. Vanuit Brussel gestuurd, rechten ze hun rug in Gent, Oostende en Antwerpen. Maar die strategie is niet zonder gevaar. En ondertussen krijgen ze het deksel op de neus in Vilvoorde, waar Hans Bonte (sp.a) hen niets geeft. Het versterkt het verbeten gevoel bij Groen nog meer: "We zijn niet langer de naïevelingen van de Vlaamse politiek."

"Groen gedraagt zich als het koekoeksjong", zo sneerde Hans Bonte, zowat de enige sp.a'er die bij de afgelopen gemeenteraadsverkiezingen stand hield in zijn Vilvoorde. Bonte maakte de analyse die iedereen kan maken: in Gent, maar ook in Mechelen, hebben de groene voorkeurstemmen ervoor gezorgd dat hun kartelpartners worden 'opgegeten', of 'uit het nest geduwd'. De zetels op die lijsten gingen immers massaal naar Groen.

Bonte z'n sneer werd 24 uur later pas helemaal duidelijk, toen bleek dat hij, ondanks een kartel mét Groen in zijn Vilvoorde, geen enkele schepenpost voor die groenen over had. Gedumpt, bij het grof vuil gezet. Het moet pijn doen voor Groen.

Opvallende rol voor Groen

Want net deze keer spelen de groenen een opvallend spel in de coalitievormingen. Voorzitter Meyrem Almaci (Groen) had het voor de verkiezingen al gezegd: ze wilden overal vooruitgaan, maar vooral mee besturen op tal van plekken. En dat vergt taaie onderhandelen, en vooral niet langer zich laten wegzetten, zo is bij de groenen te horen.

Het gevolg is dat op drie plekken, die erg in het oog springen, de groenen keihard het been stijf houden. In Gent eisen ze de sjerp op, die moet "de kers op de taart vormen", zo liet Meyrem Almaci verstaan op Radio 1. In Antwerpen willen ze hun vel peperduur verkopen bij Bart De Wever en de N-VA (en eigenlijk gewoon liever niet in een coalitie gaan met de Vlaams-nationalisten), en in Oostende willen ze ook absoluut niet in zee met N-VA, maar moet het paars-groen zijn.

"We zijn niet langer de naïeve groenen, die zich zomaar opzij laten zetten. En daar moeten de anderen duidelijk aan wennen, dat zijn ze niet gewoon", zo is bij een partijtopper te horen.

Gent als de kers

Maar het is menens, die nieuw gevonden assertiviteit, de spierballen moeten rollen. Gent is daarbij het duidelijkste voorbeeld. "Wij zijn niet de cynische machtspartij. Maar één op drie Gentenaars heeft op onze formatie gestemd. Dan moeten wij het initiatief krijgen, mét Filip Watteeuw als burgemeester, dat is de kers op de taart", zo zegt Meyrem Almaci.

De druk van Groen nationaal op de lokale afdeling is groot, tot frustratie van de andere politieke formaties in Gent. Die hebben opgemerkt dat de nationale partijwoordvoerder van Groen plots ook in Gent erg stevig en permanent aanwezig is, en de communicatie verzorgt. Dat dat eerder praktisch van aard is (hij kent de nationale journalisten en is van Gent) wordt bij de andere zo niet gelezen: zij zien er de harde hand van Almaci in.

Die druk heeft veel te maken met het beeld dat er wel een groene golf was op 14 oktober, maar dat Groen die niet duidelijk verzilverde. En Antwerpen speelt daarbij natuurlijk een verpletterende rol. Al voor de verkiezingen reed Groen zich behoorlijk vast, doordat kopman Wouter Van Besien heel stevig een veto stelde tegen samenwerking met de N-VA. Ook na de verkiezingen zette Van Besien die lijn door, al ging hij wel op de koffie bij Bart De Wever (N-VA), net als alle andere partijen.

Groen legt nu in Antwerpen een "test" voor aan De Wever, door een aantal groene voorstellen op de Antwerpse gemeenteraad te brengen, en te zien hoe de N-VA reageert. De kans dat die daarin gaan meegaan is uiteraard bijzonder klein, op dergelijke manier worden geen coalities gemaakt. Maar het onderstreept wel dat Groen een uitweg nodig heeft, een goede ontsnappingsroute voor de vrijage van De Wever: de deur moet op een verstandige manier dicht gedaan worden. Enkel zo vermijden ze dat het lijkt alsof Groen geen verantwoordelijkheid wil nemen, of zich niet constructief zou willen opstellen.

Sneer naar De Clercq

Meteen wordt de waarde van 'Gent' en zeker een sjerp daar duidelijk: Groen heeft een trofee nodig. "Onze groene bestuurders zijn gewaardeerd, men heeft een fiat gegeven aan het circulatieplan", zo zegt Almaci over Gent. En die andere kandidaat voor het burgemeesterschap, Mathias De Clercq (Open Vld) krijgt opnieuw een stevige sneer: "Hij heeft zich uitgeroepen tot burgemeester, nog voor dat de resultaten binnen waren en hij dacht dat hij een rechtse coalitie kon maken. Op die manier kom je in de problemen, natuurlijk. En dan moet je er een partij bijhalen om toch je eis kracht bij te zetten." Voor De Clercq, die vandaag met Watteeuw gaat samenzitten om "onder Gentse kopstukken de zaak rustig te bespreken", wordt het er niet meteen makkelijker op.

Ook in Oostende speelt Groen het spel keihard. Enerzijds is er Open Vld met overwinnaar Bart Tommelein. Die wil burgemeester worden, en groene kopman Wouter De Vriendt steunt hem. Alleen wil Groen mee de coalitie bepalen. Tommelein wil met N-VA en CD&V in zee, naast Groen. Maar Groen wil de sp.a erbij. N-VA krijgt een veto.

Maar zo eenvoudig is het niet, want de sp.a is wel de grootste. Die komen niet bij Open Vld en groen om nummer twee te zijn. Bij de sp.a in Oostende heeft John Crombez nu de leiding over de onderhandelingen genomen. Hij wil ook de sjerp.

Groen-rode liefde weer wat bekoeld

Of Groen de sp.a veel gaat gunnen, is overigens nog maar de vraag. In Vilvoorde is het pijnlijk aangetoond dat de junior partner zijn van sp.a een ondankbare rol is voor Groen. Almaci is er alvast zeer scherp over: "Dit is zeer weinig collegiaal, waarbij wij plots uit de boot vallen. 'Ik heb jullie gebruikt, maar nu zijn jullie niet meer van dienst', zegt Hans Bonte. Dat is niet onze manier van werken. Ik hoop dat dit niet de manier van doen is voor alle socialisten. Uiteraard gaan wij ons beraden." Even later herhaalt ze nog eens: "Ik hoop dat dit niet tout court de houding van de sp.a is."

Dat laatste is een niet mis te verstane waarschuwing. Want op een aantal plekken is sp.a afhankelijk van Groen om erbij te blijven. Niet het minst in Gent zelf, waar ze terugvielen tot zeven zetels en aan een lang herstel moeten beginnen. Afgelopen week doken de eerste signalen op dat de sp.a daar wel eens uit de boot zou dreigen te vallen, iets wat Johny Vansevenant op de site van VRT signaleerde. Prompt volgde de reactie van het Gentse kartel: de bevestiging dat ze bij elkaar blijven, dat Watteeuw de sjerp moest krijgen en dat CD&V er te veel aan was in de onderhandelingen. Of hoe het spel inderdaad bijzonder hard gespeeld wordt.

Lees meer