"Toekomst van het boekenvak ligt bij kleine uitgeverijen"

!

Dit artikel werd gemaakt door een van onze bezoekers. Wil je reageren of zelf een artikel schrijven in onze Zoo, be our guest! Lees hier het hoe/wat/waar of begin er meteen aan.

© KU Leuven/Rob Stevens

Jeroen Bernaer, CEO van de pas opgerichte Matador Uitgeverij, is ervan overtuigd dat de kleinere uitgeverijen een voortrekkersrol spelen in het voortbestaan van het boekenvak in Vlaanderen. 

Toen ik begin dit jaar aankondigde dat ik een nieuwe uitgeverij wilde oprichten, omschreven mensen dat als "moedig". Ik vond dat allerminst zo. Mijn verlangen was diepgeworteld, voor mij was het een innerlijke noodzaak, geboren uit frustratie om de gang van zaken bij grote uitgeverijen. Het is niet verwonderlijk dat bekende auteurs steeds vaker kiezen voor kleinere uitgevers. Zoals Dimitri Verhulst het voorbije weekend aangaf in het VRT-programma De Markt, hebben de grote uitgeverijen geen voeling meer met hun auteurs, laat staan met hun lezers. Ze geven tegenwoordig veel te veel uit, waardoor de kwaliteit van de uitgegeven titels zienderogen zakt. Vooral de lezer is daar de dupe van. Die ziet door het bos niet langer de bomen.

Net als voor iedere andere sector, biedt het digitale tijdperk grote uitdagingen voor het boekenvak. De grootste uitdaging is de interesse in boeken levend te houden en zelfs weer aan te wakkeren. In een tijd waarin de ontspanningsmogelijkheden diverser en uitgebreider zijn dan ooit, lijkt dat een haast onmogelijke opdracht. Toch moeten we die uitdaging niet óverschatten. Het verlangen naar verhalen zit in ons DNA, het is precies wat ons tot mens maakt. Mensen zullen altijd van goede verhalen blijven houden, kijk maar naar het succes van de filmindustrie, Netflix, en zelfs de nieuwste generaties computergames.

Geen wegwerpproduct meer

De enige manier om de aandacht van de lezer opnieuw te grijpen, is door volop in te zetten op minder titels en meer kwaliteit. De levensduur van een boek moet weer fors omhoog, een boek mag niet langer een wegwerpproduct zijn, maar wel iets om te koesteren. Niet alleen op vormelijk vlak moet die doorgedreven kwaliteit tot uiting komen, met een speciaal, duurzaam ontwerp dat uitnodigt om telkens opnieuw ter hand te nemen. Maar ook op inhoudelijk vlak, door sterkere verhalen aan te bieden waar mensen zich in kunnen herkennen. Door voorts met kleine, maar unieke eerste oplages te werken, verhoogt de waarde van een boek nog meer.

Het boekenvak moet terug naar de authenticiteit, naar een soort "nieuw modernisme", met meer respect voor het product en de maker. Een voortrekkersrol is hierin weggelegd voor de kleinere uitgeverijen. Op dat vlak scharen we ons met Matador Uitgeverij bij onder meer Das Mag, Vrijdag en Pluim. Onze kleinschaligheid is een troef. Het laat ons toe om een persoonlijke aanpak te hanteren tegenover onze auteurs. Zo wil Matador Uitgeverij dé referentie worden op de markt als uitgever van nieuwe talenten, hoewel bekende namen uiteraard ook welkom zijn. Bij grote uitgeverijen krijgen debutanten immers nog weinig kansen. In het beste geval zijn ze nog slechts een nummertje binnen het grote concern. Als kleine speler kunnen we hen een intensieve begeleiding en meer ondersteuning bieden bij de promotie van hun werk. Debutanten hebben dat soort begeleiding ook een pak meer nodig dan auteurs met naam.

Perfect match

Want ook dat is en blijft de taak van een uitgever: het boek op de juiste manier in de markt zetten en de perfect match vinden tussen auteur en lezer. Ook hierin kunnen en moéten kleine uitgeverijen het voortouw nemen. Doordat ze minder titels uitgeven, hebben zij de ruimte en de tijd om nieuwe manieren van uitgeven en boekpromotie te zoeken. Bij Matador Uitgeverij zetten we bij de promotie volop de persoonlijkheid van de auteur in de verf. Die is immers altijd terug te vinden in zijn of haar werk. Het is net wat een Dimitri Verhulst tot een Dimitri Verhulst maakt en geen Christophe Vekeman. Door de persoonlijkheid van een schrijver voor het voetlicht te brengen, ontstaat een gevoel van nabijheid en verwantschap tussen het publiek en de schrijver. Mensen kopen nu eenmaal vooral wat ze vertrouwen, waar ze zichzelf in herkennen.

Uiteindelijk komt zo'n persoonlijke, individuele aanpak iedereen ten goede. Door minder titels uit te geven, maar meer tijd te stoppen in redactie, vormgeving én promotie, krijgt de lezer waardevollere verhalen, die beter bij zijn leesvoorkeuren passen. De kleinere uitgeverijen doen de selectie als het ware voor hem. De verkoopcijfers per titel zullen stijgen, wat resulteert in meer winst voor de uitgever en een hoger loon voor auteurs.

Literatuur in Vlaanderen is niet dood, maar straks wel als we de grote uitgeverijen laten doen. De toekomst van het boekenvak ligt in handen van de kleinere spelers.