Onderhandelingen in Gent: hier is je handig overzicht om nog te kunnen volgen

In Gent zitten de onderhandelingen muurvast. Dit weekend legde Mathias De Clercq (Open Vld) een voorstel voor de verdeling van de posten op tafel, en dat maakte Filip Watteeuw (Groen) zo kwaad dat hij opstapt en zelf een 'formateursnota' gaat schrijven. Maar de kans dat deze vier met elkaar eindigen, is zeer groot. Een overzicht: 

Open Vld: Mathias De Clercq

  • Zetels: 15
  • Resultaat na verkiezingen: Mathias De Clercq (Open Vld) voerde een campagne waar zeker in het begin wat meewarig over werd gedaan. In 2012 zat Open Vld op 16,5 procent en 9 zetels. En toch gooide hij zich volledig als kandidaat-burgemeester. Het resultaat was verbluffend: zijn partij schoot omhoog naar 15 zetels en 25,2 procent, maar vooral z'n eigen persoonlijke score van 24.000 voorkeurstemmen maakt hem veruit de populairste politicus in Gent.
  • Ambities nu: De Clercq legde op verkiezingsnacht uitdrukkelijk z'n kaarten op tafel. Hij wil de sjerp en niets anders. Die actie verraste alle anderen, want een coalitie had hij op dat moment niet.
  • Onderhandelingspositie: Open Vld zit samengeklonken met CD&V. De dag na de verkiezingen bundelden De Clercq en Mieke Van Hecke (CD&V) de krachten. Samen hebben ze wel minder zetels dan sp.a en Open Vld, maar meer stemmen dan het progressieve kartel. De deal tussen beide is duidelijk: De Clercq krijgt de onvoorwaardelijke steun van Van Hecke om burgemeester te worden, de liberaal belooft plechtig om de christendemocraten in het bestuur te loodsen. Zonder dit blok kan enkel nog een coalitie tussen enerzijds het kartel en anderzijds dan de N-VA. Bovendien heeft De Clercq zo fors gewonnen dat een coalitie tegen hem toch moeilijk denkbaar is.
  • Houding: De Clercq speelt het spel hard. Niemand had op verkiezingsnacht gedacht dat hij zich tot burgemeester zou uitroepen. Niemand had gedacht dat hij de dag nadien met CD&V in zee zou gaan. De tijd dat hij opzij gaat voor sp.a, laat staan Groen, is duidelijk voorbij. Dat schuurt bij de oude coalitiepartner, die jarenlang de liberalen kon domineren. Groen wil dat hij minstens een gigantische prijs betaalt voor de sjerp. Of dat hij CD&V loost. Maar dit weekend bleek dat hij dat niet echt van plan is, waarna de zaak ontplofte. De Clercq wil naast de sjerp twee schepenposten voor de liberalen: die van Onderwijs en de haven voor Sofie Bracke, en die van Ondernemen en Financiën voor Christophe Peeters. CD&V krijgt Cultuur van De Clercq. Watteeuw z'n blok kreeg vijf posten en de voorzitter van de gemeenteraad. Dat was een maat te veel voor Groen-sp.a. Maar bij de liberalen is er evenveel onbegrip: daar vinden ze dat de sp.a er maar af moet, met vier in een coalitie zou te veel zijn. Het zijn de socialisten die gigantisch verloren, en mathematisch helemaal niet nodig zijn, zo klinkt het in het blauwe kamp.
  • Interne spanning: Voor de verkiezingen stond schepen Christophe Peeters (Open Vld) klaar om de plaats van De Clercq in te nemen, moest die mislukken. De Clercq had immers zelf gezegd dat hij wegtrok uit de Gentse politiek, als hij geen burgemeester zou worden. Maar dat pakte anders uit: De Clercq is meer dan ooit in charge. Sofie Bracke heeft Peeters ook in stemmen ruim voorbij gestoken, zij is de nummer twee nu. Vandaar ook die zware tweede schepenpost voor Open Vld.

Groen: Filip Watteeuw

  • Zetels: 14
  • Resultaat na verkiezingen: De lijst waarop Filip Watteeuw de vijfde plek innam, heet officieel nog steeds sp.a-Groen, maar het is meer dan ooit Groen-sp.a. Want de groenen sprongen naar liefst 14 zetels en zetten de sp.a helemaal in de schaduw. En vooral de score van Watteeuw viel daarbij op. Want vanop die vijfde plek haalde hij 13.000 stemmen, veel meer dan uittredend burgemeester Daniël Termont of eigen kopvrouw Elke Decruynaere. Watteeuw was dé man van het circulatieplan, en werd door de kiezer dus fors naar voren geschoven. Tegelijk kreeg het kartel, waarvan hij nu leider is, wel een electorale pandoering: het viel van 45,5 procent naar 33,5 procent. Anderzijds is het nog steeds de grootste politieke formatie, iets wat Watteeuw blijft uitspelen
  • Ambities nu: Onder impuls van Groen nationaal hebben de ecologisten meer dan ooit ambities in Gent. In de dagen na de verkiezingen kwam Watteeuw steeds meer naar voren als de kandidaat-burgemeester van het kartel. Hij zegt zelf niet 'neen', maar wil vooral zo veel mogelijk uit de brand slepen ten opzichte van De Clercq. En daarbij is het simpel: zowel de sjerp eisen als CD&V binnenloodsen in een coalitie, dat is van het goede te veel. Watteeuw wil dus op z'n minst een post als superschepen én hele dikke bevoegdheden voor z'n Groene collega's. Aan CD&V geeft hij liefst niets, het is Open Vld die maar de rekening moet ophoesten om hen aan boord te nemen. Een half schepenmandaat is het maximum daar.
  • Onderhandelingspositie: Watteeuw heeft met z'n eigen 14 zetels en de 7 zetels van sp.a het grootste blok in handen. De liefde voor sp.a is niet gigantisch bij Watteeuw en co, maar loyaliteit is belangrijk voor hem: z'n alliantie met sp.a lossen, is voor de groene kopman geen optie. Want dan verliest hij ook die troefkaart van de grootste te zijn. Bovendien heeft hij opties: niemand kan in Gent zonder Groen een coalitie maken, maar Watteeuw kan wel zonder Open Vld. Dat houdt in dat hij moet durven met N-VA in zee gaan. Hijzelf zou wel bereid zijn die gok te wagen, een deel van de groene achterban huivert bij die gedachte. En ook voor de sp.a zou dat zeer moeilijk zijn, maar Joris Vandenbroucke (sp.a) zegt niet 'neen'.
  • Houding: Watteeuw zet nu druk, door de deur keihard dicht te slaan na het eerste voorstel van De Clercq over de bevoegdheden. Zeker het feit dat Open Vld de post van Onderwijs wil wegsnoepen, komt hard aan. Die bevoegdheid zat bij Elke Decruynaere, voor de verkiezingen nog de kopvrouw van Groen. Die vernedering kunnen de groenen moeilijk slikken: ze vinden net dat De Clercq een zware prijs moet betalen, als hij de sjerp wil. Vandaar dat ze nu met een radicale andere houding komen. Maar het dreigement van met N-VA gaan praten, is een risico.
  • Interne spanning: De poging om Open Vld onder druk te zetten via N-VA is dan wat doorzichtig, het levert ook binnen de partij zenuwachtigheid op. De linkervleugel bij Groen in Gent huivert van het idee om met de partij van Siegfried Bracke aan tafel te moeten. Als de N-VA zich beperkt tot Anneleen Van Bossuyt en Elke Sleurs om mee te onderhandelen, dan kan het nog net. Maar Bracke mag voor hen niet afkomen: het typeert hoe moeilijk het ligt. Voor de verkiezingen kreeg Open Vld volop het verwijt vanuit het kartel dat het N-VA in Gent aan de macht zou brengen. Het zou wel heel straf zijn dat hetzelfde kartel nu uitgerekend met die N-VA in zee gaat. Vraag is hoe hard Watteeuw z'n dreigement maakt.

Sp.a: Rudy Coddens

  • Zetels: 7
  • Resultaat na verkiezingen: Sp.a kreeg een doodsklap. De partij valt terug op amper zeven zetels. Uittredend burgemeester Daniël Termont viel terug tot 7.000 voorkeurstemmen, schepenen zoals Annelies Storms, Martine De Regge en Resul Tapmaz scoorden ook heel slap. Rudy Coddens haalde wel nog 18.000 voorkeurstemmen, maar kwam geslagen uit de strijd. Hij loopt nu als nummer twee achter Watteeuw.
  • Ambities nu: De sp.a kreeg een oplawaai, maar wil koste wat kost in de meerderheid blijven. Die traditie van beleidspartij verder zetten zal met Coddens zijn, en daarna zijn er nieuwe gezichten. Astrid De Bruycker wordt naar voren geschoven, en daarnaast ook Vlaams parlementslid Joris Vandenbroucke, ook al raakte die laatste zelfs niet rechtstreeks verkozen.
  • Onderhandelingspositie: Echt comfortabel is het niet, mathematisch niet nodig zijn. Voor sp.a, dat jarenlang de plak zwaaide in Gent, moet dat lastig zijn. Maar de socialisten hebben na een ledenvergadering iedereen op één lijn gezet: in het kartel blijven én in de meerderheid blijven. De weinige stemmen die voor oppositie pleitten, moeten voorlopig zwijgen. En sp.a weet dat zolang Watteeuw keihard wil onderhandelen met Open Vld, het de zetels van sp.a nodig heeft.
  • Houding: Sp.a gaat voorlopig mee in het dreigement van Watteeuw om eventueel met de N-VA te gaan praten. Joris Vandenbroucke zei voor de camera's van de VRT niet 'neen'. Maar het wordt toch zeer moeilijk om dat te aanvaarden, moest het effectief gebeuren. Anderzijds: het voorstel van Open Vld is te schamel: er moeten minstens 3 sp.a-posten zijn, vinden zij.
  • Interne spanning: In het verliezende kamp is het lastig. Persoonlijke carrières bij de schepenen eindigen plots abrupt. En even abrupt zijn de groenen plots de baas binnen het kartel, hoewel de relatie tussen beide progressieve partijen niet altijd even hartelijk was. Hoe lang wil de sp.a de junior partner spelen, zeker als het nog met N-VA moet? Het is niet onlogisch dat er straks spanning op die houding komt.

CD&V: Mieke Van Hecke

  • Zetels: 4
  • Resultaat na verkiezingen: CD&V ging alweer achteruit in Gent, en viel terug tot 8,8 procent. In zetels blijven ze hangen op vier zitjes. Echt een succes was dat niet voor Mieke Van Hecke, maar zij moest vooral de meubelen redden nadat de partij plots kopvrouw Sarah Claerhout verloor.
  • Ambities nu: CD&V wil er gewoon te alle prijze bij. Weer in oppositie zitten is geen optie, dat is een aanpak die duidelijk niet werkt.
  • Onderhandelingspositie: Niet bijster sterk, met vier zetels. Bovendien is er enorme druk vanuit Groen-sp.a om de christendemocraten te lozen. Maar het is duidelijk dat de as tussen Van Hecke en De Clercq goed functioneert, en dat er van lossen geen sprake is.
  • Houding: Van Hecke heeft al veel onderhandeld in haar leven, en weet perfect hoe zo'n spel loopt. De hoge inzet van De Clercq, met minder schepenen in totaal en goeie posten voor Open Vld en CD&V, is zeker doorgesproken met Van Hecke. Een hoge openingszet, om uiteindelijk goed te kunnen landen.
  • Interne spanning: Van Hecke laat niemand toe behalve zichzelf. Veli Yüksel, nochtans nummer twee, zit niet in de onderhandelingsdelegatie. Maar zolang Van Hecke CD&V in de meerderheid loodst, kan niemand klagen.

Lees meer