Een technische overeenkomst is geen politieke deal: doemscenario's van harde brexit zijn niet verdwenen

De onderhandelaars van de EU en het Verenigd Koninkrijk hebben na maandenlang steggelen een brexit-akkoord bereikt. Maar dat betekent bijlange niet dat we er zijn en dat een ordentelijke brexit nu binnen handbereik ligt. Dit is een technische overeenkomst, maar dat is nog iets anders dan een politieke deal. Het doemscenario van een harde brexit, zonder akkoord en met algehele chaos, is nog niet verdwenen.

Wat de onderhandelaars van het Verenigd Koninkrijk en de Europese Unie hebben afgesproken, is nog niet bekend. Vandaag moet het Britse kabinet als het aan premier May ligt instemmen met de tekst. Maar dat zal nog een hele klus worden, aangezien niet iedereen in haar kabinet even enthousiast is. Wanneer May er niet in slaagt de stemming tot een goed einde te brengen, zal er een crisis uitbreken en is een brexitdeal verder weg dan ooit.

Maar zelfs als May haar ministers op één lijn krijgt, is ze er bijlange nog niet. Daarna moet het Britse parlement immers instemmen met de voorlopige tekst. Ook daar is de meerderheid voor de deal krap. May zal de steun nodig hebben van haar coalitiepartner, de Noord-Ierse DUP, die tot op heden erg kritisch is.

Bovendien heeft ze de steun van een groot aantal Labourparlementariërs nodig, omdat naar verwachting lang niet alle leden van haar eigen Conservatieve Partij het voorstel zullen steunen.

Het doemscenario van een harde brexit, zonder akkoord en met algehele chaos, is met andere woorden nog niet verdwenen. Het beloven erg enerverende weken te worden.

De Britse situatie is op z'n zachts gezegd nog altijd onoverzichtelijk. Het hete hangijzer in het hele dossier blijft de situatie in Noord-Ierland. Hoe wordt voorkomen dat er een nieuwe grens ontstaat tussen Noord-Ierland en Ierland, terwijl goederen en personen, na een jarenlange transitiefase, gecontroleerd van Noord naar Zuid, en omgekeerd, bewegen? Niemand die het vooralsnog precies weet.

Onoverzichtelijk

Het met veel trammelant aangekondigd akkoord van gisteren is een ‘technische overeenkomst’. Dat wil niet meer zeggen dan dat een formulering is gevonden die voor meerdere interpretaties vatbaar is en die daardoor - hopelijk - acceptabel is voor alle partijen. Hoe gevoelig de zaak ligt, blijkt wel uit het feit dat een Ierse woordvoerder in Brussel nog altijd niet wenste te spreken van een ‘overeenkomst’.

Voor May is het cruciaal dat ze de steun krijgt van ministers als Dominic Raab, Sajid Javid, Jeremy Hunt en Michael Gove, respectievelijk de ministers van Brexit, Binnenlandse Zaken, Buitenlandse Zaken en Milieu. Als een van hen niet akkoord gaat, is het einde van het kabinet nabij.

"Volledige muiterij"

Andere ministers, zoals minister van Handel Liam Fox en fractievoorzitter Andrea Leadsom, bungelen al weken aan het randje van het kabinet. Het is onwaarschijnlijk dat geen enkele van al die ministers gehoor zal geven aan de oproep van de voormalige minister van Buitenlandse Zaken Boris Johnson om voor een "volledige muiterij" te kiezen.

Maar dus zelfs als de regering dit allemaal overleeft, begint het echte gevecht met het parlement. Op dit moment is er geen meerderheid voor een akkoord. Dat wordt mogelijk anders als Lagerhuisleden ervan worden overtuigd dat er geen enkel ander alternatief is dan een ongecontroleerd vertrek of nieuwe Britse verkiezingen.

Nog maanden duren

En dat is alleen nog maar de Britse situatie. Vanmiddag worden in Brussel de diverse ambassadeurs van de lidstaten op de hoogte gebracht van de onderhandelingsresultaten. Pas na het Britse overleg. Eind deze maand volgt waarschijnlijk een nieuwe ontmoeting in Brussel van regeringsleiders. Die zijn wat eensgezinder dan de Britse gesprekspartner, maar ze moeten wel stuk voor stuk akkoord gaan met alle details.

Het kan dan ook nog maanden duren voordat duidelijk is dat het akkoord door alle partijen is geaccepteerd.