Zet Wouter Beke straks Kris Peeters opzij: tijd voor een nieuw federaal boegbeeld bij CD&V?

CD&V schikt z'n troepen naar aanloop van de grote electorale clash in 2019. Wordt daarbij vicepremier Kris Peeters (CD&V) zachtjes naar de exit begeleid, en komt voorzitter Wouter Beke (CD&V) nu eindelijk op het voorplan? De partij maakt zich op voor de lijstvorming van 2019, die de pikorde van de komende jaren vastlegt.

Een opmerkelijke passage van Kris Peeters (CD&V) bij Villa Politica, woensdag live vanuit de Kamer. Peeters werd er op de rooster gelegd door Linda De Win over de rolverdeling van CD&V bij de komende verkiezingen. Hijzelf zou daarbij als Europese lijsttrekker worden uitgespeeld, een exit-scenario uit de Wetstraat richting de Europese coulissen dreigt. Wouter Beke wordt dan de federale kopman voor de komende verkiezing. "Het staat in de kranten", refereerde De Win naar De Tijd.

"Er is nog geen beslissing genomen, alle berichten zijn voorbarig. Het is aan de nationale voorzitter, Wouter Beke, om voorstellen te doen", bleef Peeters op de vlakte. Tot drie maal verwees hij naar 'de nationale voorzitter'. "Ik stel mij ten dienste op en kijk waar ik mij nuttig kan maken. Het is geen vrije keuze, alles hangt aan alles." Een opvallend bescheiden Peeters dus, die in 2014 en in 2018 toch kopman van CD&V was.

Maar de machtsverhoudingen lijken geschoven bij de christendemocraten. Twee verkiezingen op rij oogstte Peeters geen succes. In 2014 ging hij fors onderuit tegen N-VA en Liesbeth Homans, in 2018 kreeg hij in Antwerpen z'n partij niet verder dan 3 zeteltjes, terwijl Bart De Wever (N-VA) triomfeerde. Vraag is of hij nu nog in stelling kan worden gebracht voor een derde nederlaag op rij.

CD&V scoorde lokaal wel: het merk staat er, eerder ondanks dan dankzij de boegbeelden

Het Antwerpse debacle staat bovendien wat in contrast met de algemene score van de partij op 14 oktober: op veel plekken hield de partij goed stand, ze levert nog altijd veruit de meeste burgemeesters. De analyse is dat het merk CD&V er nog steeds staat, maar eerder ondanks dan dankzij de boegbeelden.

Een aantal waarnemers had dan ook al langer een nacht van de lange messen bij CD&V verwacht. Want het federale parcours van Peeters oogst intern behoorlijk wat kritiek. De manier waarop hij z'n rol als Vlaams minister-president invulde, is haast een dag en nacht verschil met hoe hij zich als vicepremier gedroeg de laatste vier jaar. Van leider met een aura van staatsmanschap ging hij naar een stokebrand, die bovendien systematisch erg 'linkse' dossiers op de regeringstafel legde. Dat vervreemdde hem van z'n oude achterban uit z'n Unizo-verleden, maar paste ook niet bij het beeld van CD&V als de partij met boegbeelden die rentmeesterschap uitdragen.

Beke behoedde Peeters voor een nacht van de lange messen

Maar de afrekening met Peeters kwam er niet, na de nederlaag in Antwerpen op 14 oktober. Daar had Wouter Beke persoonlijk voor gezorgd: verschillende keren had hij on en off the record erop gewezen dat Peeters z'n nek uitstak in Antwerpen voor de partij, en hij die rekening niet zou presenteren aan z'n vicepremier. En dat niemand anders het in z'n hoofd moest halen.

Voorzitter Beke, niet gebonden aan een zuil, lijkt vast van plan het anders te doen dan Peeters en z'n kabinet, die maar bleven hameren op de banden met de vakbond en de zuil. Die relatie wil Beke fundamenteel herzien, met een pak meer afstand.

Dan komt onvermijdelijk ook de vraag hoe Beke de federale campagne dan wel ziet ziet. En uiteraard daarbij: met welke boegbeelden trekt de partij naar de kiezer? Bij CD&V is te horen "dat niets beslist is", en elke speculatie 'voorbarig'. Maar de partij ontkent ook niet dat de oefening volop loopt, en dat alle opties open liggen.

Peeters naar Europa sturen, is wel degelijk een mogelijke piste. Al heeft veel ook te maken met een wat valse perceptie: Peeters is nu eenmaal als vicepremier de man die vaak naar de Europese bijeenkomsten van de EVP trekt. Daaruit opmaken dat hijzelf Europese ambities koestert, is een brug te ver. Daarvoor is hij te veel een politieke vechter die de moeilijkste arena, met de meeste aandacht, verkiest: de Belgische politiek. Maar een Europese exit zou voor velen in de partij een elegante oplossing zijn. Het maakt meteen plek vrij voor Beke zelf, die dan federaal het boegbeeld kan worden. Naast Beke is enkel Koen Geens een certitude, na degelijk regeringswerk op het moeilijke departement Justitie.

De terugkeer van Inge Vervotte?

Vlaams is Hilde Crevits een zekerheid als boegbeeld, de enige die in haar provincie echt CD&V overeind weet te houden. Al beweren critici dat dat niet meteen haar verdienste is. Veel problematischer is de situatie in Oost-Vlaanderen. Pieter De Crem (CD&V) heeft er een ronduit belabberd parcours opzitten als staatssecretaris, waarbij hij nooit z'n oude zelf terugvond. Een exit naar Aalter, waar hij uitvoerend burgemeester wordt, was aangekondigd.

Maar anders dan bij Steven Vandeput (N-VA) in Hasselt, die snel vervangen werd door Sander Loones (N-VA) op Defensie, aarzelt men blijkbaar bij CD&V. Dat geeft elke nieuwkomer minder kans om zichzelf te gaan profileren en er nog een paar maanden iets van te maken. Hoe dan ook is in Oost-Vlaanderen een wissel van de macht wel noodzakelijk: niemand gelooft dat oude boegbeelden De Crem en Joke Schauvliege nog brokken gaan maken.

Een naam die ook zoemt, voor die andere moeilijke provincie voor CD&V, Antwerpen, is die van Inge Vervotte (CD&V). De voormalige kampioene van CD&V trok zich terug uit de politiek, en werd voorzitter van de zorggroep Emmaus. Een terugkeer naar de politiek zou een game changer kunnen zijn, zeker in de provincie Antwerpen, waar ze iemand als Bart De Wever (N-VA) echt zou kunnen partij geven. Maar tegelijk had Vervotte destijds haar buik vol van politiek, zeker nadat Yves Leterme (CD&V) van z'n eigen partijgenoten dolken in de rug kreeg. Vraag is of de goesting terug is bij het voormalig goudhaantje van de christendemocraten, terwijl diegenen die destijds de dolken staken, nog altijd rondlopen in de partij.

Het is aan Beke om knopen door te hakken. Daarbij speelt dat zowel in Antwerpen als Gent de situatie onduidelijk blijft. Een deelname aan de coalitie in Gent lijkt een zekerheid, zolang de alliantie met Open Vld standhoudt. Een nieuw samengaan met De Wever in Antwerpen is minder evident. Komt het toch tot een coalitie van N-VA, CD&V en Open Vld, dan komen er schepenposten vrij in de Scheldestad. En sluit daarbij de naam van Peeters toch niet volledig uit: ook dat ontkende hij niet op Villa Politica. Integendeel, Peeters hield alles netjes open, ook over Antwerpen. Maar z'n lot ligt in handen van z'n voorzitter, die in de aanloop naar 2019 nu kleur moet bekennen.

Lees meer