Hoe De Wever links aan boord hijst in Antwerpen: 5 miljard Oosterweelgeld, om "leefbaarheid" als kernthema van beleid te nemen

Een verrassende keuze lijkt het, die Bourgondische coalitie. Maar Bart De Wever (N-VA) mikte al langer strategisch op een linkse coalitiepartner om erbij te nemen. Antwerpen wordt immers de komende zes jaar de grootste werf van West-Europa, met 5 miljard euro investeringen voor Oosterweel. Die omzetten in een focus op 'leefbaarheid' is een unieke kans. Tactisch zet het hem binnen 6 jaar opnieuw in stelling om te overleven.

"Ik ben die oorlog met links beu", zo stelde Bart De Wever (N-VA) op verkiezingsnacht, subtiel geregistreerd voor de camera's van Paul Jambers. Deze week kondigde hij aan dat hij een coalitie maakt met sp.a en het kleine Open Vld. Op die manier heeft De Wever beet wat hij wilde: een politieke vrede in Antwerpen waarbij hij de linkerzijde mee aan boord hijst in z'n coalitie. Maar waarom wilde hij dan met links in zee?

Mathematisch

Allereerst is er de wiskunde: er was gewoon een te krappe meerderheid met de huidige coalitie. Met één zeteltje op overschot neem je te veel risico's in Antwerpen, "er lopen elke legislatuur wel wat schapen verloren, over zes jaar tijd". Mentaal mikte De Wever altijd op 30 zetels op een totaal van 55 in Antwerpen.

Bovendien is er ook de demografie in Antwerpen: de stad verkleurt meer en meer. Nieuwkomers stemmen nu eenmaal minder N-VA en meer links. Nu opnieuw verkrampt met centrum-rechts doorgaan, zou nog één legislatuur nipt gekund hebben, maar dan zou in 2024 opnieuw een links kamp kunnen verenigd worden om tegen De Wever te gaan. Dat gebeurde in 2017 ook, waarna het kartel uiteen spatte.

Lange termijn

Dat is net wat De Wever wilde vermijden: opnieuw keihard links tegen rechts. Door sp.a uit het linkerkamp te halen en in de coalitie te droppen, speelt hij links uiteen in Antwerpen. Voor de socialisten komt het handig uit: zes jaar oppositie voeren tussen een groot blok van Groen en de radicalen van PVDA zou hoe dan ook moeilijk geweest zijn. Nu dekt hij z'n linkerflank af en kan hij een beleid gaan voeren dat langer dan 6 jaar standhoudt.

Dat opent perspectieven voor 2024. Want dan wordt het hoe dan ook geen links-rechts campagne, maar eerder een inhoudelijke strijd. Tegen dan hoopt De Wever de stad zodanig te hebben veranderd, dat hij nog een tijdje kan verder besturen.

'Leefbaarheid' als toverwoord

Hoofdstuk per hoofdstuk nam De Wever al z'n teksten door met de sp.a. De kern van z'n formateursnota is een strategisch project gericht op leefbaarheid in de stad. Dat is bij uitstek een links thema dat ook Groen moest charmeren. Mooie woorden, maar deze legislatuur is er vooral geld om dat allemaal waar te maken. Met het geld voor Oosterweel vloeit er de komende jaren liefst 5 miljard naar Antwerpen om de overkapping van de Ring waar te gaan maken en alle grote werken uit te voeren. Met dat geld kan gekookt worden, en krijgt Antwerpen een radicale make-over.

Maar de groenen stonden niet te springen om met De Wever die 'leefbaarheid' te gaan uitvoeren. Het vertrouwen tussen N-VA en Groen kwam er nooit: beide kanten bleven naar elkaar loeren, de oversteek werd nooit gemaakt. Met de sp.a wel. Zowel met Jinnih Beels (sp.a) en met Tom Meeuws (sp.a) kwam er een doorbraak en lukte het ook persoonlijk veel beter. Beiden zijn 'nieuwe socialisten', ze hebben geen rode stamboom met een lang verleden, maar zijn eerder pragmatici.

Onafhankelijk van hun partijleiding

Wat bij Groen moeilijk lag, was dat het lokale en nationale belang door elkaar liepen. De Wever was nooit zeker of hij wel met de echte machthebbers aan tafel zat: Meyrem Almaci (Groen) is wel van Antwerpen, maar de partijvoorzitter liet de gesprekken aan Wouter Van Besien, de lokale kopman, en Freya Piryns en Ikrame Kastit. Die delegatie boezemde nooit vertrouwen in en straalde niet het zelfvertrouwen uit van zelf knopen te kunnen doorhakken.

Bij sp.a lag dat toch helemaal anders. De afdeling had in het verleden al meermaals bewezen behoorlijk onafhankelijk van de partijtop nationaal te functioneren, onder meer door Tom Meeuws in het zadel te houden, tegen John Crombez in. Maar ook Jinnih Beels straalt veel zelfvertrouwen uit. En met Yasmine Kherbache hebben ze een ex-kabinetschef van een premier aan boord. Om maar te zeggen: deze groep weet wat onderhandelen is en durft zelfstandig te beslissen.

Inhoudelijk

Uiteraard zal er naast het toverwoord 'leefbaarheid' over andere zaken moeten gepraat worden. Maar daarbij stelde de sp.a minder veto's dan Groen. Zo is er geen breekpunt om het hoofddoekenverbod aan de gemeenteloketten op te heffen. Dat was iets wat De Wever niet kon of wilde opgeven.

Voor het thema veiligheid, het stokpaardje van Beels, zal makkelijk het midden gevonden kunnen worden. En op vlak van mobiliteit heeft N-VA eigenlijk al de bocht genomen en pleitte ze voor een autoluwe stad. Wat betreft de sociale woningen zal er een investering komen, vraag is hoe hoog sp.a dat percentage krijgt.

Lees meer