Donkere wolken blijven boven regering: scenario van val en doorgaan met gedoogsteun van N-VA circuleert 

Pessimisme troef bij de federale regering, en het lot van die regering lijkt aan een zijden draadje te hangen. Want de discussie over het VN-migratiepact werd gisteren in de Kamer wel gesmoord, door plots 'experten' te laten komen voor hoorzittingen, maar ten gronde is niets opgelost. Meer zelfs: Duitsland gaat geen stemverklaring geven en Nederland zal meer dan waarschijnlijk ook gaan tekenen in Marrakesh. Een val van de regering dreigt, waarbij dan al noodscenario's circuleren. 

Hoeveel keer nog kan premier Charles Michel (MR) in de Kamer gematrakkeerd worden? Al drie weken op rij krijgt de eerste minister in het halfrond vragen over het VN-migratiepact, waarbij hij telkens keiharde kritiek moet vangen van de oppositie. Maar afgelopen donderdag kreeg hij ook N-VA-fractieleider Peter De Roover over zich, een interventie die wonden sloeg binnen de coalitie. Want tegelijk met De Roover, die stelde "premier, ga niet naar Marrakesh", was er Open Vld-fractieleider Patrick Dewael die letterlijk het tegenovergestelde eiste: "Premier, ga naar Marrakesh." Pijnlijker kan een split binnen de regering niet worden in het halfrond.

Vandaag volgt opnieuw ongetwijfeld een heet nummertje, en ook volgende week dreigt het dit scenario te worden, naar aanloop van 10 december, de dag waarop het VN-verdrag moet getekend worden. De regering strompelt verder: een techniek die Michel bij eerdere moeilijke momenten ook toepaste. "Sang froid", is de premier zijn versie van "stay calm and carry on". Al lijkt het politiek eerder op Mohammed Ali: telkens maar klappen incasseren, tot de tegenstander zo moe is dat je alsnog toeslaat en zo overleeft. Mooi is het niet, wel efficiënt.

Maar de vraag is of de premier niet al electoraal zwaar beschadigd is, nu de N-VA op enkele maanden van de verkiezingen zo stevig het beeld van 'marionet van de Vlamingen' neerzet. Met dat imago kampt de premier, die als enige Franstalige partij in een coalitie stapte met N-VA. Niet naar Marrakesh gaan betekent bijna de ultieme bevestiging van dat beeld, politiek gezien kan de premier moeilijk nog terug.

Maar de N-VA is even onbuigzaam. Op het hoogste niveau is er geen bereidheid om toegevingen te doen, een positie die tot nu toe in de federale regering niet zo hard klonk. Maar deze week veranderde dat: ook daar klinkt niet langer sussende taal.

Het sociaal-economisch bilan van de federale regering kreeg ondertussen gisteren opnieuw een klap. De meest recente cijfers van Eurostat tonen dat België nog verder stijgt op de lijst van EU-landen met de hoogste belastingdruk. Enkel Frankrijk staat nog boven België, dat van plek drie naar plek twee doorschuift. Een zoveelste bewijs dat het moeilijk zal zijn voor iedereen, inclusief de N-VA, om puur met het eindrapport van deze regering naar de kiezer te trekken. Een crisis en val over migratie is dan mogelijks een beredeneerde gok van Bart De Wever en co, om op een 'eigen' thema naar de verkiezingen te gaan.

Als er dan ook nog plannen circuleren om Jean-Marie Dedecker alsnog bij N-VA in te lijven en op de West-Vlaamse lijst te zetten, zoals De Tijd signaleert, dan mag je uitgaan van een scenario waarin de N-VA absoluut niet meer terug kan over het VN-migratiepact. De Kamercommissie gisteren leidde al tot hoogspanning intern: het was 's ochtends niet duidelijk of de regering daar nog langer een regering zou zijn.

Uiteindelijk redde de MR daar het vel van de premier, door de hete aardappel vooruit te schuiven door hoorzittingen voor te stellen. De N-VA ging vlotjes mee en zo kocht de meerderheid zich wat tijd. Maar het zijn pleisters op een etterende open wonde, waarvan niemand ziet hoe die opgelost moet worden. Want vanochtend op de radio gaf de MR al te kennen dat het hoe dan ook niet meer van mening verandert, hoorzittingen of niet.

Geen redding uit Duitsland of Nederland

Een 'verklarende tekst' of 'explanatory note' bij het verdrag zou een optie zijn, daarover gonst het ook al dagen van de geruchten. Al is de vraag of dat voor de N-VA wel zal volstaan.

Zo'n diplomatiek initiatief kan als genoeg landen beslissen om zo'n tekst toe te voegen. Maar Duitsland, dat aan zo'n tekst werkte, kwam gisteren met een andere oplossing: de Duitse meerderheid stemt in het eigen parlement een resolutie die de Duitse positie uitlegt. En ook uit Nederland komt meer dan waarschijnlijk geen 'redding': de Nederlandse staatssecretaris Mark Harbers, toch een hardliner, zou wel naar Marrakesh gaan. De premier heeft dagelijks contact met de Nederlanders om de evolutie daar op te volgen.

Ondertussen kondigde ook Italië aan de tekst niet te tekenen. Voor de N-VA een nieuw signaal dat de tekst niet deugt, voor de liberalen net een signaal om hem wél te tekenen, want "wie wil nu in hetzelfde kamp zitten als Salvini en co?". De groenen hebben al aangeboden om in de Kamer een wisselmeerderheid te leveren, om het VN-verdrag aan een meerderheid te helpen. Alleen volstaan die stemmen niet, en zal de N-VA zo'n wisselmeerderheid ook nooit pikken. Dan is het hoe dan ook 'over and out' met de regering.

Er wordt in regeringskringen ondertussen wel ferm rekening gehouden met de val van de ploeg: in zo'n scenario trekt de premier naar Marrakesh, en de N-VA trekt uit de regering. Vraag is wat er dan gebeurt. Want in principe moeten er verkiezingen binnen 40 dagen georganiseerd worden, nadat een regering ontslag aanbiedt en de koning aanvaardt.

Gedoogsteun van de N-VA na de val

Een scenario dat circuleert, is dat de N-VA dan tot het einde van de rit gedoogsteun geeft, om zo toch samenvallende verkiezingen te kunnen organiseren. Anders moeten we met z'n allen ergens eind januari voor het federale naar de stembus, en dan in mei voor het Vlaams parlement en Europa.

Het is dan maar de vraag of dat voor de liberalen en CD&V aanvaardbaar is: dan moeten die drie ook nog een paar maanden hengelen naar de steun van hun voormalige partner. Maar een wisselmeerderheid organiseren is even lastig: de groenen alleen volstaan niet. Zelfs met cdH erbij kom je er niet: de socialisten zijn in dergelijk scenario nodig. En ook dat lijkt ondenkbaar: dat de PS eventjes Charles Michel nog in het zadel zou houden.

Lees meer