Wij spraken met Tom Waes over het nieuwe seizoen 'Reizen Waes Europa'

Het vierde seizoen van 'Reizen Waes' komt uit op 16 december. Tom Waes blijft binnen de grenzen van Europa en toont dat er ook vlakbij huis verrassende ontdekkingen te doen zijn. Alsof dat nog niet genoeg is, maakt VRT NU vandaag ook Tom zijn top 5 van favoriete bestemmingen uit de voorbije drie reeksen beschikbaar. Wij spraken met Tom Waes over 'Reizen Waes Europa'.

Uithoeken en buitenbeentjes in Europa

Waar mogen we ons aan verwachten voor dit nieuw seizoen van Reizen Waes?

Tom Waes: We blijven hoe dan ook in Europa. Dat is meer beperkt dan gewoonlijk, maar we kregen een omgekeerd resultaat. We hebben zo veel verschillende dingen gezien binnen Europa dat je constant jezelf confronteerde: "Dit is maar duizend kilometer van mijn deur". Ik ben heel blij dat we voor de eerste aflevering voor Spanje gekozen hebben. Het is een uitdaging om in dat land een aflevering van Reizen Waes te maken omdat er in Spanje al heel veel bekend is. Maar we zijn er wel in geslaagd om iets anders van Spanje te kunnen laten zien.

Je bent gereisd naar Spanje, Isle of Man, Polen, Noord-Ierland, IJsland, Groenland, Azerbeidzjan en Oekraïne. Was het moeilijk om een selectie te maken van de bestemmingen?

Tom Waes: We zijn per land heel specifiek op zoek gegaan naar wat we konden brengen dat mensen nog niet kennen. Het straffe eraan is dat alle landen binnen Europa liggen. Ik wou al heel lang the Isle of Man eens bezoeken, maar we hebben lang moeten zoeken. We hebben trouwens heel lang getwijfeld om bijvoorbeeld Spanje er wel bij te nemen. We hebben goed gezocht en ontdekkingen gedaan. Veel mensen kennen bijvoorbeeld IJsland, maar ze weten niet hoe het daar in de winter is. En al helemaal niet in een dorp waar maar 11 mensen wonen. Dat is een fantastische aflevering geworden. Waarschijnlijk wonen daar binnenkort nog minder mensen. Het dorpje is echt teloor aan het gaan.

In welke Europese landen is het echt 'anders' dan hier?

Tom Waes: In meerdere landen. In Polen om te beginnen. Ik vond dat het land weinig te maken heeft met het Europa dat wij kennen. In Azerbeidzjan en Oekraïne was dat ook het geval. Ik vond het aan de andere kant ook onbegrijpelijk dat de Inuit (de inheemse bevolking, red.) in Groenland zich moeten schikken naar Europese wetgeving en normen. Dat is absurd. Ik vind dat heel schrijnend. Ze moeten zich bijvoorbeeld aan de visquota houden. Het is absurd dat Groenland bij Europa hoort. Het ligt aan de andere kant van de wereld. Als ik één ding geleerd heb, is het dat er eigenlijk niet zoiets is als 'een Europa'.

Tom Waes: In Polen heb je dan weer geen homorechten en is abortus verboden. Migranten worden er vreselijk behandeld. Dat ligt zo ver van onze Europese waarden. Azerbeidzjan ligt geografisch nog net in Europa. Maar ze liggen er (qua mentaliteit) mijlen ver van af.

Gevaar

In de vorige seizoenen reisde je naar landen waar het heel gevaarlijk is. Was het nu gemakkelijk om op de verschillende locaties te filmen?

Tom Waes: In Oekraïne was dat verschrikkelijk. Daar is veel Russische inmenging. In de Krim merkte je dat zeker. Maar ook in de andere gebieden mochten we verschillende zaken niet filmen en moesten een aantal onderwerpen en personen gemeden worden. We wilden graag enkele Tataren spreken. Dat is een minderheid in het land.

Van wie mocht je hen dan niet spreken?

Tom Waes: Dat weten we vaak niet. Die mensen worden vaak slecht behandeld. En ik denk dat de Oekraïners weten dat ze hen slecht behandelen. Oekraïne steekt het op Rusland en Rusland steekt het op Oekraïne.

Azerbeidzjan en Polen waren ook heel gesloten. Als een land iets op zijn kerfstok heeft, voel je dat zelf ook. De meeste landen weten zelf ook wel waar ze fout bezig zijn. Over die issues doen ze dan ook altijd moeilijk. De mensen zelf durven vaak niet te spreken omdat ze schrik hebben voor represailles, maar de gidsen willen ons altijd overal heen brengen. Zij weten ook waar de 'ambetante punten' liggen en willen daar de aandacht op vestigen. Het zijn de regeringen en ministeries, waar we toestemming aan moeten vragen, die uitpluizen wat we van plan zijn.

Moet je dan een dossier indienen of hoe werkt dat?

Tom Waes: Op de moeilijke plaatsen wel. Ik ben ook 100 procent zeker dat we in de Krim gevolgd zijn. In Oekraïne waren er ook een aantal plaatsen waar we absoluut niet mochten filmen.

Berekende durfal

Er zitten erg heftige en gevaarlijke scènes in de reeks. Had je zelf af en toe niet enorm veel schrik? In Spanje werd je bijvoorbeeld hard geconfronteerd met drugspraktijken.

Tom Waes: Op een bepaald moment zei de gids effectief dat we weg moesten en dat we anders problemen zouden krijgen. We waren al te veel langs dezelfde plek gereden. Aan het front in Oekraïne was het ook akelig. Daar werd echt geschoten. Ik ben nog nooit echt in een actief oorlogsgebied geweest. Dat deed toch raar. Dat is het ongeveer qua echt gevaar.

Hoe blijf je rustig in zo'n situaties?

Tom Waes: Ik denk aan mezelf én aan het programma. De kunst van elke oorlogsjournalist, die nog leeft, is denk ik om je gezond verstand te gebruiken en de situaties in te schatten. Je bent natuurlijk altijd geneigd om nog meer materiaal vast te leggen, maar op een bepaald moment, zoals in Spanje en Oekraïne, moesten we zeggen "we hebben het, alles is in beeld". Als je dat gevoel hebt, moet je in gevaarlijke situaties echt vertrekken. Ik wou eigenlijk eens een nacht blijven aan de frontlijn in Oekraïne, maar dat hebben ze ons afgeraden.

Zie je jezelf die gevaarlijke dingen nog doen over pakweg tien jaar?

Tom Waes: Ja. Ik zou niet weten waarom dat zou moeten veranderen. Naarmate ik ouder word, heb ik niet de neiging om te denken dat ik dat achter mij moet laten. Het is vaak het omgekeerde. Je hebt meer ervaring en kennis. Naarmate ik ouder word, krijg ik nog maar zin in zo'n situaties.

Was je dat in je jonge jaren ook al? Reisde je toen ook al veel?

Tom Waes: Ja. Maar als je me toen naar de frontlijn gestuurd zou hebben, zou ik misschien domme dingen gedaan hebben. Nu kan ik zeggen "tot hier en niet verder".

Er zijn veel oorlogsjournalisten die sterven en meestal zijn dat de gasten die nog niet veel ervaring hebben. De ouderen weten waar ze moeten komen en waar niet.

Het is eigenlijk heel raar. Je zit in een oorlogsgebied, maar op bepaalde plekken is het veilig en andere plaatsen zijn absoluut te mijden.

Crew van vier

In de trailer zijn we heel gekke dingen. Wat is het meest geschifte dat je dit seizoen meegemaakt hebt?

Tom Waes: Het kuuroord in Azerbeidzjan. Daar hebben we in onze broek geplast van het lachen. Dat was alles wat je niet in een kuuroord zou verwachten. Het stonk daar, je moest in een bad met ruwe aardolie gaan liggen. Dat was vies, dat bad was vuil, die mensen waren onvriendelijk. Het leek meer een strafkamp dan een kuuroord. Ze waren ook onbeleefd. Ik stond daar in mijn blootje en een mevrouw begon gewoon de aardolie van mijn bloot gat te schrapen. Dat was één van de meest maffe dingen die ik ooit in mijn leven gedaan heb.

Met hoeveel mensen reisden jullie?

Tom Waes: Met vier. Een cameraman, een klankman, de regisseur en ik. Er was ook altijd een plaatselijke gids bij. Als we mochten, gingen we met de wagen. In Oekraïne mochten we niet zelf rijden. Dat is een beetje zoals in China. Ze willen niet dat je zomaar vrij rondrijdt en je eigen bestemming uitkiest. Als er een chauffeur meegaat, kan die beslissen naar waar we gaan. Ze proberen altijd de dingen, die je niet mag filmen, te ontwijken.

Top 5

Vandaag maakt VRT NU ook Tom zijn top 5 van favoriete bestemmingen uit de voorbije drie reeksen beschikbaar. Wij legden die even met hem onder de loep.

Turkmenistan?

© istock

Tom Waes: Daar zijn we het programma mee begonnen. Er kwam enorm veel reactie op. Ik vind dat nog steeds de meest absurde dictatuur die ik ooit bezocht heb. Op sommige vlakken is het er zelfs nog erger dan in Noord-Korea. In de hoofdstad Asjchabad woont niemand. De straten zijn leeg, de gebouwen zijn verlicht, maar er zijn geen gordijnen. Dat is gewoon fake. Ik vond dat heel absurd.

Noord-Korea, een vrij logische?

© istock

Tom Waes: Dat denk ik ook. Ik heb die geselecteerd omdat het land nu ook meer in de actualiteit komt. Al die leugens daar. In het begin waren we erg boos op de gidsen omdat we dachten dat ze aan het liegen waren tegen ons. Maar na een tijd beseften we dat ze niet beter wisten. Ze hebben gewoon andere geschiedenislessen gekregen. Zij denken bijvoorbeeld dat Zuid-Korea een invasie op hen gepleegd heeft. Dat is niet waar. Zij zijn Zuid-Korea binnengevallen. Daardoor begon die oorlog. Ze hebben daar een andere wereldgeschiedenis.

Spitsbergen?

© istock

Tom Waes: Daar heb ik voor het eerst het noorderlicht gezien. Ondertussen heb ik het al vaak gezien. Ik ben al opnieuw naar Spitsbergen op vakantie geweest. Een magische bestemming. Als je echt eens veel sneeuw en het noorderlicht wil zien, moet je naar daar gaan.

Bangladesh?

© iStock

Tom Waes: Beklijvend. Ik denk nog vaak terug aan een meisje op het einde van de aflevering. Ze was een islamitisch straatkind die surflessen nam om haar miserie even te ontvluchten. Ik had zoiets 30 jaar geleden al gezien in India, maar nu was ik opnieuw heel zwaar onder de indruk van de overbevolking, armoede en de veerkracht van zo'n kind om toch haar eigen ding te doen. Ik vond dat ongelooflijk. De laatste tien minuten van dat programma ga ik nooit meer vergeten.

De dubbelaflevering over Alaska?

© istock

Tom Waes: Dat was de eerste keer in mijn leven dat ik helemaal alleen wegging. Alles zelf filmen en de wildernis in. Dat vergeet ik nooit meer. Ik zou het niet iedereen aanraden. Ook mezelf niet echt. Ik zou het misschien wel nog eens willen doen, maar nooit meer alleen.

Toekomstplannen

Hebben de programma's veranderd hoe jij in je vrije tijd reist?

Tom Waes: Ja. Ik merk dat ik nu minder exotische bestemmingen uitkies. Ik zoek niet meer de extreme dingen op. Ik bezoek wel plaatsen opnieuw waar ik met het programma ben geweest. Ik ben al een aantal keren opnieuw naar Lapland geweest en naar Spitsbergen. En ik keer 100 procent zeker nog eens terug naar Groenland.

Wat zijn verder je toekomstplannen?

Tom Waes: Op 17 februari eindigt Reizen Waes en vanaf 24 februari begint Undercover. Daarvan beginnen we nu ook al een tweede seizoen te draaien. Ondertussen ben ik ook De Blacklist aan het draaien voor Ketnet. Dat is een kinderprogramma waarin ik dromen van kinderen probeer waar te maken, alles wat ze van hun mama en papa niet mogen. Mijn agenda zit vol.

Komt er nog een nieuw seizoen van Reizen Waes?

Tom Waes: Dat weten we niet zeker. Dat hangt af van de kijkcijfers, of we toffe dingen vinden en of we nog goesting hebben.

Jij hebt wel nog zin denk ik?

Tom Waes: Dat is elke keer hetzelfde. Op het einde van een seizoen ben ik het altijd beu na 140 dagen in het buitenland. Maar na een halfjaar begint het opnieuw te knagen.

Is dat nog te combineren met je thuissituatie?

Tom Waes: Dat gaat. Ik zit ook nog in de 200 dagen thuis. Dit seizoen was erg zwaar want ik heb op negen maanden tien afleveringen gedraaid. Het was echt '12 dagen weg-10 dagen thuis-12 dagen weg-10 dagen thuis'. Dat is een serieus tempo. Dat woog wel door.

Zijn er op muzikaal vlak nog plannen?

Tom Waes: (Lacht). Nee. Ik denk ook dat de mensen het niet erg vinden dat ik niet meer ga zingen.

Op 16 december om half 9 begint het vierde seizoen van Reizen Waes. Op sommige zondagen zal de reeks wat vroeger worden uitgezonden omdat een ander programma wegvalt. De uitzendmomenten vind je hier.

Lees meer