Regeringscrisis broeit nog verder: De Croo (Open Vld) keert vervroegd terug vanuit Zuid-Afrika voor overleg

De regering Michel wankelt steeds meer en meer. De opbouw naar een crisis en val in de Wetstraat is volop ingezet. Daarbij ook een klassieker: een topper die vervroegd uit het buitenland terugkeert. Deze ‘eer ‘ is voor vicepremier Alexander De Croo (Open Vld), die vanuit Zuid-Afrika sneller dan gepland naar de Brussel terugkeert. 

Belgische politiek heeft altijd een surrealistisch tintje. Het decor is deze keer Soweto, een gigantische zwarte township naast Johannesburg, Zuid-Afrika. De liberale Vicepremier De Croo, een vertrouweling van premier Charles Michel (MR) is er op bezoek in z’n rol als minister van Ontwikkelingssamenwerking: hij bezoekt een zogenaamd ‘safe park’, een project van Unicef in de sloppenwijken, waar veelal HIV-positieve kinderen tot rust kunnen komen, eten, spelen en studeren.

Het is één en al optimisme en blijdschap, ondanks de schrijnende toestanden. Mbali, een meisje van 13, draagt een zelfgeschreven gedichtje voor over hoe het voelt om HIV-positief te zijn. Een andere tiener zingt een lied: “I’m HIV, and I’m fine with it”, waarbij de hele groep jongeren meezingt. De Croo is niet in pak en das, maar in een T-shirt met slogans van Unicef. Goedele Liekens, die mee is als VN-goodwill ambassadrice, geeft uitleg aan de tieners over sex. De Croo krijgt een baby op de schoot. De obligate selfie volgt.

De Croo op podium met Ed en Bé

Even later wordt er met de kleuters gedanst, de vice-premier gaat gretig glimlachend mee in het spel: hij lijkt perfect gecast voor de rol. Morgen wachten zelfs Beyoncé en Ed Sheeran, waarmee hij het podium beklimt voor het Global Citizen Festival.

Maar schijn bedriegt: de regering waar deze man mee architect en steunpilaar van was, wankelt als nooit tevoren. Zodanig dat De Croo beslist om vroeger naar Brussel terug te keren, weg van de Zuid-Afrikaanse wolk. Beyoncé kan nog net in het programma, daarna is het haasten om op maandagmorgen in Brussel te zijn voor het Open Vld-partijbureau. De rest van de delegatie is pas maandag laat terug.

Op de barricade

Naast de wat angstigere premier Michel, toonde De Croo zich de afgelopen weken dan ook als zelfverzekerde uitdager van de N-VA. Terwijl de Vlaams-nationalisten zich na het Oostenrijkse en Hongaarse veto tegen het VN-migratiepact steeds meer vragen begonnen te stellen bij het fameuze verdrag van Marrakesh, ging De Croo op de barricaden. Als eerst in Terzake verdedigde hij de tekst en het verdrag met hand en tand, en trok binnen de coalitie steeds meer ook MR en CD&V op die lijn, tot ergernis van de coalitiepartners van N-VA.

Die waren aanvankelijk allerminst van plan om van het verdrag een groot thema te maken. Maar uitgedaagd door onder meer De Croo, duwde de N-VA verder en verder. Van bezwaren bij de tekst, over een mogelijke stemverklaring als diplomatieke oplossing, zit men bij de N-VA vandaag op de lijn van weinig tot geen consessies meer: die tekst deugt in z’n geheel niet. Dat er een communautaire component aan de zaak is gekomen, helpt ook niet. Want de Franstalige MR, die serieus gebukt gaat onder het beeld van ‘schoothond van de N-VA’ te zijn, stelt zich op haar beurt weer harder en harder op.

Bart zwijgt (voorlopig)

Voorlopig zwijgt één man: N-VA-voorzitter Bart De Wever zelf. En ook Charles Michel, de premier, blijft enigmatisch: in een speech bij ondernemers stelde hij wel “al te weten wat hij gaat doen in verband met de ondertekening van de tekst in Marrakesh”, maar veel verder dan dat komt hij niet. Alleen: zolang De Wever en Michel zich niet openlijk hebben uitgesproken, is er nog steeds een regering. Dat weten de betrokkenen ook. Tot 10 december is de zaak rekbaar in principe: pas dan moet de premier kleur bekennen en al dan niet naar Marrakesh gaan. Een optie is gewoon een diplomaat te sturen, en in stilte te tekenen. Maar na alle heisa rond het verdrag lijkt zelfs dat geen leefbare optie meer.

In de off the records en lekken wordt ondertussen wel volop gespint en gespeculeerd over een val van de regering, waarbij allerlei scenario’s opduiken. Geen enkel is echt positief voor gelijk welke regeringspartner. Maar omwille van de vreemde timing, met onverschuifbare verkiezingen voor Europa en het Vlaams parlement in mei, wordt er over de timing van de val en de technische uitvoering van de val ook volop nagedacht.

Typisch Belgisch

Daarbij ook een typisch Belgisch fenomeen: een technische creativiteit met de Grondwet en de rol van de koning tijdens politieke crisissen. Een mogelijkheid is dat de regering valt, maar het parlement niet ontbonden wordt. Dan kan lopende zaken tot verkiezingen die samenvallen. Of een minderheidskabinet met gedoogsteun.

Zover zijn we nog niet, de regeringsploeg zal eerst nog een paar dagen strompelen tot ten laatste 10 december. En wie weet, zijn de centrifugale krachten binnen de kern van de federale ploeg, met sterke banden tussen de vicepremiers Jan Jambon (N-VA) en de premier, wel krachtig genoeg om toch tot een oplossing te komen. Al is dat de cruciale vraag natuurlijk: wie kan nog terug? De Croo wil het alvast van op de eerste rij meemaken: een sneller retourticketje vanuit Johannesburg is dan geen slechte investering.

Lees meer