Premier wil 'koelbloedig' met z'n kaarten verder spelen, ook na online campagne N-VA

De Zweedse coalitie kraakt in al haar voegen: een online campagne van N-VA tegen het VN-migratiepact doet de drie andere coalitiepartners steigeren. De afspraak was dat niemand ging petroleren, en dus reageerden premier Charles Michel (MR), Gwendolyn Rutten (Open Vld) en Wouter Beke (CD&V) verontwaardigd op het initiatief van N-VA. Het kernkabinet werd uitgesteld, maar daarom is de premier nog niet van plan het ontslag van z'n ploeg aan te bieden. 

"Michel biedt z'n ontslag aan", zo ging het gerucht plots de ronde, nadat de premier aankondigde dat de kern, gepland vanmiddag, niet doorging.

Daar is voorlopig niets van aan: in de opbouw van deze crisis zitten we nog lang niet zover. Daarvoor heeft de premier z'n kaarten nog lang niet allemaal gespeeld, zo valt te horen. Van een eerste minister Michel die naar de koning zou trekken, is dus geen sprake op dit moment.

Integendeel. Gisteren op de kern kwam men, in alle hoffelijkheid, overeen om ten gronde te praten. De N-VA zou naast vicepremier Jan Jambon (N-VA) ook staatssecretaris voor Asiel en Migratie Theo Francken (N-VA) meebrengen, die met een lijst van 30 opmerkingen over het VN-migratiepact zou komen. Daarnaast hadden ook de premier zelf, maar ook Open Vld-vicepremier Alexander De Croo een pak argumenten klaar, om de discussie aan te gaan.

Maar eerst was er in de voormiddag ook al ten gronde debat. De hoorzitting van de juridische experts over het migratiepact in de Kamer bracht weinig nieuws, behalve dan dat de al gekende argumenten nog eens lang en breed aan bod kwamen, wat opnieuw wel tot wat agitatie leidde.

Zo was de tussenkomst van topambtenaar Jean-Luc Bodson, de speciale gezant voor Asiel en Migratie die het diplomatieke proces begeleidde, koren op de molen van de tegenstanders van de N-VA, in casu alle andere partijen. Want volgens Bodson had België helemaal geen fundamentele bezwaren bij de tekst, die veel harder bewerkt werd door Nederland, Denemarken en de UK. Een zoveelste bewijs dat de N-VA "pas wakker is geschoten, toen het electoraal garen wilde spinnen uit het protest", zo stelde zowat alle andere partijen.

Zelfde beelden als Afd

Maar daarbij was geen man overboord. Dat gebeurde pas toen de N-VA op hetzelfde moment net een forse online campagne lanceerde, met foto's en slogans die behoorlijk stevig zijn. Voor de andere meerderheidspartijen staat de campagne haaks op wat gisteren is afgesproken: om niet meer te petroleren, geen benzine meer op het vuur te gooien, maar het debat in de kern ten gronde te voeren.

In de plaats kwam een reeks memes die qua duidelijkheid weinig twijfel lieten over de positie van de N-VA. "VN-migratiepact = opsluiting illegalen moeilijker maken", was er een. Of ook: "VN-migratiepact = illegaal verblijf niet langer strafbaar". Het beeld dat de N-VA gebruikte bij één van de memes, werd eerder ook gebruikt door de Duitse rechts-populistische AfD. Het gaat om een stockbeeld van vrouwen met boerka's. Dat was verder koren op de molen van critici vanuit de oppositie. Groen lanceerde er zelf een eigen meme op. Heel de campagne vloekte hoe dan ook met de genuanceerde uitleg die de juridische experts op dat moment gaven in de Kamer, en choqueerde de meerderheidspartners danig.

Voorzitters zelf komen op het toneel

Het waren de voorzitters zelf die plots, via Twitter, op het toneel kwamen. Open Vld-voorzitter Gwendolyn Rutten haalde keihard uit naar N-VA: "Als N-VA vragen heeft bij het migratiepact, dan praten we er over en zoeken we samen oplossingen. Maar deze N-VA campagne is geen campagne tegen het migratiepact van de Verenigde Naties. Dit is een campagne tegen migranten. Tegen mensen. En dat kan niet."

En vervolgens werd die tweet beantwoord met een simpele "+1" door Wouter Beke, de CD&V-voorzitter. In de Kamer had zijn fractieleider Servais Verherstraeten ook al uitgehaald. "Ofwel onderhandel je, ofwel voer je campagne. Maar je kan niet zeggen 'wij worden eruit gesmeten', en dan tegelijk online campagne voeren. Een beetje respect voor de democratie, een beetje respect voor de collega's van de meerderheid."

De N-VA zette ondertussen zelf de campagne offline en reageerde: "De campagne heeft door de gekozen beelden haar doel voorbijgeschoten en wordt daardoor verkeerd begrepen." Veelzeggend ook: N-VA gaf aan het debat wel "verder inhoudelijk te willen voeren".

Een zoveelste dieptepunt in de crisis. Maar die kan nog wel even duren. Want de premier is dus allerminst van plan in deze fase al naar de koning te gaan en de handdoek in de ring te gooien. Hij wil die confrontatie ten gronde met de N-VA best aangaan, en tot het einde blijven z'n best doen om hen te overtuigen en een consensus in de regering te zoeken. Nu al de boel opblazen, zonder minstens dat gesprek en de formele vaststelling in de kern dat er geen oplossing mogelijk is, zou waanzin zijn, is te horen.

Zo blijft de zelfverklaarde "sang froid", of koelbloedigheid van de premier gelden. Een reddingspoging volgt dus nog, later vandaag of morgen. Ondertussen zijn overigens Alexander De Croo (Open Vld) en Kris Peeters (CD&V) wel al op de Lambermont gearriveerd, voor de uitgestelde kern. Symbolisch alvast: de drie partijen die de premier blijven steunen, zaten dus bijeen. Mogelijks kunnen ze al scenario's bedenken over hoe een coalitie zonder N-VA nog verder kan gaan voor enkele maanden, om zo verkiezingen in februari en daarna in mei te vermijden.

Lees meer