Congo wacht al week op uitslag verkiezingen: oppositiekandidaat heeft gewonnen, maar wil kamp-Kabila alsnog de overwinning stelen?

Hallucinante toestanden in Congo, waar de bevolking mogelijk tot zondag nog moet wachten op de uitslag van de verkiezingen, nu al een week geleden. Alles wijst erop dat de huidige president Joseph Kabila zijn mannetje Shadary wil laten winnen. Maar de oppositiekandidaat Martin Fayulu zou volgens de katholieke kerk, die waarnemers stuurde, stevig gewonnen hebben.

Verkiezingen in Congo: je kan het zo gek niet verzinnen of het gebeurt. Eigenlijk had de stembusslag al in oktober 2016 moeten plaatsvinden, maar die werd telkens uitgesteld. En toen het uiteindelijk eind 2018 werd, brandde plots het depot af waar achtduizend stemcomputers klaarstonden om de verkiezingen te organiseren. Ondertussen gaat het er driest aan toe: zo sloot de huidige president en machthebber Kabila gewoon dagenlang het internet af in z'n land, "om de rust te herstellen".

Bij de jaarwisseling konden de Congolezen dan uiteindelijk toch gaan stemmen, na jaren wachten. Maar nu laat de uitslag al meer dan een week op zich wachten. De nationale kiescommissie kondigt aan dat het nog een tijdje zal duren, mogelijk tot zondag, voor de resultaten bekend zijn. Er zou pas 53 procent van de stemmen geteld zijn.

Shadary of Fayulu?

Zo is er alweer grote onzekerheid over hoe het nu verder moet. Congo heeft absoluut geen ervaring met vreedzame machtsoverdracht. Jarenlang was dictator Mobutu aan de macht, tot die uiteindelijk door Laurent-Désiré Kabila, de vader van de huidige president Joseph Kabila, werd verdreven.

Kabila schoof nu stroman Emmanuel Ramazani Shadary naar voren. En die riep zichzelf gisteren plots uit tot winnaar, enkele uren nadat de kiescommissie liet weten dat het nog dagen zou duren.

Shadary wil daarmee vooral een antwoord geven aan de katholieke kerk. Die speelt een opvallende rol in het kiesproces. Internationale waarnemers waren immers verboden, buitenlandse journalisten waren niet welkom en ook de Afrikaanse Unie kreeg nauwelijks ruimte om de verkiezingen te volgen. De kerk, die toch machtig is in Congo, installeerde daarom overal in het land eigen waarnemers.

En de Congolese bisschoppen hebben ondertussen de resultaten van hun veertigduizend waarnemers binnen, uit twintigduizenden kiesbureau's van over heel het gigantische land. Afgelopen donderdag maakten ze bekend "dat er één duidelijke winnaar is". Ze noemden hem niet bij naam, maar het gaat duidelijk om Martin Fayulu, de oppositiekandidaat.

"Garanties veiligheid huidige president verzekeren"

Daarmee is de druk op het regime van Kabila maximaal. Maar die reageren door Shadary zichzelf tot winnaar te laten kronen, en de resultaten uit te stellen. Het lijkt er dus op alsof Kabila en co niet zonder slag of stoot opzij willen gaan, en de fakkel aan Fayulu overdragen.

Op Radio 1 gaf minister van Buitenlandse Zaken Didier Reynders (MR) mee dat België de situatie in de oud-kolonie op de voet volgt "ook als lid van de Veiligheidsraad". De VN heeft een stevige aanwezigheid in Congo, met de grootste vredesmacht van Afrika. Hij vreest "een aantal mogelijk manipulaties".

Interessant was dat Reynders suggereerde dat er afspraken kunnen gemaakt worden "om de veiligheid van de huidige president te verzekeren". Want dat is wel degelijk een issue in Congo: Kabila gaat maar opzij als hij garanties heeft voor hem en z'n entourage. Hij wijst erop dat er druk overleg is achter de schermen, terwijl ondertussen niemand officieel weet wie gewonnen heeft.

Lees meer