Trump wil nu stalen Muur, dreigt er opnieuw mee noodtoestand uit te roepen, maar kan hij dat wel?

De Amerikaanse president Donald Trump heeft er opnieuw mee gedreigd de noodtoestand uit te roepen in de VS om de bouw van de muur op de grens met Mexico buiten het parlement om te kunnen regelen. Kan Trump trouwens zomaar de noodtoestand uitroepen? Hij doet al wel een kleine toegeving: het moet geen betonnen muur meer zijn, eentje van staal is ook al goed. Hij verkoopt dat uiteraard niet als een toegeving van zijn kant, maar beweert dat een stalen muur steviger is.

Een stalen afscheiding valt minder op dan een betonmuur en is bovendien stabieler, meent Trump. "Er zal een eind gemaakt worden aan 99 procent van de illegale grensoverschrijdingen", schreef de Amerikaanse president op Twitter.

Trumps stafchef Mick Mulvaney lichtte toe dat afzien van het gebruik van beton wel degelijk een tegemoetkoming aan de Democraten is. Zij vinden een grensmuur ouderwets en weigeren daarvoor 5,6 miljard te reserveren in het nieuwe begrotingsvoorstel. Maar, hebben de Democraten al laten weten, dat verandert niet door een wand van stalen latten te plaatsen.

Trump houdt eraan vast dat hij 5,6 miljard dollar op de begroting wil reserveren voor de muur, maar de Democraten weigeren het budget daarvoor beschikbaar te maken. Inmiddels zit de Amerikaanse overheid al ruim twee weken gedeeltelijk op slot door de onenigheid over de begroting. Door die shutdown zitten zo'n 800.000 ambtenaren zonder salaris. Trump dreigde opnieuw de noodtoestand uit te roepen, zodat hij zonder toestemming van het Congres de financiering rond kan krijgen. Als hij dat doet, denkt hij de bouw van de muur op de grens met Mexico buiten het Amerikaanse parlement om te kunnen regelen.

Wat zeggen grondwetsspecialisten?

Grondwetsspecialisten hebben overigens al brandhout gemaakt van Trumps dreiging om via het uitroepen van een 'national emergency' militaire middelen, materieel en mankracht in te zetten om de grens te blokkeren en er de muur te bouwen. Een wet uit 1956 maakt het strafbaar om leger of luchtmacht te gebruiken om het naleven van wetten in het land zelf af te dwingen. Alleen het Congres kan daar een uitzondering op toestaan. Een wet uit 1981 zegt het nog duidelijker: personeel of materiaal van leger, marine, luchtmacht of korpsmariniers mag niet gebruikt worden bij 'doorzoekingen, inbeslagnames, arrestaties of soortgelijke activiteiten’. Met andere woorden: het leger mag nooit een politiemacht worden. En Amerika geen politiestaat.

In 2005 stond het Congres het inzetten van het leger toe na het overstromen van New Orleans door orkaan Katrina. Maar in 2008 werd die maatregel weer ingetrokken. Als Trump besluit dat hij eenzijdig de opdracht mag geven tot het bouwen van de muur, schendt hij dus verschillende wetten, en militairen mogen zijn orders niet opvolgen, anders worden ze zelf strafbaar volgens juristen.

Eerder zou Trump al gedreigd hebben een soort economische noodtoestand uit te roepen om de Chinese techgigant Huawei te weren van Amerikaans bodem. (Lees: Trump overweegt noodtoestand uit te roepen om Chinese telecom te verbieden in VS). Maar ook zijn bevoegdheden industrieën te beschermen en sancties aan landen of organisaties op te leggen, zijn niet oneindig groot. In 1953 wilde president Harry Truman de staalindustrie nationaliseren omdat er gestaakt werd – het Hooggerechtshof verbood het.

Lees meer