Dan toch einde tijdperk Kabila? Verkiezingen Congo onverwacht gewonnen door Tshisekedi

Oppositielid Felix Tshisekedi heeft de verkiezingen in Congo onverwachts gewonnen. Hij kreeg 38% van de stemmen heeft de kiescommissie bekendgemaakt. Hij laat de andere kandidaat van de oppositie, Martin Fayulu, die in de peilingen voor lag, nipt achter zich. Daarmee lijkt een einde te kunnen komen aan 17 jaar bewind onder Kabila. Omdat de regering de kiescommissie de facto controleert, wordt ervan uitgegaan dat Kabila de machtswissel niet zal tegenhouden. Maar tegenkandidaat Fayulu wil de resultaten alvast niet aanvaarden.

Sinds 2001 is Kabila aan de macht in Congo en hij kon niet meer herkozen worden. De Congolezen gingen eind december al naar de stembus, maar de uitslag liet lang op zich wachten vanwege technische problemen en geweld. Ook mochten Congolezen in ebolagebied, waar veel oppositieaanhangers woonden, niet stemmen.

Naar de uitslag werd reikhalzend uitgekeken. Waarnemers vreesden voor een uitbarsting van geweld omdat er rekening werd gehouden met een frauduleuze uitslag. Bij het kantoor van de kiescommissie waren ordetroepen opgesteld.

Tshisekedi behaalt ruim 7 van de 18 miljoen uitgebrachte stemmen. De kandidaat die president Joseph Kabila naar voren had geschoven, Emmanuel Ramazani Shadary, zou slechts 4 miljoen stemmen hebben gehaald (hij kreeg slechts 23% van de stemmen). De uitslag is nog niet definitief. Het Constitutionele Hof moet binnen 14 dagen zijn goedkeuring geven.

Verzoenende woorden

In een eerste reactie spreekt Tshisekedi verzoenende woorden over zijn voorganger Kabila. "Ik breng een eerbetoon aan president Joseph Kabila, die ik als een belangrijke politieke partner beschouw." Ook zei hij de president van alle Congolezen te willen zijn.

Winnaar Felix Tshisekedi is de zoon van de inmiddels overleden Congolese politicus Etienne Tshisekedi. Hij was in de jaren negentig drie keer korte tijd premier van Congo-Kinshasa, maar zijn bewind duurde nooit lang. In 1991 was zijn aanstelling na ruim een maand alweer voorbij, in 1993 hield hij het zeven maanden vol en in 1997 mocht hij zich slechts een week premier van Congo-Kinshasa noemen.

Als de andere kandidaten hun nederlaag erkennen, dan zou dat betekenen dat er voor het eerst in vijftig jaar een vreedzame machtswissel in Congo plaatsvindt. Maar dat ziet niet iedereen gebeuren. Uit angst voor rellen adviseerde de VS zijn inwoners gisteravond om Congo zo snel mogelijk te verlaten. De katholieke kerk, die in Congo zeer invloedrijk is, riep Fayulu eerder al uit tot winnaar van de verkiezingen. Ze baseerde zich daarvoor op de vaststellingen van enkele duizenden verkiezingswaarnemers.

Maar ...

Fayulu heeft volgens de kiescommissie 6,4 miljoen stemmen gekregen. Fayulu heeft de uitslag ondertussen al verworpen en noemde het een "verkiezingscoup". "De uitslag heeft niets te maken met de waarheid", zei hij in een interview met Radio France Internationale.

Kabila zou onder geen beding willen dat Fayulu president wordt en de uitslag zou gemanipuleerd zijn. Sinds een week heeft de regering het internet platgelegd en zijn de spanningen in het land toegenomen. De bekendmaking van de officiële uitslag stond gepland op 6 januari, maar werd een aantal dagen uitgesteld.

Machtsdeal?

Het verlies voor de regeringspartij zou zo groot zijn, dat ze hun verlies wel hebben moeten nemen. Er werd namelijk gevreesd voor grootschalig geweld, als de kiescommissie alsnog Shadary zou uitroepen tot winnaar. Er gaan geruchten dat Kabila daarom een machtsdeal heeft gesloten met Tshisekedi.

De partij van Tshisekedi heeft toegeven dat er contact met vertegenwoordigers van de president is geweest, maar ontkennen zo'n deal.

Waarnemers van de verkiezingen hebben dinsdag gemeld dat er bij het tellen van de stemmen ruim vijftig onregelmatigheden zijn geconstateerd. Bij 92% van de bezochte tellocaties werd verzuimd de calculatieformulieren openbaar te maken.

Congolese activisten kondigden eerder aan dat wanneer de uitslag niet overeen zou komen met de waarheid ze massaal de straat op zullen gaan. Door de hoofdstad Kinshasa staat oproerpolitie opgesteld om in te grijpen wanneer dat nodig is.

Lees meer