Daar is de machtsgreep in Venezuela: Guaidó roept zichzelf uit tot president (en krijgt meteen steun van Trump)

De 35-jarige oppositieleider Juan Guaidó heeft zichzelf uitgeroepen tot president van Venezuela en pleegt zo een machtsgreep in het verpauperde land. Honderdduizenden mensen hebben gisteren nog tegen het bewind van de zittende president Maduro gedemonstreerd. Bij confrontaties zijn gisteravond zeker dertien mensen om het leven gekomen. De Amerikanen hebben Maduro gewaarschuwd geen geweld te gebruiken tegen Guaidó en de demonstranten, want als dat gebeurt dan liggen "alle opties" op tafel. Daarmee suggereert de VS militair ingrijpen en het zet extra druk op Maduro. 

In Venezuela is het op sommige plekken nog steeds onrustig, na de verklaring van Juan Guaidó om zichzelf tot interim-president uit te roepen. In een van de grootste sloppenwijken van de Venezolaanse hoofdstad Caracas, Petare, zouden bendeleden granaten naar de politie hebben gegooid.

Bij confrontaties gisteravond zijn volgens Venozolaanse mensenrechtenorganisaties zeker dertien mensen om het leven gekomen. De vele meldingen over onrust in de sloppenwijken is opvallend, want dat zijn traditionele bolwerken van de regering.

Wie is Guaidó?

Maduro is net aan zijn tweede ambtstermijn begonnen, nadat hij vorig jaar omstreden verkiezingen won. Ondanks de groeiende armoede en de diepe economische crisis heeft hij nog altijd de steun van het leger. Guaidó krijgt dan weer steun van onder meer president Trump en een pak andere landen.

De 35-jarige Guaidó is de voorzitter van de Nationale Assemblée, het Venezolaanse parlement. De demonstranten hopen dat hij erin slaagt het politieke verzet tegen Maduro te verenigen. De Amerikaanse president Trump erkent de machtsovername van Guaidó. Volgens het Witte Huis zal de VS alle economische en diplomatieke macht gebruiken voor herstel van de Venezolaanse democratie. Trump roept andere landen op om Guaidó ook te erkennen.

De Canadese regering is dat alvast van plan en verschillende Latijns-Amerikaanse landen hebben dat intussen gedaan. President Evo Morales van Bolivia spreekt dan weer zijn steun uit voor Maduro. Ook Mexico blijft voorlopig achter Maduro staan, al roept het land wel op tot dialoog en een democratische oplossing.

Mexico was begin dit jaar het enige land van de zogeheten Lima-groep, een samenwerkingsverband tussen veertien landen, dat de nieuwe ambtstermijn van Maduro erkende. Een woordvoerder van de Mexicaanse regering zegt dat op dit moment geen wijzigingen worden doorgevoerd in dit beleid. Meerdere landen van de Lima-groep hebben inmiddels laten weten Guaidó te erkennen als interim-president. Het gaat om Colombia, Paraguay, Brazilië, Peru, Chili, Argentinië, Guatemala en Costa Rica.

Maduro woedend

Maduro zelf heeft woedend gereageerd op de gang van zaken en spreekt van een couppoging door de oppositie. Ook is hij furieus over de erkenning door de VS, het land dat hij ervan verdenkt dat het Venezuela zelf wil besturen vanuit Washington. "Ik heb besloten om alle diplomatieke en politieke betrekkingen met de imperialistische Amerikaanse regering te verbreken", zei Maduro tegen zijn aanhangers bij het presidentieel paleis in Caracas. Amerikaanse diplomaten hebben de opdracht gekregen om binnen 72 uur uit Venezuela te vertrekken.

Het leger, de sleutel van alles

Maduro heeft de hulp van het leger van Venezuela ingeroepen om de "eenheid en discipline" van het land te handhaven. "We zullen overwinnen, en we komen hier als winnaars uit", riep hij. Guaidó probeert het Venezolaanse leger mee te krijgen door amnestie te beloven aan militairen die zich tegen Maduro keren. Ook het hooggerechtshof, dat het parlement in 2017 onwettig heeft verklaard, is op de hand van de president. Het Venezolaanse Openbaar Ministerie onderzoekt of Guaidó strafbare feiten heeft gepleegd.

Ook de betogers proberen militairen uit de lagere rangen te overhalen Maduro te laten vallen, omdat ook zij onder de crisis te lijden hebben. Het zou het begin van het einde kunnen zijn voor Maduro. Voorlopig laat de Venezolaanse minister van Defensie weten dat het leger Guaidó niet erkent. Op Twitter schreef hij: "De soldaten van het vaderland zullen iedere president die zichzelf benoemt of wordt geleid door duistere belangen niet erkennen. Het leger verdedigt onze grondwet en staat garant voor onze nationale soevereiniteit."

Venezuela is onder het bewind van Maduro, de opvolger van de in 2013 overleden socialistische demagoog Hugo Chávez, verder afgegleden in een diepe economische en maatschappelijke crisis. Economen verwachten dat de inflatie in het land dit jaar de 10 miljoen procent zal bereiken. De economische crisis heeft voor onder meer grote tekorten aan voedsel en medicatie en een grote vluchtelingenstroom naar buurlanden gezorgd.

Lees meer