Ongezien: Trump gaat noodtoestand uitroepen om zijn Muur te bouwen

President Donald Trump gaat de noodtoestand (national emergency) uitroepen om alsnog toegang te krijgen tot geld voor het bouwen van de door hem gewenste muur aan de grens met Mexico. De Democratische parlementsvoorzitter Nancy Pelosi heeft al laten weten dat ze de noodtoestand wil proberen tegen te houden. Grondwetsspecialisten zeggen dat Trumps uitroepen van een national emergency om de grens te blokkeren en er de muur te bouwen gaat leiden tot een hoop rechtszaken. En dat uiteindelijk het hooggerechtshof zal moeten beslissen of het kan of niet.

Trump gaat zijn handtekening zetten onder de begrotingsdeal, waardoor een nieuwe 'shutdown' van de overheid wordt afgewend. Maar Trump zal volgens zijn woordvoerder gelijktijdig de noodtoestand uitroepen om alsnog toegang te krijgen tot geld voor het bouwen van de door hem gewenste muur aan de grens met Mexico.

In de begroting wordt immers maar 1,4 miljard dollar uitgetrokken voor de grensmuur. De rest van de 5,7 miljard die nodig is wil Trump "binnenhalen" door een gedeeltelijke noodtoestand. Zo'n noodtoestand staat hem toe om buiten het Congres middelen vrij te maken voor de grensmuur. Hij zou dan bijvoorbeeld militairen kunnen inzetten om de muur te bouwen.

Trump krijgt steun van vooraanstaande Republikeinen. De leider van de Republikeinen in de Senaat, Mitch McConnell, zegt dat hij nu voor het uitroepen van de noodtoestand is. Eerder was hij daar tegen.

Wapens

In een gezamenlijke verklaring met de Democratische senator Chuck Schumer noemde parlementsvoorzitter Nancy Pelosi Trumps actie "een wetteloze daad en grof misbruik van de presidentiële macht". Ze wees Trump en de Republikeinen erop dat er een gevaarlijk precedent wordt gezet. En ze gaf meteen een mooi voorbeeld: een toekomstige Democratische president zou dit precedent kunnen gebruiken om een ​​nationale noodtoestand uit te roepen om vuurwapenbezit aan banden te leggen. Iets waar de Republikeinen tegen zijn.

Amerikaanse presidenten grijpen wel vaker naar het middel van een national emergency om extra bevoegdheden te krijgen. Meestal gebeurt dit in verband met buitenlandse crises of natuurrampen. Het is echter ongezien dat Trump naar dit machtsmiddel grijpt in een poging om een binnenlands bouwproject door te drukken.

Volgens Trump is er langs de grens sprake van een crisis. De goede staat van de Amerikaanse economie zou grote aantallen migranten aantrekken die makkelijk de grens kunnen passeren. De muur is een van Trumps grootste campagnebeloftes. De Democraten, die sinds begin januari een meerderheid in het Huis van Afgevaardigden hebben, weigeren in te stemmen met de grensmuur. Zij zien het nut en de noodzaak van de muur niet in en zeggen dat de president feiten verdraait om zijn plan erdoor te drukken.

Brandhout

Grondwetsspecialisten hebben overigens al brandhout gemaakt van Trumps dreiging om via het uitroepen van een national emergency militaire middelen, materieel en mankracht in te zetten om de grens te blokkeren en er de muur te bouwen. Een wet uit 1956 maakt het strafbaar om leger of luchtmacht te gebruiken om het naleven van wetten in het land zelf af te dwingen. Alleen het Congres kan daar een uitzondering op toestaan. Een wet uit 1981 zegt het nog duidelijker: personeel of materiaal van leger, marine, luchtmacht of korpsmariniers mag niet gebruikt worden bij 'doorzoekingen, inbeslagnames, arrestaties of soortgelijke activiteiten’. Met andere woorden: het leger mag nooit een politiemacht worden. En Amerika geen politiestaat.

In 2005 stond het Congres het inzetten van het leger toe na het overstromen van New Orleans door orkaan Katrina. Maar in 2008 werd die maatregel weer ingetrokken. Als Trump besluit dat hij eenzijdig de opdracht mag geven tot het bouwen van de muur, schendt hij dus verschillende wetten, en militairen mogen zijn orders niet opvolgen, anders worden ze zelf strafbaar volgens juristen.

Massa processen

Eerder zou Trump al gedreigd hebben een soort economische noodtoestand uit te roepen om de Chinese techgigant Huawei te weren van Amerikaans bodem. Maar ook zijn bevoegdheden industrieën te beschermen en sancties aan landen of organisaties op te leggen, zijn niet oneindig groot. In 1953 wilde president Harry Truman de staalindustrie nationaliseren omdat er gestaakt werd – het Hooggerechtshof verbood het.

Als president Trump straks een nationale noodsituatie uitspreekt om zijn ​​muur aan de zuidgrens te bouwen, is er één ding zeker: er zal massaal tegen geprocedeerd worden. Het ministerie van Justitie heeft het Witte Huis ook al gewaarschuwd dat de actie van de president waarschijnlijk zal worden geblokkeerd in rechtbanken, en ook naaste medewerkers van Trump zelf hebben hem gezegd dat zo'n beslissing een hoop risico voor de president inhoudt.

Lees meer