Plots is 'veiligheid' weer het thema, plots zit N-VA in het defensief over IS-strijders

analyseKan het dat de N-VA even naar adem moet happen op één van haar core thema's: veiligheid? Want wil de partij nu IS-strijders terugnemen en opsluiten, zoals VS-president Donald Trump vraagt? De 'oplossing' van Theo Francken (N-VA), "neem ze hun nationaliteit af", wordt door minister van Justitie Koen Geens (CD&V) alvast aan flarden geschoten. Opvallend hoe CD&V plots het offensief heeft en N-VA straks ook het dossier vol op haar bord krijgt. 

Het was zowaar N-VA-voorzitter Bart De Wever die het thema van de terugkeer en opvang van IS-strijders in Europese, en ook Belgische gevangenissen op tafel legde, zij het eerder toevallig. In the heat of the moment, op het eerste verkiezingsdebat van 2019, bij HLN en VTM, zetten De Wever de deur op een kier. Hij stelde dat het in sommige gevallen beter is om Syriëstrijders bij ons in de cel te gooien.

De IS is aan haar laatste adem toe, de overblijvende islamistische strijders zijn omsingeld, of hebben zich al over gegeven en zijn gevangen genomen. Dat schept het volgend probleem: wat gebeurt er met de 'Westerse strijders', extremisten met Europese nationaliteiten, die zich bij de IS aansloten, verslagen zijn, en straks mogelijk terugkeren?

Op z'n piek vochten naar schatting zo'n 400 IS-strijders mee die de Belgische nationaliteit hadden. Velen van hen vonden de dood. Maar een serieus deel van de IS-strijders zit nu gevangen in Koerdische gevangeniskampen, vaak met Amerikaanse militaire steun. De vraag is wat met hen moet gebeuren.

Het voorbeeld van Macron

De Franse president Emmanuel Macron gaf al het antwoord: hij wil een luchtbrug inleggen en vliegt straks de Franse IS-strijders terug, om hen daar in de cel te houden. Dit weekend zette de Amerikaanse president Donald Trump dan extra druk, met een tweet. Daarin vroeg hij de UK, Frankrijk, Duitsland en "de andere Europese bondgenoten" om meer dan 800 IS-strijders die gevangen genomen zijn "terug te nemen en te berechten".

Daarop legde minister van Justitie Koen Geens (CD&V) met een plof het dossier op tafel, in de Zevende Dag. De christendemocraat zat al sinds vrijdag in een heftige discussie met de N-VA en met De Wever, ook over veiligheid. De N-VA-voorzitter had uitgehaald naar Justitie, die in de aanpak van de Antwerpse drugsoorlog de zwakke schakel zou zijn. "Ik ben die verwijten van straffeloosheid spuugzat", reageerde Geens daarover fel.

Maar tegelijk forceerde hij de deur die De Wever vrijdag over de terugkeer van de IS-strijders op een kier had gezet stevig open: "Als die Syriëstrijders worden vrijgelaten, weten we niet wat er met hen gebeurt. Controle is beter dan volledige vrijheid", stelde hij. "Het belangrijkste is dat we die Syriëstrijders onschadelijk maken door ze in een gevangenis te steken. Dat kan in Irak, of in een ander land als België, Frankrijk of Nederland", zo zei Geens later ook bij VTM. Hij stelde fijntjes "blij te zijn", dat De Wever daar "ook over wilde nadenken".

N-VA zat lastig, en stuurde bij. Theo Francken (N-VA) dook in het debat en schoof "het afnemen van de nationaliteit" als ultieme oplossing naar voor. De Wever stelde zonder schroom "dat hij liefst had dat ze omkwamen", dat de nationaliteit afnemen ook een optie was, en tenslotte dat een terugkeer de "allerlaatste optie" was.

Francken krijgt lik op stuk

Geens ging daarop fors door op Francken. Want die had CD&V verweten "geen steun te geven aan het wetsvoorstel om de nationaliteit af te nemen". Maar "dat voorstel van N-VA krijgt van niemand steun, de Raad van State was er zeer kritisch over". Met andere woorden: het idee van massaal de nationaliteit afnemen, is juridisch een luchtkasteel.

En nog essentieel volgens Geens: "Het probleem is met het afnemen van de nationaliteit niet plots opgelost." Want het is uiteraard niet omdat een ex-IS-strijder geen Belgisch paspoort meer heeft of kan krijgen, dat hij niet mogelijks op een dag terugkeert met slechte bedoelingen.

Daarmee valt CD&V het goudhaantje van N-VA op 'zijn' thema van veiligheid frontaal aan. En het dossier gaat uiteraard niet weg. Binnen het minderheidskabinet van Michel II zal een oplossing gezocht moeten worden, maar de kans is groot dat België straks, samen met Duitsland, de UK en een paar andere Europese landen het voorbeeld van Macron zal volgen. N-VA moet dan ook kleur bekennen: het lijkt moeilijk denkbaar dat Michel en co geen steun zouden zoeken in het parlement om een dergelijke maatregel bekrachtigd te krijgen met een meerderheid in de Kamer.

Daarmee zijn 'veiligheid' en de IS volop terug van nooit weg geweest op de politieke agenda. Het zal ongetwijfeld een thema worden in de komende kiesstrijd. En voor het eerst lijkt dat geen thuismatch meer die de N-VA op voorhand gewonnen heeft.

Lees meer