Films van de week: van hoe het is om jong te zijn ('Eighth Grade') naar hoe het is om heel oud te zijn ('The Old Man & The Gun')

Met het risico om als een oude zeur te klinken: we zijn vandaag heel blij dat we nog opgegroeid zijn zonder internet en zonder smartphone. Kayla uit 'Eight Grade' heeft die keuze nooit gehad, met een schitterende film tot gevolg. Robert Redford gooit dan weer de handdoek in de ring. Op zijn 82e speelt hij zijn allerlaatste rol in 'The Old Man & The Gun'.

Eighth Grade: Nee, we zouden in deze tijd echt geen tienermeisje willen zijn

Toen wij 13 waren - in het jaar 2000, het lijken de Middeleeuwen wel - moesten we naar een tante rijden om iets op te zoeken op het internet, gingen we elke week nieuwe boeken in de bibliotheek halen omdat ze alweer uit waren en waren we vaste klant bij de videotheek, waarvan er toen nog minstens één in elk dorp was. Ja, de tijden zijn echt veranderd.

Bo Burnham schreef en regisseerde met Eighth Grade zijn eerste eigen film en je merkt aan alles dat hij goed weet waarover hij het heeft. De film mag dan wel over een tienermeisje gaan, de mechanismen die aan het werk zijn in een tienerhoofd en op het internet zijn geslachtloos. Burnham's carrière ging zelf van start nadat een voor de grap opgenomen YouTube-filmpje plots viraal ging. Het was het eerste van velen en het YouTube-fenomeen kreeg in 2008 een contract onder de neus geschoven van Comedy Central voor vier albums. Sinds 2010 speelt hij ook zijn eigen comedyvoorstellingen en in 2013 bracht hij zelfs een komisch poëzieboek uit.

© Getty Images

Na Eighth Grade weten we één ding zeker: we zouden vandaag geen tiener willen zijn en al helemaal geen tienermeisje. In deze debuutfilm van Bo Burnham volgen we Kayla Day (Elsie Fisher) in de laatste week middle school, voor ze de grote stap mag zetten naar de high school. Het is niet zo dat Kayla gepest wordt op school of zo. Nee, ze is gewoon behoorlijk middelmatig, vindt ze zelf. Je merkt aan alles dat ze niet goed in haar vel zit en ze kijkt op naar iedereen behalve zichzelf. Ondertussen verkoopt Kayla online wel een beeld van een meisje dat blaakt van het zelfvertrouwen en geeft ze in verschillende vlogs goeie raad aan mensen over vriendschappen, over durf en assertiviteit en over hoe belangrijk het is om altijd en overal jezelf te blijven.

Het is indrukwekkend hoe levensecht Eighth Grade lijkt. Hoofdactrice Elsie Fisher werd terecht genomineerd voor een Golden Globe en laat voor het eerst zien waar ze toe in staat is. Over haar auditie vertelde Burnham aan USA Today: "Ze was het enige meisje waarbij het aanvoelde dat ze verlegen was, maar zich zelfzeker probeerde voor te doen. Alle anderen leken zelfverzekerde meisjes die zich verlegen probeerden voor te doen."

© Sony Pictures/A24

Het wordt nergens als dusdanig benoemd, maar Kayla lijdt aan sociale fobie. Ze is stil, wil altijd nog het liefst van al verdwijnen, heeft het gevoel niets bij te dragen aan een gesprek en zwijgt dus maar, heeft niet de neiging om feestjes of groepen op te zoeken en ze heeft een laag zelfbeeld. Bovendien legt ze zelf maar weinig als eerste contacten waardoor ze weinig of geen vrienden heeft. Ze verwoordt het geheel zelf ergens als: "Het is alsof ik altijd zenuwachtig ben. In mijn buik voel ik altijd dat gevoel dat je hebt wanneer je staat te wachten om in een achtbaan te stappen. Maar ik heb nooit het gevoel van na de rit."

We zien haar worstelen, maar tegelijkertijd zouden wijzelf graag zo sterk zijn geweest als Kayla toen wij haar leeftijd waren. Ze legt zichzelf uitdagingen op en stapt drempels over. Ze spreekt mensen aan. Ze gaat naar het verjaardagsfeestje van het coole meisje Kennedy (Catherine Oliviere), ze spreekt haar crush Aiden (Luke Prael) aan wanneer ze even een momentje ziet en ze gaat naar het winkelcentrum om daar wat rond te hangen met de vier jaar oudere Olivia (Emily Robinson) en haar vrienden. En bovenal: ze bijt van zich af wanneer Riley (Daniel Zolghadri) haar weinig subtiel beweegt richting dingen waarvan zij weet dat ze ze niet wil doen.

Die dagdagelijkse strijd in de buitenwereld probeert ze te compenseren door online aanwezig te zijn. Vlogs op te nemen en likes uit te delen. En gewoon: wat staren naar je smartphone is het beste excuus om niets anders te moeten doen. De wereld van vandaag lijkt met de dag sneller en sneller te gaan en in Eighth Grade lijkt het op een verschrikking. Nooit staat de wereld stil. Nooit heb je een moment rust. De scène waarin - op de tonen van Orinoco Flow van Enya - de online wereld om je hoofd tolt heeft ons uitgeput. En in die wereld leven tieners van vandaag van 's ochtends tot 's avonds, elke minuut van de dag. Met alle gevolgen van dien.

 

Met het risico om helemaal als een oude zeur te klinken: er worden maar heel weinig echte gesprekken gevoerd in Eighth Grade. Voor Kayla is haar telefoon haar heiligdom. En niet alleen voor Kayla. Iedereen loopt voortdurend met zijn hoofd naar beneden, want wat er online gebeurd is belangrijker dan het echte leven.

Wanneer Kayla dan toch onder de hoede wordt genomen door Olivia hopen we dan ook met heel ons hart dat zij het oprecht met Kayla meent. En in de scène waarin Kayla haar vader (Josh Hamilton) vraagt: "Maak ik jou verdrietig?" brak ons hart in wel duizend stukjes.

Eén ding wensen we Kayla echt toe na twee uur: rust. Dat die voortdurende druk, die voortdurende stress en drukte zo goed in een film gevat is, is de verdienste van Elsie Fisher en uiteraard ook van Bo Burnham. Burnham verklaarde dat hij Eighth Grade grotendeels op zijn eigen ervaringen baseerde: "Ik ging anders denken door sociale media. Ze maakte me banger, denk ik.

Dat de film zulke relevante thema's op zulk een natuurlijke manier in beeld weet te brengen is een knappe prestatie. Dat de film helemaal over het hoofd gezien is voor de Oscars van dit jaar is een regelrechte schande.

Score: 8/10

 

The Old Man & The Gun: een (waarschijnlijk) plezant en charmant afscheid van Robert Redford

Van jong naar oud: The Old Man & The Gun zou wel eens de laatste film kunnen zijn van de 82-jarige Robert Redford. Al wil hij dat zelf nuanceren: "Ik denk niet dat het mijn laatste film zal zijn, maar het zou wel eens mijn laatste film kùnnen zijn", zo verduidelijkte hij nadat hij overal las dat hij zijn laatste film had opgenomen. Op het Toronto Film Festival van vorig jaar zei hij het nog anders: "Deze film zou een goeie zijn om mee te eindigen", zei hij daar. "Mijn laatste film moet een leuke zijn."

En het is een leuke geworden. De film is gebaseerd op het gelijknamige krantenartikel uit 2003 van David Grann uit The New Yorker en het waargebeurde verhaal over het leven van de misdadiger Forrest Tucker. Dit stukje cinema werd geschreven en geregisseerd door David Lowery, die na onderschatte pareltjes A Ghost Story en Ain't Them Bodies Saints hier een veel lichtere toon aanslaat.

In The Old Man & The Gun wordt het waargebeurde verhaal verteld van Forrest Tucker (Robert Redford), een aimabele gangster die in zijn gehele carrière een honderdtal banken overviel, maar daarbij nooit één schot loste en ook 16 keer uit de gevangenis ontsnapte, waaronder een ontsnapping uit San Quentin - de zwaarst bewaakte Amerikaanse gevangenis - op zijn 70e.

Enkele weken geleden zagen we Clint Eastwood al drugs smokkelen in The Mule, nu mag Robert Redford naar hartenlust banken overvallen in The Old Man & The Gun: criminele oudjes zijn in. Opnieuw komt hier wel dezelfde thematiek naar voren: oudjes komen met meer weg omdat ze al zo'n gezegende leeftijd bereikt hebben. Het is voor Forrest Tucker niet anders: in de ogen van het publiek en van menig politieagent is het verhaal van de vriendelijke, bejaarde bankovervaller niet meer dan een smeuïge anekdote ("It's kind of a funny story" zegt een agent), maar het is agent John Hunt (Casey Affleck doet hier aan Milo Ventimiglia in This Is Us denken) die met hem de strijd wil aangaan.

Voor Hunt is het een strijd voor rechtvaardigheid en het strijden voor een betere wereld, maar Tucker geniet enorm van het kat-en-muis-spel dat hij met de agenten spelen kan en op de kick van het overvallen van de banken zelf. Maar desondanks is The Old Man & The Gun geen harde politiefilm vol wilde achtervolgingen geworden, maar wel een charmante film over een bijzondere oude man die je, ondanks zijn illegale activiteiten, alles zou vergeven.

Het is fijn om Robert Redford schijnbaar moeiteloos bezig te zien: dit is een man die zijn vak kent en beheerst. En hoewel The Old Man & The Gun amusant is, is hij te licht van toon om meer dan dat te zijn. Maar laat dat nu ook net de ambitie van de film zijn: twee uur licht entertainment, een passend afscheid van één der groten van de cinema en af en toe een charmant moment met Sissy Spacek.

Eén ding vroegen we ons nog wel af: wat zou Forrest Tucker met zijn leven gedaan hebben als hij vandaag geleefd zou hebben en het overvallen van een bank gewoon geen optie meer zou zijn? Uiteindelijk verdwijnt alles, net zoals op een dag ook de films over bankovervallers.

Score: 7/10

 

Lees meer