We hebben nu natuurbranden in de winter in Europa. En ze gedragen zich ook anders dan vroeger

De jongste twee weken zijn er natuurbranden ontstaan in het noorden van Spanje en op Corsica. Niet alleen is het bizar dat we nu al in februari op die plekken bosbranden hebben, we vechten tegen een ander soort, veel minder voorspelbare natuurbranden die zich volgens experts anders gedragen. Klimaatverandering en onachtzaam bosbeheer veroorzaken immers branden van hogere intensiteit en sneller bewegende branden die genoeg energie kunnen genereren om te evolueren naar grillige vuurstormen, bekend als pyroCbs, waarbij first responders maar weinig kunnen doen.

Op het Franse eiland Corsica woeden momenteel bosbranden. In één nacht is bijna 1.500 hectare natuurgebied door het vuur verwoest. Er zijn 15 brandhaarden geteld. Voor zover bekend zijn er geen gewonden gevallen en geen huizen verwoest. Vorige week waren er ook tientallen bosbranden in een bergachtig gebied in het noorden van Spanje.

Bosbranden in de winter zijn, wel, niet normaal. Ook niet op Corsica of in het noorden van Spanje. Volgens de prefect van Corsica is een van de oorzaken de enorme droogte van deze winter. Zij zei op een persconferentie dat de luchtvochtigheid 8% is momenteel en dat is lager dan in de zomer.

In Californië kennen ze dat fenomeen al en de desastreuze gevolgen. Ze noemen het daar dat "negative rain". Die "negatieve regen" is wel degelijk het gevolg van ons veranderend klimaat. En als de opwarming van de aarde escaleert, wordt het met die branden alleen maar erger.

Negative rain

"Negatieve regen" is geen technische meteorologische term als het gaat om droogte. Het is gewoon een manier om een ​​regio te beschrijven die minder neerslag krijgt dan verwacht. "Elk jaar hebben we een bepaalde hoeveelheid regen die we verwachten als gevolg van historische patronen", zegt Andy Wood, een klimaatwetenschapper bij het National Center for Atmospheric Research. "We hebben het over negatieve regen wanneer die hoeveelheid niet wordt gehaald".

Met ernstige ecologische gevolgen zegt Mike Hobbins, een hydroloog bij de National Oceanic and Atmospheric Association. Want "als er niet genoeg regen is, wordt de lucht dorstig, omdat ze niet genoeg vocht uit de grond kan trekken".

Die "dorst" veroorzaakt volgens Hobbins een vicieuze cirkel van uitdroging. "Elke regen die daarna komt, verdampt weer. In plaats van erg ontvlambaar gedroogd en dood hout in te weken en nat te maken en zo het brandrisico te verlagen."

Ander vuur

Er is meer: de aard van de natuurbranden is aan het wijzigen - en niet in goede zin. Marc Castellnou, voorzitter van de Pau Costa Foundation en een specialist van natuurbranden voor de Catalaanse overheid, heeft daar al veel onderzoek naar gedaan. Castellnou sloot zich eerst bij de Catalaanse brandweer en reddingsdiensten aan als een seizoensgebonden brandweerman toen hij nog een tiener was. Hij heeft dus al wat gezien.

Castellnou reconstrueert bosbranden met behulp van simulaties, satellietgegevens, on-the-ground info en een hoop andere data. Hij is kordaat: natuurbranden vertonen een ander gedrag in het verleden, zegt hij. En die fameuze pyroCbs, die "verteren gewoon alles".

We hebben het hier over branden die 100.000 kilowatt aan energie genereren per meter. Weet dat 4.000 kilowatt de grens is waarop brandweermannen niet meer in de buurt van de vlammen van natuurbranden durven komen en de enige optie blussen vanuit de lucht is. "De oude manier om branden te bestrijden door brandweerlieden te sturen - dat is aan het verdwijnen", zegt Castellnou.

Sinds de jaren 1990 zijn er tekenen van problemen stelt Castellnou. "Deze verandering broeit al heel lang, maar de eerste keer dat we beseften dat er iets mis was, was in de jaren 2009 en 2012", zegt hij, verwijzend naar de Black Saturday-bosbranden in de Australische staat Victoria en naar dodelijk natuurbranden in Spanje, Portugal, Chili en Californië. "Dat was het begin van het nieuwe normaal", omschrijft de Catalaanse vuurexpert het.

10.000 hectare. Per uur

Natuurbranden in Chili en Portugal in 2017 en in Griekenland en in Californië bevestigden die theorie. Op 15 oktober 2017 bevond Castellnou zich in het centrum van Portugal om analyses uit te voeren en vervolgens de lokale diensten te ondersteunen toen de bosbranden veranderden in vuurstormen en kon het met eigen ogen vaststellen.

In het verleden, zo zegt hij, werd een natuurbrand die 25.000 hectare per dag vernietigde als extreem en uitzonderlijk beschouwd. Castellnou zegt dat de bosbranden in Portugal op hun hoogtepunt zeven uur lang 10.000 hectare per uur in de as legden.

Het is ondertussen algemeen aanvaard bij natuurbrand-experts dat klimaatverandering leidt tot ongekende brandgevaarlijke omstandigheden die bossen intensiever laten branden. Bosbranden komen nu in de winter voor en hebben betrekking op regio's op breedtegraden buiten de landen waar ze vroeger seizoengevoelig waren zoals Spanje, Griekenland, Italië, Portugal en Frankrijk. Castellnou zegt dat Midden-Europa straks ook aan de beurt is.

In de zomer van 2018 hebben we voor de eerste keer in de geschiedenis in bijna elk Europees land - tot Zweden toe - gelijktijdig natuurbranden gehad, stelt Castellnou. "We moeten ook af van het idee dat de verandering van ons klimaat in de toekomst gaat zorgen voor meer natuurbranden. Dat scenario is nu al aan het gebeuren. En het is een pak sneller op ons afgekomen dan eender welk model voorspelde."

Lees meer