Zijn katoenen zakken nu echt slechter dan plastieken? Volgens dit Deense rapport wel en er is een 'maar'

Heb jij ook al je plastic zakken vervangen door katoenen exemplaren omdat die duurzamer zijn? Dan zal een onderzoek dat claimt dat katoenen zakken slechter zijn voor het milieu, je ongetwijfeld verrassen. Blijkbaar moet je een katoenen zak namelijk zo'n 10.000 keer gebruiken voor hij beter scoort dan een plastieken. Maar dat onderzoek valt te nuanceren.

Steeds meer winkels laten de traditionele plastic zak definitief achterwege en schakelen fulltime over naar dozen, katoen en recycleerbaar plastic. Vorige week kondigde Colruyt Group zelfs nog aan dat ook de fruit- en groentenzakjes uit gewoon plastic definitief naar het rijk der fabelen worden verwezen. Komen in de plaats: herbruikbaar, afbreekbaar plastic aan 0,25 euro per zakje, maar tot honderd keer herbruikbaar.

10.000 keer hergebruiken

Belgen zijn ook massaal verknocht geraakt aan de vervanger voor de plastic zak: een leuke tote bag vind je in je boekenwinkel, op markten en kermissen en als cadeautje bij de dag van de klant. Maar zijn die katoenen tassen wel zoveel beter de plastieken variant? Deens onderzoek uit 2018 claimt van niet: volgens hen zou je je katoenen zak 10.000 keer moeten gebruiken om 'm milieuvriendelijker te maken dan 'ecoplastic'. Dat klinkt contra-intuïtief, maar is het zelfs waar? µ

Het plastic eiland in de zee is nu al zestig keer groter dan België.

Uiteraard is het antwoord niet gemakkelijk. Laten we eerst even naar het onderzoek kijken. Dat bekijkt de volledige levenscyclus (een gestandaardiseerde manier van naar producten kijken in milieu-onderzoek) van verschillende soorten plastic zakken en andere types herbruikbare zakken. Maar er is een nadeel verbonden aan dat soort onderzoek. Ze kijken namelijk wel naar hoe plastic wordt gemaakt, hoe ze gebruikt en hoe ze weggegooid (of gerecycleerd) worden en hoeveel water er bijvoorbeeld nodig is om ze te gebruiken. Maar dat wil zeggen dat er ook andere elementen niet bekeken worden.

Er is geen 'beste boodschappentas'

Het is ook quasi-onmogelijk voor één type zak om 'de allerbeste' te zijn. Herbruikbaarheid bijvoorbeeld, vergt meer materiaal omdat dat steviger is. Dus moet je beslissen wat je belangrijker vindt: impact op de omgeving, watergebruik, klimaatopwarming bij materiaalkeuze enzovoorts.

Als je straks de zee in duikt, lees je misschien beter eerst dit.

Die studies zijn ook gebonden aan één specifiek land. Zo zal je in België veel minder papieren zakken vinden voor boodschappen dan pakweg in de Verenigde Staten, waar alles in een brown bag zit. Wij moeten dus niet nadenken over de hogere vervoerskosten voor papieren zakjes versus plastic (papier is duurder en plastic kan je vaker hergebruiken want het mag nat worden.)

Plasticsoep

Dat is niet juist of fout, het toont gewoon aan dat je deze studies met een korrel zout moet nemen. En één factor die in het Deense onderzoek niet wordt meegenomen, is die van plasticvervuiling. Zoals we weten komt een belangrijk gedeelte van het plastic in onze oceanen terecht. Da's niet alleen slecht nieuws voor vissen en schildpadden, die geen onderscheid kunnen maken tussen vis en plastic, maar ook uiteindelijk voor kleine plasticdeeltjes in ons drinkwater.

Die microplastics hebben een bredere impact dan we momenteel kunnen inschatten. We weten bijvoorbeeld dat ze invloed hebben op onze hormoonbalans (ftalaten) als ze in drinkwater terechtkomen. Maar ze zijn op grotere schaal dus ook slecht voor de dierenpopulatie. Vraag het maar aan de schildpadden die regelmatig aan de Spaanse kusten worden gevonden met tientallen kilo's plastic in hun maag.

Recyclage

Er is ook nog een tweede factor die niet wordt meegerekend in het Deense onderzoek. Ja, je kan plastic hergebruiken en ja, katoen vraagt intensievere landbouw en is dus levenscyclusgewijs niet altijd interessant. Maar in Denemarken staan ook de meest progressieve manieren om te recycleren (en te verbranden) al stevig in hun schoenen. Dat compenseert aardig voor de niet-afbreekbare factor van plastic.

Maar goed, wat moet je dan doen om zo milieuvriendelijk te shoppen? experts raden aan om herbruikbare plastieken zakken prima is. Die kan je honderden keren gebruiken zonder proberen. Dat zou voor de ecologische maakkosten moeten compenseren. Ze zijn ook afwasbaar, wat je niet kan zeggen van katoenen zakken. Die wassen vraagt dan weer meer inspanning dan het oplevert, in ecologische termen.

© pexels

Hergebruiken

Wat je ook gebruikt: de beste zak is er één die je niet moet kopen. Gebruik je plastic, katoenen en hardplastieken zakken en tassen dus zo veel mogelijk. Gebruik plastic zakjes in je keukenvuilnisbak (zijn er mensen die dat niet doen?) of gebruik ze opnieuw om naar de winkel te gaan. Want, zo benadrukt het onderzoek ook: alle zakken zijn ok als je ze vaak hergebruikt.

Nog belangrijker, weten we intussen, is wellicht wat je in je zakken steekt. Veel vlees eten heeft een veel grotere ecologische impact dan katoenen zakken gebruiken. Eet je vegan of vegetarisch, dan werk je ook mee aan een duurzame wereld. En dan nog met de fiets naar de winkel, dan zijn we er helemaal.

Lees meer