Crevits doet wat ze anders zelden doet: risico nemen. Maar CD&V had game changer nodig

analyseHilde Crevits (CD&V) wordt door CD&V-voorzitter Wouter Beke op het schild gehesen: de West-Vlaamse is nu de enige echte kopvrouw van de christendemocraten én de kandidaat om minister-president te worden. Een atypische zet voor Crevits, die normaal niet al te veel risico neemt, politiek gezien. Maar CD&V kon niet anders, wilde het zich in de campagne knokken. 

"Dit is een kans om opnieuw geschiedenis te schrijven. Want met Hilde ... (dramatische pauze) ... heeft de Vlaming dé kans om de eerste vrouwelijke minister-president van Vlaanderen te kiezen."

Het moet gezegd, Wouter Beke (CD&V) heeft wel gevoel voor pathos, zondag in de Limburghal in Genk. Hij rolt als voorzitter de rode loper uit voor 'Hilde', die als redder des vaderlands, en vooral ook van de partij, wordt gevierd.

Het is niet de eerste keer dat CD&V iemand 'lanceert' als kopman/vrouw: in 2010 werd Marianne Thyssen de 'kandidaat-premier', in 2014 was Kris Peeters het absolute boegbeeld. Deze keer is het dus de beurt aan Crevits, en dat is best atypisch voor de West-Vlaamse, die bekend staat als iemand die niet graag risico's neemt.

Maar deze keer gaat ze all the way, met een kiescongres dat ondanks de locatie in Limburg echt wel gedomineerd werd door het merk 'Hilde', inclusief de T-shirts, de laudatio van Beke, én de erg persoonlijke speech van Crevits zelf. Zij en niemand anders zal het gewicht van de campagne voor CD&V gaan dragen. Crevits zelf had het over "een zware verantwoordelijkheid die ze wil opnemen".

'Hilde' nu zondag al in debat met De Wever

'Hilde' wordt in heel Vlaanderen uitgespeeld, en is expliciet het CD&V-boegbeeld geworden. Het is de zet die nodig was voor de christendemocraten om zichzelf weer in het midden van het spel te zetten, na belabberde peilingen. Want hoewel voorzitter Wouter Beke iedereen graag herinnert aan de 19,7 procent van CD&V bij de provincieraadsverkiezingen (N-VA strandde toen op 24,9 procent), leefde tot nu toe niet het gevoel dat de christendemocraten de échte uitdagers zijn van marktleider De Wever. Groen claimt die rol met glans, en de N-VA hapt gretig. CD&V knokt zich met 'Hilde' terug in de wedstrijd.

Gisterenavond nog gingen Jan Jambon (N-VA) en Kristof Calvo (Groen) met elkaar in debat op VTM, een zogenaamd 'premier-debat'. Maar het was Crevits die de aandacht dit weekend naar zich zoog: meteen het signaal dat de strategie van CD&V voorlopig werkt. Volgende week al gaat ze in De Zevende Dag in debat met Bart De Wever, die zich eerder al kandidaat stelde om Vlaams minister-president te worden. Zo blijft het thema stevig aanwezig in de campagne.

Spelletje doodknuffelen

"Wij kiezen op 26 mei, beste vrienden, niet tegen de mensen, maar voor de mensen. Dat is waar onze partij voor staat", zo speecht Crevits als orgelpunt van het congres. Een staande ovatie volgt. Maar van een keiharde aanval op N-VA en De Wever is geen sprake, het wordt eerder een knuffelwedstrijd. Crevits onderstreept ook "dat ze goed had samengewerkt met N-VA", en heeft het over "een sportieve strijd". Zij en Beke vallen over elkaar om te herhalen "dat Geert Bourgeois stopt, en er dus een vacature is", "dat het geen kandidatuur tégen De Wever is" of dat Crevits "een postjesmadam" zou zijn.

De Wever speelt het spelletje gretig mee. Voor de start van de 10 Miles in Antwerpen knuffelt hij op zijn beurt bij de VRT-camera's net niet Crevits dood. "Als ik het niet ben, zou zij een goeie minister-president kunnen zijn." En nog: "Ze is bekwaam. Een goeie keuze van CD&V." Venijnig zal het tussen beiden niet worden: dat hebben ze in de war rooms van beide partijen al lang beslist.

Maar De Wever zet zich wel heel subtiel boven haar, door te stellen dat hij geen minister wordt onder Crevits in een Vlaamse regering, daarvoor verlaat hij Antwerpen duidelijk niet. Terwijl Crevits het omgekeerde niet uitsluit.

Op zoek naar de zwakke flank van N-VA

De gelijkenissen met 2014 zijn groot. Ook toen bokste CD&V op tegen de N-VA, die als een pletwals door de campagne ging. De vijanden van de N-VA waren toen de socialisten, de PS op kop, de sp.a daar net achter. CD&V moest ook toen absoluut de tweede plaats veilig stellen, en tegelijk geloofwaardig de strijd aangaan met Bart De Wever en co, maar raakte moeilijk in de race.

Op dat moment hadden ze nog Kris Peeters (CD&V) die uittredend Vlaams minister-president was. Hij nam toen, net zoals Crevits nu, het volle gewicht van de kiescampagne op zich. Dat ging eerst met wat horten en stoten. In een fameuze speech in Brugge haalde hij heel hard uit naar N-VA, "geloof ze niet", brieste hij op het podium. Maar uiteindelijk vond Peeters de juiste toon, door telkens maar te duwen op de 'harde' sociale maatregelen die N-VA wilde nemen.

Onder meer onduidelijkheid over sociale uitkeringen voor iedereen die een eigen woning had (wilde N-VA die afschaffen of toch niet?) maakte dat Peeters kon inlopen op De Wever. CD&V herwon duidelijk momentum, dat pas werd afgebroken doordat Jean-Luc Dehaene overleed, en men bij de christendemocraten de fout maakte de campagne dagenlang te onderbreken. Dat kwam N-VA bijzonder goed uit, de flow van Peeters en co werd gebroken. En uiteindelijk zou N-VA dat handigheidje nog eens herhalen vlak voor de verkiezingen, toen er een aanslag op het Joods Museum in Brussel kwam. Zowat alle finale debatten werden geschrapt, en N-VA beperkte haar 'neergang' in de laatste weken.

Ook Crevits onderstreept de 'sociale kant' van CD&V en zal, als N-VA te hard naar rechts gaat, niet nalaten daarop te gaan duwen. Zo is er nog steeds wat onduidelijkheid over de index. Officieel wil de N-VA die afschaffen, maar Jan Jambon (N-VA) bleef daarover zeer vaag. "Handen af", stelde Crevits zeer duidelijk. En ook de hardere standpunten van N-VA over de werkloosheidsuitkering, die ze willen beperken in de tijd, nam ze toch op de korrel. "Wij willen werklozen niet in een hoek zetten, maar aan een job helpen." Die positie valt niet zwaar voor Crevits, die tot de linkervleugel van de partij behoort.

Het lot van Kris Peeters als les

Vraag is wat het straks oplevert. CD&V kan realistisch gezien niet voorbij N-VA en zal alle zeilen moeten bijzetten om twintig procent te halen, zoals Beke altijd en overal ambieert. Doet Crevits dat, dan zit ze gebeiteld om voor eens en altijd de sterke vrouw van de christendemocraten te zijn. Maar bij 'verlies', of een tegenvallend resultaat, wie betaalt dan het gelag?

Peeters hield aan het kopmanschap een bittere nasmaak over. Eerst was hij wekenlang in beeld om Vlaams toch de minister-president te blijven: hij was co-formateur naast Geert Bourgeois (N-VA) en bleef vasthouden aan het idee dat hij die Vlaamse regering zou leiden.

Maar uiteindelijk weigerde N-VA die post te lossen, en verkaste Peeters naar het federale niveau, om daar co-formateur te worden met Michel. Maar ook de functie van premier ontglipte hem, omdat CD&V ervoor koos om ook een post als Europees Commissaris voor Marianne Thyssen te claimen. Op het federale niveau vond Peeters nooit de schwung die hij als minister-president in Vlaanderen kon tonen.

Crevits is politiek genoeg gepokt en gemazeld om straks niet dezelfde fouten te gaan maken. Het lot van Peeters, vandaag in de schaduw als Europees lijsttrekker, is alvast een permanente herinnering over hoe het vooral niet te aan te pakken.

Lees meer