In het kort

• Veranderende westenwinden verstoren de natuurlijke gelaagdheid van het Antarctische water, waardoor warmere waterlagen naar boven worden geduwd.
• Deze opwelling zorgt voor een zichzelf in stand houdende cyclus: smeltend ijs absorbeert meer zonnewarmte, waardoor de vorming van nieuw ijs nog verder wordt geremd.
• Het verdwijnen van het zee-ijs dreigt de opwarming van de aarde te versnellen en mariene ecosystemen die ervan afhankelijk zijn te verwoesten.

De plotselinge verdwijning van het Antarctische zee‑ijs na decennia van stabiliteit baart wetenschappers zorgen. Een recent onderzoek, gepubliceerd op Live Science, werpt nieuw licht op de oorzaken van deze alarmerende trend. Sterke westenwinden rond Antarctica hebben de natuurlijke gelaagdheid van het water in de Zuidelijke Oceaan verstoord, waardoor warmer en zouter diep water naar de oppervlakte kan stijgen. Dat meldt BGNES.

Aanvankelijk, tussen 2013 en 2015, zorgden de westenwinden ervoor dat de ijsbedekking juist toenam doordat koud oppervlaktewater naar buiten werd geduwd. Onder die laag bleef echter warmte ophopen, wat de basis legde voor een latere omslag. Na 2015 brak het warme, zoute water door de winterwaterlaag heen – de natuurlijke barrière die het oppervlak jarenlang van de diepere oceaan scheidde.

Sterke winden versnellen opwarming

Sterke winden versterkten dit mengproces, waardoor de warmtetoevoer naar het oppervlak versnelde. Tegen 2018 werd het verlies van zee-ijs een zichzelf in stand houdend proces: minder ijs betekende dat meer zonne-energie door de oceaan werd geabsorbeerd in plaats van gereflecteerd, waardoor het water verder opwarmde en de vorming van nieuw ijs tijdens de winter werd belemmerd.

Zee-ijs speelt ook een cruciale rol bij het behoud van de stabiele gelaagdheid van de oceaan door als bron van zoet water te fungeren wanneer het smelt. Naarmate het zee-ijs afneemt, verzwakt deze structuur, waardoor warm en zout water van onderaf zich gemakkelijker kan vermengen met het oppervlaktewater.

Nieuwe inzichten in het smeltproces

Aditya Narayanan, de hoofdauteur van de studie, zegt dat het systeem inmiddels anders functioneert en dat er duidelijk iets is verschoven. De onderzoekers onderscheiden drie fasen in het proces: eerst de verplaatsing van oppervlaktewater door sterke winden, daarna de opwelling van warm diep water, en uiteindelijk het ontstaan van een zichzelf versterkende cyclus van opwarming en smelten.

Wetenschappers waarschuwen dat klimaatverandering en broeikasgasemissies de westenwinden versterken en de atmosfeer opwarmen, waardoor herstel van het zee-ijs in de nabije toekomst onwaarschijnlijk is. De gevolgen kunnen verstrekkend zijn: verminderde opname van koolstof en warmte door de Zuidelijke Oceaan, versnelde opwarming van de aarde en ernstige druk op ecosystemen die afhankelijk zijn van zee-ijs, zoals krill, pinguïns, walvissen en andere mariene organismen.

Schrijf je hieronder in voor onze GRATIS nieuwsbrief