CD&V wilde Kris Peeters tijdelijk Vlaams minister-president maken

CD&V wilde Kris Peeters tijdelijk Vlaams minister-president maken

Is Kris Peeters klaar voor de Zestien, het hart van de Belgische politiek? Als formateur moet zijn eerste federale opdracht meteen leiden naar de hoogste trap: het premierschap. De druk is gigantisch, maar het optimisme over de Zweedse coalitie is groot. En toch ligt de rode loper niet uitgerold voor de formateur, die wat in de schaduw van zijn eigen voorzitter staat. 

“Maak Kris voorlopig minister-president, in afwachting van zijn rol federaal, en we kunnen beginnen met die Vlaamse regering.” Die eis kregen N-VA-toponderhandelaars de afgelopen weken bij de Vlaamse regeringsvorming verschillende keren te horen, toen het weer eens stropte tussen CD&V en N-VA. Want Peeters en zijn politieke toekomst zijn duidelijk belangrijk bij de christendemocraten. En zonder duidelijkheid over zijn politieke lot kon van een deal geen sprake zijn. 

De afgelopen weken raakte de knoop ontward: federaal kwamen N-VA, MR, Open Vld en CD&V overeen om samen een regering te vormen, Vlaams mocht Open Vld instappen. En zo moest Peeters geen Vlaamse interim doen, want hij kon federaal formateur worden, met uitzicht op de post van premier. Maar toch is niet alles wat het lijkt de afgelopen weken. Ook niet de positie van Peeters. 

Barsten in het aura

Kris Peeters is het afgelopen half jaar de incarnatie van CD&V geweest: de man rond wie ze hun politieke campagne bouwden, de man die de donderende “geloof ze niet”-speech gaf tegen de N-VA, de man die de CD&V-delegatie leidde om met diezelfde N-VA een Vlaams regeerakkoord te schrijven. De man die Elio Di Rupo (PS) gaat opvolgen, als alles goed gaat. Maar op een zucht van de Zestien vertoont het aura van de Vlaamse George Clooney vertoont een pak barstjes.

De avond van 25 mei komt voor Peeters immers als een klap. Midden in het zogenaamde voorzittersdebat tijdens de verkiezingsavond (waar overigens Peeters en niet de logische Wouter Beke opduikt) komt de uitslag binnen van de Antwerpse voorkeurstemmen. Ivan De Vadder leest ze voor terwijl het debat even onderbroken wordt. Live krijgt de CD&V-kopman een oplawaai te verwerken: Liesbeth Homans klopt hem ruim in voorkeurstemmen, Bart De Wever bokst zelfs in een totaal andere gewichtsklasse met meer dan 300.000 naamstemmen tegen de 140.000 van Peeters.

Joost De Bock/ID

De nieuwe baas bij CD&V: Wouter Beke

Wouter Beke, de CD&V-voorzitter, scoort die avond wel bijzonder goed. De machtsverhoudingen schuiven bij CD&V, en vanaf 25 mei speelt de voorzitter duidelijk eerste viool. Het is Beke die de leiding neemt bij de onderhandelingen, Beke die de contacten legt op het federale niveau, Beke die met De Wever praat. Binnen CD&V is het in de beginfase van de onderhandelingen ook niet duidelijk wie federaal nu de kopman is. Koen Geens brandt van ambitie en wil federaal de numero uno zijn. Peeters blijft liefst Vlaams, maar wil vooral het leiderschap van een regeringsploeg.

Die spanning tussen Peeters en Geens is overigens niet nieuw: tijdens de campagne wordt er achter de schermen bij CD&V stevig gebikkeld over de vraag of er al dan niet een kandidaat-premier moet zijn. Geens voelt zich geroepen, maar het is uiteindelijk rond Peeters dat CD&V een ‘presidentiële’ campagne opzet. Bedoeling is zelfs om in de laatste week voor de verkiezingen uit te pakken met Peeters als dé man voor de Zestien, als nieuwe premier. Alleen, de dood van Jean-Luc Dehaene gooit roet in het eten, er wordt afgezien van het plan, dat misschien te veel ruikt naar postjes najagen.

Een hybride rol voor Kris: kopman op beide fronten

Als Beke begin juni bij De Wever de deal uit de brand sleept dat ze elk één regeringsleider mogen leveren, is al snel duidelijk dat de N-VA eigenlijk vooral aast op het Vlaams kopmanschap. Het premierschap is dus voor CD&V, die mede daarom ook federaal heel graag het cdH aan boord heisen: het maakt de christendemocraten (als je N-VA niet meerekent) de grootste politieke familie, in een regering met N-VA, CD&V, MR en cdH. Beke past zelf voor die het premierschap, hij blijft liever voorzitter. En dan maakt Peeters plots zijn position switch, hij is plots de kandidaat-premier van CD&V. Exit Geens, enter Peeters federaal. 

Of toch niet helemaal. Want het is het begin van een hybride situatie die weken aansleept. Peeters gaat “federaal mee onderhandelen”, maar tegelijk lost hij dat Vlaamse kopmanschap niet: hij blijft de delegatieleider van CD&V voor de Vlaamse formatie. En zo begint, tijdens die wekenlange Vlaamse onderhandelingen, het gespin van de tegenstanders: “Peeters klampt zich vast aan een post.” “Peeters moet garanties hebben voor zichzelf.” En op het einde zelfs: “Peeters staat een deal in de weg.” Want ondertussen heeft het cdH federaal “neen” gezegd.

“We moeten Peeters securiseren”

CD&V komt in die weken onder druk te staan om een Vlaamse regering te vormen met N-VA, zonder dat er echt uitzicht is op een federale coalitie. En al zeker geen coalitie waarin CD&V de regeringsleider mag leveren. CD&V onderhandelt dus inhoudelijk met N-VA, maar tegelijk wil de partij de rol van Peeters “securiseren” zoals dat heet in Wetstraat-speak: hem veilig stellen. En dus komt dat voorstel aan N-VA: maak niet Bourgeois, maar Peeters bij de start van deze coalitie minister-president, en dan wisselen we op moment dat hij premier wordt. N-VA wijst het voorstel, dat zeker een keer of vier komt, telkens van de hand.

Het leidt tot spanningen. “Mood swings bij Peeters”, zo omschrijven verschillende Vlaamse onderhandelaars ze. Maar vooral: het hybride gedoe ondergraaft zijn positie. Niet dat Peeters menselijk slecht ligt bij zijn collega’s, integendeel. Zijn humor, zijn vlotheid, zijn no-nonsens aanpak wordt gesmaakt. Hij kent het Vlaamse niveau door en door, het is zijn comfort zone. Maar iedereen weet dat hij eigenlijk afscheid aan het nemen is, dat hij naar dat federale niveau moet dat hij nauwelijks kent, waar de cultuur helemaal anders, Latijnser is. Waar het trager gaat, Byzantijnser ook.

Iedereen weet dat hij zijn lot eigenlijk niet zelf in handen heeft. De situatie maakt hem plots kwetsbaar, twijfelend ook. En dat voelen de tegenstanders, zowel intern als bij de andere partijen.

MR laat uiteindelijk het premierschap aan CD&V

De puzzel valt uiteindelijk in elkaar doordat Beke en De Wever midden juli hun deal “hernieuwen”. Ja, N-VA gaat federaal volledig meedoen, en ja, elk krijgt een regeringsleider. De Zweedse coalitie is op dat moment het enige werkbare model: N-VA en CD&V aangevuld met de liberalen. Als ook MR-voorzitter Charles Michel, die uiteindelijk toch de leider is van de grootste politieke familie in een Zweedse coalitie, aan Beke laat weten dat ze de Zestien aan CD&V laten, is de deal beklonken voor Peeters.

De huidige rolverdeling, met twee formateurs, is er louter voor de beeldvorming: de MR wilde in Franstalig België vooral niet de indruk wekken dat de Vlamingen nu alles dicteren aan de Franstalige minderheid. Maar de duobaan houdt ook gevaren in: want wie heeft nu eigenlijk de leiding? Het toont aan dat Peeters, puur op basis van de krachtverhoudingen eigenlijk de delegatieleider van de derde grootste partij, toch kwetsbaar is. 

Werken aan zijn imago in Franstalig België

Ondertussen werkt de man uit Puurs ook keihard verder aan zijn imago in Franstalig België en aan zijn beheersing van het Frans. Zijn bezoek aan de landbouwbeurs van Libramont afgelopen weekend was een goed voorbeeld: de Franstalige media berichtten uitvoerig, Peeters deed zijn stinkende best in het Frans. Maar de RTBF onderstreepte meteen ook gretig dat Benoît Lutgen, de cdH-voorzitter die weigert federaal mee te doen met CD&V, zijn kat stuurde. Vorig jaar nog waren beiden broederlijk naar Libramont getrokken. “Lutgen, il est où?” “Bonne question, madame. Pas de commentaire.”

Er wachten Peeters nu een paar keiharde maanden, eind september moet de deal beklonken zijn volgens insiders. Twee maanden dus om te vervellen tot premier. De tocht is nog lang, de gids onervaren. 

Gesponsorde artikelen