De coalitiepuzzel voor dummies

De coalitiepuzzel voor dummies

Wie vindt nog de weg in het politieke kluwen. Exclusief voor Newsmonkey: een gratis politieke wegenkaart. Zo kan je ook volgen, op de treurbuis met Terzake en in je hardcopy-krant met de politieke katern.

Dit is de mindmap, of roadmap, van het politieke landschap:

Zowel de Franstaligen als de Vlamingen hebben regionale coalitiebesprekingen aangevat. Bart De Wever is voor minstens nog een week Informateur. VLD is boos op N-VA en CD&V. MR is boos op PS en cdH. Gwendolyn Rutten koppelt de deelname aan de regionale en federale regeringen. Hoe moet dit verder?

Vlaanderen boven, waar je de Heer terug mag loven

Laten we eerst een kijken naar de situatie die het best gekend is, Vlaanderen. SP-A en Groen lijken uitgeteld. Voor het Vlaams Belang weten we dat wel zeker. De Open VLD is boos dat ze niet mee aan de onderhandelingstafel zit, maar ze heeft dus nog een joker als ze Federaal onmisbaar  zou blijken. N-VA  en CD&V, voormalige kartelpartners lijken elkaar gevonden te hebben in een klerikale coalitie. Waar een PS-cdH-stamp onder je broek al niet goed kan voor zijn…

Federaal

N-VA lonkt  naar de Franstalige liberalen, de MR. Met Louis Michel was het tot voor kort moeilijk kersen eten voor de Vlaams Nationalisten. Met die crypto-facistische separatisten wilden de azuurblauwe nobiljons liever niet worden geassocieerd. Maar dat bleek maar een pose voor electoraal gebruik. Vooral nu de MR door de PS en CdH geschoffeerd werd, lijken ze bij te draaien. Maar misschien wordt de MR een runaway-bride. Want tègen de PS regeren is een lang gekoesterde droom… maar Willem Elsschot wist al dat er bij het waarmaken van dromen nogal wat praktische bezwaren kunnen opduiken. 

Van de MR loopt er een lichtblauw straatje naar de zusterpartij Open VLD. Dat zou MR natuurlijk goed uitkomen. Want dan zijn ze de “grootste familie” in de regering, en verhuist Reynders naar de 16. Het nadeel is dat ze dan als énige Franstalige partij in de regering zitten. De volgende regering zal moeten besparen, en -Vade Retro Satanas!-  belastingen verhogen. 

Behoudens die koudwatervrees is er ook nog een praktisch probleem. De Gwendolyn-koppeling.  De CD&V ziet natuurlijk niet graag dat de Open VLD langs de achterdeur terug zou binnenkomen op het Vlaams niveau. Dat zou de Vlaamse regering een flink stuk rechtser maken. Daarop zit de arbeidersvleugel van de partij niet te wachten. Die wil wel syndicale rugdekking geven aan een besparingsregering, maar te blauw moet het nu ook weer niet worden. Plus drie partijen, dat zijn minder zitjes, en een grote N-VA met twéé kleine partners is helemaal iets anders dan een regering met slechts twee partijen. Wat kan de CD&V hieraan doen? Ze kan kiezen voor het oranje straatje naar de CdH. CD&V kan CdH smeken mee in de Federale regering te stappen. Dat heeft nog een ander groot voordeel: de N-VA ambieert het premierschap niet. Met MR maar zonder Open VLD wordt het Wouter, Kris, Koen of Hilde! 

Maar CdH zal daar toch nog eens goed over moeten nadenken. Al was het maar om de prijs op te drijven en, waar de partij in uitblinkt, zich interessant te maken. In Wallonië met de PS en federaal met MR en N-VA regeren, is dat niet wat te veel spreidstand? Electorale lilliputters, edoch op Waals, Brussels en Federaal niveau meeregeren. Lutgen heeft al een blauwe plek van telkens opnieuw in zijn arm te knijpen om te zien of hij niet droomt. 

Zonder de PS en het ‘fait accompli’ waarvoor ze iedereen plaatste was de plotse dooi tussen N-VA en MR vermoedelijk onmogelijk geweest. Nu kan het opeens erg snel gaan. Even terugspoelen naar Wallobrux.

Fait accompli:  le coup Wallobrux

PS had iedereen in snelheid genomen. Met de woede van MR als voorspelbare collateral damage. Het leek onmiskenbaar een arrogante aanzet om ook de federale onderhandeling richting tripartite te duwen. De adrenaline steeg verontrustend in de Vlaamse aderen. Maar het lijkt er steeds meer op dat net het tegenovergestelde is gebeurd. PS past bewust op Federaal niveau. Liever baas boven baas in Wallobrux, dan onderbaas in België. 

Boulevard Reynders, de Blauwe straat?

En dus was er plots toch hoop voor een cetrum-rechtse coalitie. Maar welke straat wordt het? De Reynderslaan? Dan moet er eerst al een akkoord zijn van CD&V om in die piste mee te denken. De partij mag vooral geen plotse opstoot krijgen van de besmettelijke ziekte tripartitis.  Maar vermits de opdracht van De Wever met een week werd verlengd lijkt het daar niet op. Alvorens aan boord te gaan kan MR eisen dat ook Open VLD mag mee doen. Alle koppen draaien dan met hoge wenkbrauwen richting Gwendolyn. “En…?” De vraag is natuurlijk of Open VLD bij haar eis tot inbraak in de Vlaamse Regering volhardt, en meteen daarna of CD&V hier mee kan leven. De wegwerkzaamheden aan de Reynderslaan zijn dus nog even bezig.

Oranje-Bleu

Dan lijkt het alternatief net iets makkelijker. MR kan voorstellen CdH in de coalitie op te nemen. De vraag is enkel of MR liever (a) de premier levert, dus mét de Vlaamse liberalen of (b) veiligheidshalve nog een andere Franstalige partij in het bad wil trekken… Voor CD&V zal de tweede optie wel OK zijn. Maar of CdH toehapt?

Plan B … Tripartite

Als beide A-pistes vast lopen, komen PS en SP-A federaal terug op het toneel. De vraag is dan natuurlijk of de PS als grootste “familie” aan Di Rupo II kan beginnen, en of Open VLD alsnog blijft eisen op “alle niveaus mee te doen”. Want daarover heeft de N-VA een vetorecht. Maar N-VA is niet “incontournable”. Het kan dus nog eindigen met een tripartite in Vlaanderen. En dan zal MR wel zeggen dat het niet eerlijk is dat zij als enige in Wallonie niet mag mee doen, en eindigt straks het hele land misschien nog homogeen tripartite, met enkel de N-VA als stampvoetende Calimero, maar dan wel een Calimero met het volume van een olifant in je zitkamer. Die tripartite lijkt nu opeens ver af. Dat is een heel verschil met de voorspellingen van een week geleden na de bokkensprong van de PS. 

De vraag waar alles om draait deze week: kiest MR voor de 16 (een uitbreiding van de coalitie richting Open VLD) en accepteert de CD&V die piste, of kiest MR voor een Franstalige medeplichtige (een uitbreiding richting CdH) met een CD&V premier? Bart De Wever heeft al voor moeilijkere keuzes gestaan.

Gesponsorde artikelen