De wereld zoals we die kennen is al verloren.

De wereld zoals we die kennen is al verloren.

James Lovelock is bijna 95, te oud om nog rond de pot te draaien. Gepruts in de marge om de klimaatwijziging te vertragen is nutteloos tijdverlies. Het is al te laat. We moeten ons in zeven haasten voorbereiden op een overlevingsstrategie voor nà de catastrofe. En die catastrofe zal snel komen. Geloof niets van de halfbakken voorspellingen van een trage en geleidelijke opwarming. Het zal met schokken gebeuren, grote schokken. Nederland (en Vlaanderen) zullen binnenkort niet meer bestaan.

Ik had het ongelofelijk voorrecht de voorbije week in Noorwegen, boven de poolcirkel, door te brengen. De schone lucht, de imponerende bergen, de maagdelijke sneeuw, de majestueuze zeearend. Het lijkt ongerept, maar schijn bedriegt. Een zooloog gaf me een voorbeeld. Haringen kunnen bij een temperatuur onder 16° enkel overleven als ze een fjord inzwemmen, en hun metabolisme stilleggen. Die grote scholen haring zijn natuurlijk letterlijk ‘gefundenes fressen’ voor de orca’s, die er dan ook gretig op af kwamen. Maar het moment waarop de haringen voor hun winterslaap naar de fjorden verkassen, is nu al opgeschoven van oktober tot december. En dan hoeft het niet meer voor de orca. De ‘killer whale’ blijft nu dus in Canadese waters. Het is maar één voorbeeld. Ook de sledehonden hebben het moeilijk. Het is té warm, en de huskies kunnen maar aanhoudend lopen als het koud genoeg is, anders oververhitten ze. Global Warming is happening and fast. James Lovelock heeft zijn hele lange leven koppig gewijd aan onderzoek. Hij weigert een doemdenker te zijn, ook daar is hij te oud voor. Maar de harde cijfers kunnen niet langer worden genegeerd, zegt hij. 
Lovelock heeft de werkelijke temperatuurstijging naast de vroegere voorspellingen van de duizenden klimaatwetenschappers van de IPCC (Intergovernmental Panel on Climate Change) gelegd. De opwarming is altijd (zwaar) ONDER-schat volgens Lovelock. De IPCC-rapporten weerspiegelen volgens hem een consensus tussen klimaat-negationisten, politiek haalbare voorstellen, en onbetrouwbare wiskundige modellen. Lovelock daarentegen weet perfect wat de echte toestand is van de planeet. Het kan al eens een zomer koeler zijn, of een winter kouder, maar waar we moeten naar kijken is de uitzetting van de oceanen. Dat kan niet liegen, zoals het kwik in een termometer geeft het volume van de oceanen perfect aan hoe de temperatuurstijging voortschrijdt. En dat is exponentieel. IPCC gaat in 2013 uit van een temperatuurstijging met 1,5° tegen 2099. Lovelock gelooft er niets van. Hij verwijst naar een studie van Peter Scott en de daar voorspelde 6° stijging als veel realistischer.
In zijn meest recente boek “The Vanishing Face of Gaia. A Final Warning” legt Lovelock uit waarom de voorspellingen niet kloppen. Een kop kokend water kan je niet afkoelen door toevoeging van water. Maar een gelijke hoeveelheid ijs zal de vloeistof wel koelen. Smeltend ijs onttrekt 80 maal meer warmte aan de vloeistof. Zolang er dus ijs smelt op Aarde blijft de temperatuur van het zeewater min of meer onder controle. Maar eens het ijs op is, en dat is maar een kwestie van jaren, zal de oceaan snel en aanzienlijk opwarmen.  
In 2007 smolt in de zomer 3 miljoen km2 meer ijs dan in het recente verleden. Dat is lang opgespaarde koelte die we halsoverkop verliezen. Dankzij dit smeltend ijs warmt het klimaat (nog heel even) trager op dan normaal zou gebeuren ten gevolge van onze levenswijze. Lovelock verwacht dat het ijs in 2023 op zal zijn. Dat heeft vele belangrijke consequenties. Om er maar enkele te vermelden: Het witte ijs weerkaatst 80% van het zonlicht, in de toekomst zal het zonlicht de donkere oceaan wel bereiken. Als de koelende kracht van het smeltend ijs wegvalt zal de opwarming een versnelling hoger gaan. En als we ooit terug naar de situatie van de voorbije twaalf duizend haar willen gaan, zal er opnieuw veel extra koelte in het bevriezen moeten worden geïnvesteerd. Met andere woorden, het snelle smeltproces is NIET omkeerbaar. De opwarmende oceaan heeft nog een paar gevaarlijke feed-back mechanismen voor ons in petto. Er is de uitzetting van het water, met overstromingen van de dichtst bewoonde zones van de planeet tot onvermijdelijk gevolg. Lovelock zegt dat het oceaanpeil dubbel zo snel zal stijgen als voorspeld, en dat onder meer Nederland (en Vlaanderen) onbewoonbaar zullen zijn. Maar er is meer slecht nieuws. Ook de algen sterven. De warme bovenlaag van de oceaan mengt niet meer met de koelere lagen daar de nodige voedingsstoffen voor de algen zich bevinden. Algen zijn een belangrijke verbruiker van CO2, en de snelle achteruitgang van de algen zal dus het effect van CO2 op het klimaat verder aanwakkeren. Lovelock wijst er op dat IPCC met dit effect nergens rekening houdt. De gevolgen van de vermindering van de hoeveelheid algen op het visbestand in de oceanen laten we dan nog buiten beschouwing.
Waar ook geen rekening wordt mee gehouden is het koelend effect van de ademhaling van de bossen. Bomen houden de temperatuur van hun bladeren of naalden op 21°, de temperatuur waarbij de photosythese optimaal is. De stijgende temperatuur (droogte) en de vluchtende mensenmassa zal verder bossen vernietigen. Zo zijn er nog vele andere zelf-versterkende cycli werkzaam, die nog maar net op gang komen. Vroeg of laat, eerder vroeg, zullen al deze negatieve effecten een snelle doorbraak van de klimaatwijziging veroorzaken. Een plotse schok in de temperatuur die (na eventueel een korte daling) pijlsnel omhoog zal schieten. Een ecologisch Armageddon is al niet meer te vermijden. Dan begint de ellende pas. Miljoenen klimaatvluchtelingen, mislukte oogsten, hongersnood, paniek, plunderende bendes, oorlogen, een instortende economie…
Dit alles is nu al onvermijdelijk volgens Lovelock. Windmolens en biofuel zijn onzin zegt hij. Het is tijd- en geldverspilling. Het enige wat nog zou kunnen helpen is kern-energie. Maar ook als we stoppen met CO2 uit te stoten zijn we voorbij het ‘point of no return’. De luchtvervuiling die we veroorzaken is immers nog een van de weinige ‘gunstige’ effecten van onze industriële samenleving. De wereldwijde smog weerkaatst immers in aanzienlijke mate zonlicht.  Als we stoppen met vervuilen valt ook die rem weg op de opwarming terwijl de CO2 in de atmosfeer blijft stijgen door de aanwezigheid van 7 miljard mensen en hun methaan-uitademende en schetende huis- en boerderijdieren. 
Maar Lovelock blijft een onverbeterlijke optimist. Er blijft een toekomst. “Some parts of the world may escape the worst” verwacht hij zelfs. De aarde zal nooit meer de zalige plek zijn die wij als laatsten nog gekend hebben. Maar de planeet heeft onze soort nodig, en de mens zal, zij het in beperkte mate, de catastrofe overleven. We zijn een slim dier, en we zullen ons aanpassen aan de nieuwe realiteit. Maar daarom moeten we dus nu de situatie na de catastrofe beginnen voorbereiden, en niet langer tijd en energie (pun not intended) verspillen aan het trachten te voorkomen wat inmiddels onvermijdelijk is geworden.   
Kijkend naar de prachtige natuur in Noorwegen was “The Last Warning” van Lovelock beklijvende literatuur; De oude man legt de ontstellende feiten rustig op een rij, zonder verontwaardiging of verwijt. Hij zegt helder waar het volgens hem op staat, met onze wereld en levenswijze. De vrees dat hij in meerdere of mindere mate gelijk zal krijgen is ten volle gewettigd. 

Gesponsorde artikelen