Left Right
scrollTop top

Deze sancties riskeert Rusland (en waarom dat Putin niet tegenhoudt)


Deze sancties riskeert Rusland (en waarom dat Putin niet tegenhoudt)

Rusland toont zijn spierballen en stuurde gewapende troepen naar de Krim. De internationale gemeenschap keurt deze actie af en dreigt met sancties. Wat houden die in en zullen ze ook effect hebben?

Even recapituleren: Na de gevechten in Oekraïne en de vlucht van (ex-?) president Yanukovych naar Rusland, bezetten gewapende mannen zonder insignes twee luchthavens op de Krim, een Oekraïens schiereiland. Het gaat om pro-Russische mannen, al wil niemand bevestigen dat Putin ze gestuurd heeft. Reden voor nervositeit, in Oekraïne maar ook elders in de wereld. Oekraïne had geen keuze en reageerde door zijn troepen in paraatheid te brengen. De Amerikaanse president Obama belde al 90 minuten met de Russische president Putin, maar schijnbaar zonder resultaat. De Verenigde Naties zijn in spoedzitting bijeen over de crisis.

Welke maatregelen kunnen ze nemen om Rusland te straffen, zonder een oorlog te starten? Heel wat, zo blijkt. En zullen die ook gewenste effect hebben? Twijfelachtig. 

Welke sancties kunnen genomen worden tegen Rusland?

1. Gooi Rusland uit de G-8

De G-8 is een groep van acht geïndustraliseerde landen: de VS, Canada, het Verenigd Koninkrijk, Italië, Duitsland, Frankrijk, Japan en sinds 1998 ook Rusland. Een select clubje, waar je veel invloed kan uitoefenen. Niet iets waar je wil buitengezet worden dus, zeker niet vlak voor je de G-8-top van juni moet hosten. 

Waarom kan het werken? Het is een sterker signaal dan ‘niet komen’, zoals president Obama na een vruchteloos gesprek van anderhalf uur beslist heeft. Rusland kan dan niet meer meebeslissen (tegenwerken) in de voor de VS belangrijke dossiers.

Waarom kan het falen? Rusland (of liever: Putin) vaart al jaren een eigenzinnige koers en denkt dat het de anderen niet nodig heeft. 

2. Een reisverbod voor Putin en zijn familie

Een algemeen reisverbod kan niet opgelegd worden aan Putin, aangezien Rusland een vetorecht heeft in de Veiligheidsraad van de VN. Een unilateraal reisverbod kan echter wel. De VS zouden er zo voor zorgen dat Putin niet naar Amerika mag reizen, tenzij voor VN-vergaderingen in New York. Als andere landen volgen, dan kan Putin algauw (bijna) nergens meer terecht. 

Waarom kan het werken? Geweigerd worden door een land (of verschillende landen) zendt het signaal dat je niet welkom bent, dat je daden duidelijk worden afgekeurd door de internationale gemeenschap.

Waarom kan het falen? Rusland en Putin zijn niet geïsoleerd: ze hebben overal vrienden, dus een algemeen reisverbod komt er nooit. Rusland is ook groot genoeg om je niet bepaald ‘opgesloten’ te voelen. En zo’n enorme globetrotter is Putin nu ook weer niet, laat staan dat hij gevoelig is voor wat anderen van hem denken.

3. Economische sancties tegen Rusland

Een land raken waar het pijn doet: zijn economie. Rusland is een van de grootste economieën ter wereld, en ondanks alle meningsverschillen, irritaties en frustraties zijn de VS en Europa belangrijke handelspartners voor het land. In de VS klinkt de roep om economische sancties steeds vaker. 

Waarom kan het werken? Als de sancties zodanig zijn, dat de Russische economie gewurgd wordt, het water aan de lippen komt te staan en Putin zo gedwongen wordt om mee te werken, zoals bij Iran is gelukt. 

Waarom kan het falen? Rusland is een grote economie: je beschadigt die dus niet zomaar. De VS staan wellicht alleen bij deze eis omdat de belangen voor Europa (gasprijzen!) te hoog zijn om Rusland in een wurggreep te houden, maar alleen Amerikaanse sancties zouden maar een speldenprik zijn voor Rusland. Zolang de VS en de EU niet aan één zeel trekken, is deze sanctie gedoemd te mislukken. 

4. De samenwerking tussen de NAVO en Rusland beëindigen

Na de ineenstorting van de Sovjet-Unie werden talloze landen verwelkomd in de NAVO, zoals Letland, Litouwen en Estland. Rusland zag dat altijd als een bedreiging, en daarom werd een programma opgezet waarbij Rusland regelmatig werd gezien en gehoord. Deze ‘Ruslandraad‘ is een diplomatisch wapen dat zoals Rusland als de NAVO nuttig vinden.

Waarom kan het werken? Het is Ruslands verzekering dat de NAVO niet verder uitbreidt naar het Oosten, wat ze nog altijd vrezen. Oekraïne bijvoorbeeld is geen lid van de NAVO, en met tegenstander Yanukovych uit de weg, wordt dat misschien wel een optie voor de toekomst.

Waarom kan het falen? Rusland heeft geen interesse in een lidmaatschap van de NAVO en hoewel de banden interessant zijn voor het land, zijn ze niet cruciaal. Rusland is, met andere woorden, not impressed.

5. Het rakettenschildprogramma weer opvoeren

Het Amerikaanse rakettenschild, in Tsjechië en Polen, heeft altijd wantrouwen gewekt van Rusland, ook al beweren de VS dat het ter bescherming van raketten uit Iran is. Om wat Russische goodwill te kweken, werd het programma door president Obama op een laag pitje gezet. 

Waarom kan het werken? Rusland vreest het rakettenschild, dus is een snellere ontwikkeling ervan niet wat het wil.

Waarom kan het falen? Het kan gemakkelijk geïnterpreteerd worden als een oorlogsverklaring, plus het zou het bewijs zijn (voor Putin) dat het rakettenschild nooit (alleen) over Iran ging. De VS moeten vijf keer nadenken voor ze deze beslissing nemen.

6. Oorlogsschepen naar de regio sturen

Een beetje spierballengerol tussen de VS en Rusland is niet ongewoon en het is altijd duidelijker als je elkaars taal spreekt. Rusland bewapent troepen op de Krim? De VS reageren ook militair.

Waarom kan het werken? Als Rusland gelooft dat de VS de oorlogsschepen echt wil inzetten, dan is de dreiging ervan misschien wel angstaanjagend genoeg om tot een compromis te komen over Oekraïne.

Waarom kan het falen? Dit zou pure bluf zijn van de VS en Rusland weet dat. Na Afghanistan en Irak kan de publieke opinie geen nieuwe oorlog aan. 

Is het dan hopeloos?

Geen enkele van bovenstaande politieke, diplomatieke en economische sancties is sterk genoeg om Rusland ervan te weerhouden dat het doet wat het aan het doen is. Een analyse in de New York Times toont ook aan waarom.

“De sancties zijn altijd dezelfde. Dat waren ze al in 2008 toen Rusland een oorlog startte met Georgië. Toen al bleek dat deze sancties een marginaal en zeer tijdelijk effect hebben. Zeker omdat het Rusland niet weerhouden heeft, zelfs zonder zich te houden aan de wapenstilstand die ze getekend hebben. En omdat het hen niet tegenhoudt opnieuw gespierde taal (en meer) te gebruiken tegen een buurland.”

Welke kosten de sancties ook hebben: Putin kent ze, en hij riskeert ze toch. Dat zou de internationale gemeenschap aan het denken moeten zetten: de kosten van de sancties zijn duidelijk niet groot genoeg om Rusland zelfs maar twee keer te doen nadenken. Dat waren ze al niet in Syrië, dat waarschuwing na waarschuwing na waarschuwing kreeg en zelfs chemische wapens tegen de bevolking kon inzetten. 

“Putin bewees al dat het verlies van reputatie hem niets doet. Ook de investeringen die gemaakt zijn om de Winterspelen in Sochi te kunnen houden, en Ruslands imago op te poetsen, houden hem niet tegen. Hij wéét wat de mogelijke sancties kunnen zijn, en blijkbaar heeft hij uitgerekend dat de pijn van de sancties niet opweegt tegen de interesse van Rusland voor Oekraïne.” 

Eerder deed Rusland namelijk hetzelfde met de ‘afvallige’ Georgische regio’s Zuid-Ossetië en Abchazië. Wellicht is zijn doel om een (actief) pro-Russische regio bij te krijgen en zo aan invloed winnen in Oekraïne. 

Wat nu? 

Er is geen zekere weg uit deze crisis en niemand trekt aan hetzelfde zeel: twee zaken die in het voordeel van Putin spelen. Hij rekent er (terecht) op dat niemand zin heeft in een nieuw militair conflict, en al helemaal niet met een van de grootste landen ter wereld. Net daarom stellen sommigen dat de VS en Europa straf uit de hoek moeten komen, bijvoorbeeld door NAVO-troepen te sturen naar de Oekraïens-Poolse grens. “Oekraïne kunnen we toch niet redden, maar de alliantie (de NAVO, nvdr) wel”, argumenteert James Jeffrey aan de New York Times.

Maar velen vinden dat een slecht idee omdat het Oekraïne de (valse) hoop geeft dat het Westen hen komt redden, waardoor ze overmoedig worden in de provocaties met Rusland. Bovendien zal Putin dat niet erg bedreigend ervaren: “Hij zal gewoon wachten, hij heeft de tijd aan zijn kant”, observeert Fiona Hill. 

“Obama heeft van dialoog en samenwerking de hoeksteen van zijn buitenlands beleid gemaakt. Maar wat als de tegenpartij niet meewerkt? Obama heeft het vriendelijk proberen spelen met Rusland, maar kreeg nul op het rekest. Ze zullen nooit meewerken om Syrië aan te pakken en Assad af te zetten. Ze zullen Amerika’s vooruitgang met Iran terugdraaien. Putin slaagde er zelfs in van holebirechten te gebruiken in internationale politiek. Obama zei tegen Mitt Romney. “De jaren 80 bellen: ze willen hun buitenlands politiek beleid terug want de Koude Oorlog is al 20 jaar voorbij.” Maar wat als de tegenpartij daar anders over denkt?” 

Bronnen: ThinkProgress, NY Times, Washington Post, Buzzfeed en Buzzfeed.


Deze artikelen kunnen u misschien ook interesseren…


Corona Virus Update

  • Wereld
  • Aantal
    besmettingen
    41.634.463
  • Aantal
    doden
    1.136.425
  • België
  • Aantal
    besmettingen
    270.132
  • Aantal
    doden
    10.588