“En toen stond de N-VA op en vertrok, zonder nog een woord te zeggen”: reconstructie van de laatste ministerraad

“En toen stond de N-VA op en vertrok, zonder nog een woord te zeggen”: reconstructie van de laatste ministerraad

De N-VA verliet zaterdagavond de ministerraad, na een laatste vergaderingen van zijn regering Michel I. Die laatste meeting van de coalitie verliep haast ceremonieel, als een serene begrafenis. Geen stemverheffingen, wel emotioneel, zeker tussen de premier Charles Michel (MR) en z’n N-VA-vicepremier Jan Jambon. Maar eens de N-VA-ministers opstonden, was de knop omgedraaid, zo vertellen verschillende aanwezige bronnen.

De knoop werd eigenlijk al donderdagavond laat doorgehakt. Een telefoontje van de premier naar de N-VA. In de Kamer was gebeurd wat eigenlijk noch eerste minister Charles Michel (MR) noch de N-VA hadden gewild: het dossier Marrakech kwam plots vol op het bord van de regering te liggen.

Een hele week al had de premier de deur op een kier gehouden, door te zeggen dat hij in Marrakech het standpunt “van het parlement” zou gaan vertolken. Een manier dus om de regering niet te binden, en om zo de N-VA te laten ontsnappen. Maar tegelijk hadden MR, maar zeker ook Open Vld en CD&V, een hele week Peter De Roover (N-VA) moeten slikken, de fractieleider van N-VA die telkens maar bleef beuken op het migratiepact, en op de andere drie regeringspartijen.

Die donderdagavond had de Kamer dus uiteindelijk, onder aansporing van de oppositie, een scherpe resolutie gestemd: de regering moest wel degelijk beslissen. De ultieme tussenkomst van De Roover in de Kamer, die liet uitschijnen na de cryptische boodschap van de premier wel tevreden te zijn, werkte daarbij als een rode lap op een stier voor zowel PS, Groen, sp.a en Ecolo, maar evengoed Open Vld en CD&V.

“Dat telefoontje bewees voor ons wel dat de premier toen op spoor zat om ons eraf te rijden. Charles heeft er echt wel voor willen vechten. Maar hij kon niet meer terug, en koos uiteindelijk voor CD&V en Open Vld. Niet onlogisch: hij denkt ook op langere termijn. Wie heeft hij straks het meest nodig om coalities te maken?”, is bij de N-VA-top te horen.

Fast forward naar zaterdagavond. Na 24 uur bilaterales en onderhandelen, heeft N-VA-voorzitter Bart De Wever de bom gegooid: hij wil een ministerraad, hij wil een beslissing. Dat hij eenzijdig aankondigt dat die ministerraad er in de namiddag om 16 uur komt, zet meteen kwaad bloed bij de andere drie. “Wie denkt hij wel dat hij is? Sinds wanneer roepen partijvoorzitters ministerraden bijeen?”

epa

Meteen onderonsje tussen Jambon en premier, om de begrafenis goed te regelen

Als om acht uur Jan Jambon en de twee andere N-VA-ministers, plus Theo Francken, toekomen (het is een ministerraad zonder staatssecretarissen, maar Francken mag mee want het is officieel ook ‘zijn’ dossier), neemt de premier meteen Jan Jambon apart. Het is onder die twee dat daar op de Lambermont eigenlijk de begrafenis geregeld wordt. “Het was een gesprek tussen mij en de eerste minister onder vier ogen. Heel warm, een afscheid tussen twee mensen die elkaar waarderen. Met pijn in het hart, ja”, zo vertelt Jambon erover, later op Radio 1. Ook bij de premier bevestigen ze: “Een heel emotioneel moment, zo wanneer die regering uiteen valt.”

Als even later de ministerraad begint, is alles netjes geregisseerd. De premier steekt van wal, en vraagt of minister van Buitenlandse Zaken Didier Reynders wil toelichten. Officieel vraagt de N-VA immers de intrekking van een regeringsbeslissing, zo vindt de premier. Zelfs daarover was dagen gekibbeld: was er nu al een beslissing over Marrakech genomen of niet?

Maar daar, op die raad, wordt het wel zo formeel aanvaard, ook door N-VA. Reynders licht toe: “We hebben reeds een instructie uitgestuurd naar onze diplomaten, om het pact goed te keuren. Als we die beslissing willen terugdraaien, en ons straks onthouden, moet ik een nieuwe instructie naar alle posten sturen.” En hij voegt er aan toe: “Ik ben als minister van Buitenlandse Zaken geen voorstander om die beslissing terug te draaien.”

“Het enige wat wij vragen is ons te onthouden”

Jan Jambon neemt nu het woord: “We zijn tegen dit pact, dat weten jullie. Maar we kunnen doorwerken met deze regering, we hebben bewezen dat we tot resultaten kunnen komen samen. We hebben een stap gezet met onze partij, door niet te vragen tegen te stemmen, maar onthouding te vragen. Het enige wat wij vragen, is die onthouding bij de VN.”

epa

Daarop reageert Reynders kort: “Een onthouding? Dat is wat Oostenrijk en Bulgarije ook doen”. De premier komt daarop tussen: “Mijn doel was altijd, ook met mijn verklaring in het parlement, om het nog een kans geven. Om zo tot een dialoog te komen over wat er in New York gezegd kan worden.”

Daarop nemen de andere twee vicepremiers het woord. Kris Peeters (CD&V) reageert: “Ik kan kort zijn. We hebben met deze regering veel gerealiseerd. Maar wij zijn akkoord om de instructie aan ons diplomatiek personeel niet te wijzigen. Met de twee derde meerderheid in het parlement voor die resolutie kunnen we bovendien niet meer wegkomen met een onthouding bij de VN. De andere vicepremier, Alexander De Croo, is nog korter: “Ook ik ben geen voorstander om instructie in te trekken.”

Daarom reageert de premier: “Ik stel vast dat er geen consensus is om de instructie te wijzigen. Ik doe wel een oproep om alsnog tot overleg te komen, voordat ik naar Marrakech ga.” Jambon is kort: “Neen, we zullen de komende uren onze positie kenbaar maken.”

Daarop zet Michel z’n grafrede in: “Ik ben trots wat er op die vier jaar gerealiseerd is. We hebben een indrukwekkend aantal sociaal-economische hervormingen gedaan, en hebben steeds innovatieve oplossingen gevonden voor onze discussies. Deze ministerraad is ook een menselijk parcours, ik maak het onderscheid tussen mens en politiek, en wil iedereen persoonlijk bedanken.”

Daarmee valt het doek. “De N-VA-ministers zijn opgestaan. Er is geen woord meer gezegd, en in die oorverdovende stilte zijn ze vertrokken. That was it.”

Gesponsorde artikelen