EU-parlement vraagt lidstaten Snowden te beschermen. Maar alleen IJsland zal daar moedig genoeg voor zijn

EU-parlement vraagt lidstaten Snowden te beschermen. Maar alleen IJsland zal daar moedig genoeg voor zijn

Het Europees Parlement heeft ingestemd met een motie die EU-lidstaten oproept om alle criminele aanklachten tegen Edward Snowden te laten vallen. De meerderheid was nipt: 285 stemmen voor en 281 tegen, wat al iets wil zeggen. Bovendien is de motie een lege doos: geen enkele EU-lidstaat zal het aandurven Snowden op te vangen. IJsland zal het wellicht wel doen, maar kan het pas in 2017, na de volgende verkiezingen daar.

In de motie vraagt het Europese Parlement dat de lidstaten Snowden beschermen en dat ze voorkomen dat hij kan worden uitgeleverd aan de VS. De zeer kleine meerderheid maakt duidelijk dat het parlement sterk verdeeld is over de oproep. Een grotere meerderheid heeft er ook voor gestemd om Snowden de titel “mensenrechtenverdediger” mee te geven.

Het lijkt sjiek, Snowden was er ook heel blij mee, maar het betekent niks. Tenminste voor Snowden, want wat het wel doet is nog eens duidelijk maken wat voor een tandeloze tijger dat Europees Parlement toch is. Immers, het gaat om een moreel politiek appèl van een orgaan dat democratisch verkozen is door de Europese burgers, maar dat desalniettemin op zowat alle punten vandaag de dag door de politici die momenteel aan de macht zijn in de lidstaten, compleet genegeerd wordt.

Andere kant uit

Terwijl dat Europarlement bijvoorbeeld een case maakt van de bescherming van privacy van EU-burgers, worden in de individuele lidstaten wetten aangenomen momenteel die compleet de andere richting uitgaan.

Een heel mooi voorbeeld is een voorstel van de regering Cameron, dat wellicht volgende week gestemd zal worden en het ook zal halen, waardoor het voor de Britse politie mogelijk wordt om zonder uitleg of motivering van elke burger zijn browsergeschiedenis van de jongste 12 jaar te raadplegen. Je leest dat goed. In de UK ligt momenteel zelfs een voorstel op tafel waarbij de overheid telecoms en internet service providers gaat betalen om de e-mails en alle andere activiteit van hun klanten te loggen “so it could be easily searched by security officials”.

De Britten

De Britten zijn momenteel – los van echte dictaturen – het ergst van allemaal. Snowden maar ook andere whistleblowers zullen je zeggen dat MI6 en GCHQ verder gingen en gaan dan de NSA. De Britse geheime dienst is de jongste jaren verschillende keren door de Amerikanen gebruikt om dingen te doen die ronduit crimineel zijn. Dicht bij huis was dat het hacken en implementeren van malware bij Belgacom, maar ze hackten bijvoorbeeld ook ’s werelds grootste maker van SIM-kaarten en gingen aan de haal met de codes die hen toegang geven tot de kaarten in in uw en mijn telefoon.

Dat is hoogst illegaal. Maar, onder het mom van “nodig voor de staatsveiligheid”, heeft de Britse overheid daar geen enkele verantwoordelijkheid voor moeten nemen. Cameron slaagde erin om The Guardian zodanig onder druk te zetten dat die een schat aan door Snowden geleverde informatie verwoestte. De Britten zijn zover gegaan dat ze de partners van journalisten die schrijven over whistleblowers op de luchthaven hebben aangehouden.

18 landen

Maar ze zijn niet alleen. In 14 van de 65 meest democratische landen ter wereld, waaronder een pak Europese, zijn het jongste jaar wetten goedgekeurd die het makkelijker maken om burgers elektronisch te surveilleren bleek deze week nog uit een rapport van Freedom House. In de meeste andere van die landen liggen voorstellen op tafel om dat te doen. Bijvoorbeeld in Nederland.

Er zijn maar 18 landen meer in de wereld waar overheden niet op een min of meer systematische manier de online privacy van hun burgers schenden. België is daar niet bij trouwens.

In 14 van de 65 meest democratische landen ter wereld, waaronder een pak Europese, zijn het jongste jaar wetten goedgekeurd die het makkelijker maken om burgers elektronisch te surveilleren. In de meeste andere van die landen liggen voorstellen op tafel om dat te doen.

Niemand durft sowieso

Eén van de conclusies van dat rapport is dat sinds Snowden het niet beter maar slechter is geworden. Het excuus om dat te doen is altijd en overal hetzelfde: om de burgers die bespioneerd worden te kunnen beschermen, vooral tegen terroristen. Bewijs dat het allemaal ook effectief iets oplevert, is er niet. Er is al herhaaldelijk gevraagd om het op tafel te leggen, maar geen enkele regering die dat kan of wil dat. Omdat het er niet of amper is. En omdat, wanneer dat zou gebeuren, het kostenplaatje van die toestanden, gekoppeld aan het resultaat, de mensen hun ogen uit hun kassen zouden doen vallen.

Geen enkele Europese lidstaat durft Edward Snowden onderdak te bieden. Ze kunnen dat ook niet luidt het, want elke EU-lidstaat heeft een uitleveringsakkoord met de VS. Dat is een beetje met de haren getrokken: uiteindelijk, mits wat juridische magie, kan elk land Snowden binnenhalen. Maar, niemand durft. De reden is dat de Amerikanen gedreigd hebben (Sigmar Gabriel, de Duitse vicepremier heeft dat dit jaar ook gewoon toegegeven. “They told us they would stop notifying us of plots and other intelligence matters”, zei Gabriel).

Klimaat

Het is met het huidige klimaat in Europa, en de resultaten van de verkiezingen in de meeste landen, zelfs zo dat de meeste regeringen in de EU wellicht ook geloven dat Snowden een verrader is in plaats van een held. Zoals hierboven aangestipt: dat blijkt de facto over de beleidsmaatregelen die ze nemen aangaande een beknotting van onze privacy.

België is overigens nooit benaderd door Snowden voor zo ver we weten. Hij vroeg asiel aan in 21 landen. De meesten verbergen zich achter dit excuus: asiel kan alleen aangevraagd worden door iemand die al op de bodem van het land is. De enige optie momenteel voor Snowden is dat wanneer op 7 augustus 2017 zijn tijdelijk asiel in Rusland verloopt, hij het Russisch staatsburgerschap aanneemt. Als hij dat niet doet zal hij Rusland moeten verlaten.

De enige optie momenteel voor Snowden is dat wanneer op 7 augustus 2017 zijn tijdelijk asiel in Rusland verloopt, hij het Russisch staatsburgerschap aanneemt. Als hij dat niet doet zal hij Rusland moeten verlaten.

IJsland

Snowden zelf wil het liefst naar IJsland. “A nation that believes in free speech and opposes the victimization of global privacy” noemde hij het land. En in IJsland willen ze Snowden ook wel. Inwoners van het land – vooral zakenlui – hebben een fonds opgericht om een Gulfstream te charteren en Snowden naar Reykjavik te halen wanneer hij dat zou willen.

Op 4 juli 2013 dienden vier partijen al een voorstel in bij de Althing (het IJslands parlement) om Snowden binnen te halen. Maar een meerderheid heeft dat voorstel tot nu tegengehouden. Maar sindsdien is er een heuse verschuiving van het politiek landschap aan de gang in het land. De vier partijen – Björt framtíð, Píratar, Samfylkingin-Jafnaðarmannaflokkur en Íslands Vinstrihreyfingin – grænt framboð (allemaal groen-links/progressief) – haalden in 2013 37 % van de stemmen. Nu staat dat front, vooral door het immense succes van de Piraten, op een ruime meerderheid (bijna 65 %).

De verkiezingen op 27 april 2017 in IJsland zijn dan ook cruciaal voor Snowden. Als de uitslag binnen de verwachtingen ligt, dan zal IJsland “onmiddellijk doen wat het moet doen” volgens de woordvoerder van Piratar, dat nu met voorsprong de grootste partij in het land is.

Dat zal niet alleen asiel geven zijn aan Snowden, maar hem ook staatsburger maken, want volgens de Piraten is dat de enige manier om echt zeker te zijn dat Snowden niet meer vervolgd zal worden. Het is een moedige zet van een klein land dat wel vaker tegenwoordig de middenvinger opsteekt. Hang in there, Edward.

Snowden zelf wil het liefst naar IJsland.  “A nation that believes in free speech and opposes the victimization of global privacy” noemde hij het land. En in IJsland willen ze Snowden ook wel.

Gesponsorde artikelen