Hoe ISIS wel heel erg lijkt op de maffia die Sicilië teisterde

Hoe ISIS wel heel erg lijkt op de maffia die Sicilië teisterde

De maffia ontstond in het onherbergzame Sicilië en trok van daar een spoor van geweld en straffeloosheid door de geschiedenis. De overeenkomsten met de soennitische bende die Irak onveilig maakt is opvallend.

De ISIS-schurken in Irak zijn een nieuw fenomeen. Maar niets is helemaal nieuw. We kunnen de organisatie beter bestrijden door te begrijpen hoe ze ontstaat. De Siciliaanse maffia is een goed vergelijkingpunt.  

Het ontstaan van de maffia in Sicilië

Sicilië was in de negentiende eeuw een onherbergzaam eiland, aanhoudend geteisterd door vreemde bezetters. Sicilië was in de ogen van de heersers een barbaars oord waar ze zich nauwelijks vertoonden. Maar was wel waardevol genoeg om het verknecht te houden. De koppige eilanders ontwikkelden een sterke afkeer aan elk centraal gezag en een diepgeworteld wantrouwen in ordehandhavers. In 1860 zou Garibaldi met zijn leger Roodhemden Italië herenigen. Hij bevrijdde het eiland van de gehate monarchie van de Bourbons. Maar de “bevrijding” bracht voor de Sicilianen geen beterschap. Ze betaalden nu hoge belastingen aan Rome, in plaats van aan Napels. Dat was het enige verschil. De situatie van de arme boeren verslechterde na een reeks rampen. Overstromingen, droogte, landverschuivingen, hongersnood, overbevolking, vulkaanuitbarstingen en een verschrikkelijke aardbeving die Messina van de kaart veegde en meer dan 80.000 doden maakte. 

Mannen van eer

In die context duikt de maffia op. Het begint romantisch met fluisterend samen te zweren tegen centraal gezag. Er ontstaat een solidariteit, waarbij de leden van de geheime organisatie een mythische status krijgen en bescherming aanbieden aan de verdrukten. De broedergenootschappen ontwikkelen een brutaal soort zelfvertrouwen, ze kunnen zich gemakkelijk bewapenen, doordat ze de omgeving kennen blijven ze straffeloos na een guerrilla-aanslag. Ze zien zichzelf als ‘uomini di onore‘, mannen van eer. Van machteloze verdrukten zijn ze plots gerespecteerde vrijheidsstrijders geworden. ‘Corleone’ betekent niet voor niets leeuwenhart. De organisatie wint aanhangers die een eed van trouw zweren. De soldaten delen in de status van de organisatie maar moeten beseffen dat die organisatie ze bij het minste vermoeden van verraad zonder proces zal vermoorden. Er is geen weg terug naar de legale samenleving.

Bruut geweld

De verpauperde hopelozen steunden de vrijbuiters. Wie niets te verliezen heeft gelooft graag dat er beterschap op komst is. Maar de ondergrondse organisatie waarin ze hun vertrouwen vestigen heeft enkel loze beloftes in de aanbieding. Ze kan de dorre grond niet in vruchtbare aarde veranderen. Ze kan de tien kinderen van de uitgehongerde boer geen eten en toekomst bieden. Ze kan enkel met haar wapens pronken en door geweld en intimidatie haar illegale machtsbasis verder uitbouwen. De onvermijdelijke volgende stap is dan de criminaliteit. De boevenbende begint de mensen die ze ooit wilden beschermen uit te buiten. Willekeur en het ongeremd gebruik van bruut geweld bepalen de machtsverhoudingen. De organisatie eigent zich ook graag veel geld toe, de manier waarop is van geen enkel belang.  Zo’n systeem kan maar groeien bij gratie van compleet falend wettelijk gezag.

Little Italy

In Sicilië werd de maffia uiteindelijk toch ietwat in het nauw gedreven, en veel leden vluchtten liever naar Amerika. Daar kwamen ze terecht in de razend snel groeiende Italiaanse wijken van de grootsteden. De politie was er doorgaans van Ierse origine. Die hadden liever dat de Italiaanse greaseballs het in Little Italy onderling uitvochten.  Als een diersoort in een biotoop zonder natuurlijke vijanden overwoekerde de maffia al snel een flink stuk van de criminele economie in de Verenigde Staten.    

De parallel met ISIS

De overeenkomsten tussen ISIS en de vroege maffia zijn groot. Een mislukte bevrijder, een radeloze bevolking, een falend gezag, een sfeer van straffeloosheid, zware bewapening, de beweerde bescherming van de bevolking, de roofzucht een bloedverbond van jonge snaken die zichzelf als de enige mannen van eer te beschouwen. En zoals er bij de maffia altijd een Padrone achter de schermen de touwtjes in handen houdt, zijn er ook hier ongetwijfeld onzichtbare leiders die de strakke militaire structuur van de bende aansturen, maar zelf buiten schot blijven. Meteen is ook de enige mogelijke oplossing duidelijk. Een kordate onkreukbare wettelijke overheid. De Amerikanen hebben in Irak elke geloofwaardigheid verloren. Ze zijn het zelf ook beu. El Maliki is noch kordaat, noch onkreukbaar. Het machtsvacuum zal dus niet verdwijnen op korte termin. Het verder verloop van het ISIS-drama is dan ook erg voorspelbaar.

Gesponsorde artikelen