Jan Becaus en Bert Anciaux krijgen een wildcard

Jan Becaus en Bert Anciaux krijgen een wildcard

Onder de veelzeggende titel ‘De Grote Jan Uithangen’ trekt Jan Segers in Het Laatste Nieuws van leer tegen de gecoopteerde senatoren. Zware woorden als cynisch, melodrama, pathos zijn niet van de lucht. Jan-Bert Becanciaux, Pol Van den Driessche, HLN weet beter: Waarom dan niet een kassierster van Delhaize?

“Coöptatie” is niet zo oud als België (het werd in 1921 ingevoerd) maar toch is het een erudiete traditie. Het houdt in dat een democratisch verkozen vergadering nadien zelf een (beperkt) aantal leden aan haar assemblée mag toevoegen. In huidige Senaat worden 10 gecoöpteerde senatoren toegevoegd aan de 50 leden. De Nederlandstalige partijen krijgen er samen zes, de Franstaligen vier. De verdeling gebeurt op basis van de behaalde stemmen voor de verkiezing van de kamerzetels. 

Waar dient coöptatie voor?

Het systeem is niet toevallig samen met het algemeen kiesrecht ontstaan. De vrees bestond dat het parlement vol zou zitten met juridisch ondeskundigen, zo al niet ongeletterden. Het was misschien verstandig toch een paar schoolmeesters aan die klas toe te voegen. Als je even doordenkt is het een prima correctie op een belangrijke zwakheid in het democratisch systeem. Bepaalde erg waardevolle politici zijn moeilijk verkiesbaar, of zijn te wereldvreemd of mensenschuw om in de schreeuwerige circusoptocht mee te stappen, terwijl ze toch best goed zijn tijdens de voorstelling, bijvoorbeeld aan de grondwettelijke trapeze zonder vangnet.

Je moet om de context te begrijpen in het achterhoofd houden dat ‘senator’ ouderling betekent. Vroeger moest je minimaal 40 jaar oud zijn om voor de Senaat in aanmerking te komen. De Senaat gold in het bi-kamerieel stelsel als de reflectiekamer, de meer conservatieve rem op een te voortvarende kamer. En daar was het coöpteren van enkele wijzen nog niet zo’n slecht idee. De bedoeling was het parlement te verrijken met enkele ervaren technici die op het laatste nippertje zouden voorkomen dat lichtzinnige, onpraktische of onmogelijke wetten alsnog het staatsblad haalden. 

De uitholling van de Senaat

Maar dan werd de leeftijdsbeperking afgeschaft, en het beoogde meer conservatieve reflectie-argument verdween daarmee. De twee kamers werden daardoor identiek qua samenstelling en opdracht. Twee kamers die hetzelfde werk doen, dat is dubbel op. Het vertraagt nodeloos het proces zonder iets aan de kwaliteit van de wetgeving toe te voegen.  Dan werd ook nog eens de verkiezing afgeschaft, en het zijn nu leden van de deelstaatparlementen die samen het eerbiedwaardige pluche zetels van de hoogste kamer invullen. Elk elitair randje is de Senaat nu vreemd.

Maar de cooptatie is dus niet afgeschaft, waarschijnlijk omdat de partijvoorzitters graag een wildcard op zak houden, en de grootste partijen zelfs twee. Door die wortel boven de hoofden van de kandidaten te laten bengelen houden ze veel tafelspringers kalm. Maar op die manier heeft het systeem dus natuurlijk weinig zin. Bij de opstelling van de lijst (en voor partijen die nadien in de regering zitten, bij de aanwijzing van de opvolgers) bepalen de partijen al grotendeels wie de zitjes krijgt en wie niet. Als het niet is om ervaren technici in het pluche te hijsen, is het systeem een relikwie dat op het altaar van de democratie is blijven staan omdat het er altijd al stond. Maar het voegt eigenlijk niets mee toe aan de opgevoerde eredienst die ingrijpend van karakter is veranderd.Becaus is een exponent van die contradictie. Een populair gezicht zonder juridische of technische bagage krijgt een van de wild-cards.  Daar was het systeem dus nièt voor ontworpen. Aan extra BV’s is er geen gebrek in onze democratische afvaardiging. Als dezelfde mensen die al oververtegenwoordigd zijn op de kieslijsten ook nog eens gecoöpteerd worden, is dat natuurlijk geen nuttige correctie op het systeem. 

Het kostenplaatje

Jan Segers maakt zich ook druk over wat het kost. 50.000 Euro bruto krijgen die gecoöpteerde jongens en meisjes voor acht keer te zetelen. Segers fulmineert ook tegen de volgens hem te hoge kost van de infrastructuur van de Hoge Vergadering. Hij vindt dat ze net zo goed een congrescentrum aan zee kunnen huren voor die acht vergaderingen van zestig zweetdieven. Ik hoop dat hij dat zelf niet gelooft en het enkel als boutade bedoeld is. De Senaat is het énige overlegorgaan tussen beide deelparlementen. Grondwetsherzieningen, communautaire aangelegenheden, een adviserende rol in institutionele materies en een bemiddelende rol bij belangenconflicten tussen de regio’s, is géén overbodige luxe in een land waar Noord en Zuid zo grondig verschillen. Dat mag dan best tien keer 50.000 euro (bruto!) kosten. Beweren dat dit enkel voor acht zitdagen is doet de waarheid geweld aan. Politici doen heus wel meer dan een paar keer op een knopje drukken. 

Is een Delhaize-kassierster een betere keuze?

Dat hangt af van de dame in kwestie. Inge Vervotte kwam in beeld toen het voltallige personeel van Sabena op de keien belandde. Ze werd politiek opgevist, en ontpopte zich in de kortste keren tot een bekwame en gedreven politica. Ze kende haar dossiers, sprak onberispelijk en duidelijk, profileerde zich zonder kapsones te maken, en werd als degelijk vakminister een sterkhouder voor de christelijke arbeidersvleugel. Vooralsnog is er bij Delhaize nog niemand van haar kaliber op de voorgrond getreden. Bovendien heeft ze al snel gedegouteerd de politiek verlaten. Homo politicus, dat wordt je niet door te worden uitgeloot uit een categorie opvallende slachtoffers. Vader Marchal zal het beamen. Homo politicus wordt je waarschijnlijk geboren. 

Jan, Pol, Bert en Freya, een goede keuze?

De selectie van een BV als gecoöpteerd senator ligt in het verlengde van de algemene verkleutering van onze democratie. Becaus is al bij al nog een goede keuze omdat hij sérieux uitstraalt, en omdat hij een professionele communicator is. Marc Wilmots, ja onze bondscoach, was ooit senator, en dat viel niet mee. Een journalist lijkt dus een betere keuze dan een voetballer. Vele collegae gingen Jan voor: Dirk Sterckx, Ivo Belet, Siegfried Bracke,… Het is een win-win. De journalist denkt als hij een politicus interviewt: dat kan ik beter. En de partij krijgt er een kop bij met grote visibiliteit. Als testimonial voor een partij kan het tellen: iemand die geacht wordt met kennis van zaken jarenlang objectief alle standpunten te hebben aanhoord, komt tot de enig juiste slotsom: dié partij heeft gelijk.De kritiek is in ieder geval voorbarig. Door de mangel genomen zitten er een pak illustere onbekenden met minimaal electoraal soortelijk gewicht in de parlementen. Velen onder hen zijn échte knopjesdrukkers die weinig zinvols toevoegen aan het debat. De gecoöpteerde senatoren zullen vermoedelijk niet in deze categorie vallen. Voor Anciaux, Piryns en Pol Van den Driessche weten we dat wel zeker. Voor Becaus komt daar bij dat hij nauwlettend in het oog zal worden gehouden. BV zijn heeft voor- en nadelen. Hij is bovendien ongetwijfeld intelligent, redelijk en voorzichtig. Hij mag dan misschien geen aanspraak meer maken op de kwaliteiten van een goede aardappel, reuk- geur- en smaakloos, zijn jarenlang in de praktijk gebrachte objectiviteit is hij niet op een dag verleerd. Ik durf er veel op verwedden dat hij nuttiger wordt dan de gemiddelde verkozene die we op 25 mei hebben afgevaardigd naar Brussel. 

Dus vergeet die kassierster en vergeet het luchtfietsen over vergaderen in een vakantiehotel. Als de Senaat dat voorstel van Segers zou overnemen, zouden de kolommen van zijn Laatste Nieuws te klein zijn om de verontwaardiging hierover uit te spuwen. We leven in een rechtsstaat en we hebben een institutioneel systeem op poten gezet, for better and for worse. Tot nader order houdt dat systeem de mogelijkheid in Jan Becaus, of all people, te selecteren als senator. Geef toe, het had erger gekund. We zullen Jan dus beoordelen op wat hij er van bakt als politicus, en niet op premature kreten.

Gesponsorde artikelen