Left Right
scrollTop top

Megaschandaal na onthulling Panama Papers. Nu ja. Alsof we dat allemaal nog niet wisten


Megaschandaal na onthulling Panama Papers. Nu ja. Alsof we dat allemaal nog niet wisten

Het “grootste journalistieke onderzoek ooit” is het genoemd door een aantal media: de Panama Papers. Over hoe een Panamese belastingfirma tal van miljardairs en miljonairs geholpen heeft om geld weg te sluizen naar belastingparadijzen. Onder hen ook meer dan 700 Belgen, blijkt uit  11,5 miljoen documenten, goed voor 2,6 terrabyte aan informatie. Alsof we dat nog niet wisten. 

Laten we wel wezen: wie anno 2016 nog uit de lucht komt vallen over het soort offshore-constructies dat in de Panama Papers wordt onthuld, was wellicht op een andere planeet de jongste 20 jaar.

Offshore banking, het ontduiken van belastingen en het wegsluizen van dirty money via allerlei creatieve constructies in palmboomparadijsjes is geen nieuwigheid. Integendeel. Naar schatting 26% van ’s werelds rijkdom, inclusief 31% van de nettowinst die in Amerika wordt gemaakt, staat geparkeerd onder het soort toestanden zoals nu “onthuld” in de Panama Papers. We hebben het over minstens 30.000 miljard.

De Chinese elite parkeerde de jongste jaren zeker 5.000 miljard in offshore belastingparadijzen. Het is geld van onder meer de 15 rijkste Chinezen, maar ook van de machtigste: vijf van de zeven leden van het Centrale Politbureau van de Communistische Partij hebben via familieleden immense bedragen versluisd. Daarbij de zus en schoonbroer van de huidige president Xi Jinping, de grote voorvechter van de strijd tegen corruptie in China.

Cirque du Soleil

Die meer dan 700 Belgen, onder wie blijkbaar de baas van Cirque du Soleil, Franco Dragone, hebben wellicht al beter geslapen dan de afgelopen nacht, zeker nadat Minister van Financiën Johan Van Overveldt (N-VA) blijkbaar ondertussen aan de Bijzondere Belastinginspectie (BBI) de opdracht heeft gegeven om de onthulde gegevens te onderzoeken.

Maar of ze zich echt zorgen moeten maken is maar de vraag. Zo’n onderzoek naar brievenbusfirma’s gaat jaren duren, in veel gevallen zal blijken dat er dingen gebeurd zijn die de doorsnee-belastingbetaler zoals u en ik oneerlijk vinden maar die niet eens illegaal zijn.

Dat klink cynisch, maar het is heus niet de eerste keer dat dit soort lek zo’n gegevens blootlegt, en, vertelde een Belg werkzaam in de haute finance van de Londense City ons bij een pint afgelopen zomer, “het is goeie reclame over het algemeen. Na zoiets krijgen we altijd heel veel vragen van mensen of we voor hen ook zo niks kunnen opzetten.”

Aan de publicatie over de offshore-wereld van ’s werelds elite ging één jaar onderzoek van 400 journalisten uit 80 landen vooraf. Meer dan honderd media namen er aan deel. Bedenker ervan is de Süddeutsche Zeitung, dat de elf miljoen documenten zijn in handen kreeg.

Messi en de FIFA: zijn we verbaasd?

De Panama Papers, zoals de documenten worden genoemd, zouden zeer belastend zijn voor elf vroegere en zittende staatshoofden. En ’s werelds beste voetballer, Lionel Messi, die er ook tussenzit. Alweer. Belastingen ontduiken lijkt wel die zijn belangrijkste hobby te zijn. Hij heeft er nochtans geen zier aan populariteit door ingeboet.

Dat er nogal wat toplui van de FIFA bij zijn, zal ook niemand verbazen. Integendeel, het zou een wonder geweest zijn, moesten die niet op het lijstje prijken. De BBC meldt dat er in totaal zo’n 72 staatshoofden betrokken zijn bij het schandaal. Naast de Russische president Putin worden ook de voormalige Egyptische president Hosni Mubarak, de Libische oud-dictator Kadhafi en het Syrische staatshoofd Bashar al-Assad genoemd, de Oekraïense president Porosjenko en de IJslandse premier Gunnlaugsson.

IJsland

Niet dat het voor de meesten onder die politici en wereldleiders een verschil zal maken. IJsland kan wel eens leuk worden: daar zitten ze met het fenomeen van de Piratenpartij (lees er hier alles over), en moest er nog twijfel aan bestaan dat die aan de macht komt vanaf volgend jaar, dan zou deze affaire die wel eens kunnen wegnemen. En komt er een bijzonder sociaal-economisch-politiek experiment, het eerste echt nieuwe in bijna 100 jaar.

Maar, voor de rest is het eerder een verhaal van een aantal mensen “in verlegenheid brengen” en niet veel meer dan dat. De in totaal 132 (ex-) politici en bestuurders, 29 miljardairs uit de Forbes 500, 511 banken maar ook een pak “kleinere rijken” en zelfs goed boerende middenstanders zouden met hulp van het Panamese belastingbedrijf voor enorme bedragen geld hebben witgewassen en belastingen hebben ontdoken. Mossack Fonseca hielp hen met het opzetten van offshore-bedrijven. Dat zijn vennootschappen die gevestigd zijn op plekken waar vermogen nauwelijks wordt belast.

Hoewel offshore-bedrijven legaal zijn, blijkt uit de Panama Papers dat dit soort vennootschappen ook vaak wordt gebruikt voor illegale praktijken.

Cocaine cowboys

Dat het Panama is, hoeft niet te verbazen: daar is het allemaal begonnen, heel dat systeem, vooral onder impuls van de drugsmaffia en dan in het bijzonder de cocaine cowboys van de jaren tachtig. En om het helemaal mooi te maken, die leerden het van de CIA, die offshore banking pionierde om wereldwijd z’n ding te kunnen doen.

Op de website van het project staat dat het doel van het openbaar maken van de documenten is om inzicht te verschaffen in wat offshore-bedrijven allemaal mogelijk maken. Ook willen de journalisten de discussie bevorderen over de nadelen van sommige praktijken. Wel: good luck with that.

Varela

President Varela van Panama zegt dat zijn land volledig mee zal werken aan eventuele onderzoeken naar illegale activiteiten via offshore-bedrijven. In een verklaring laat hij weten dat de onthullingen van gisteren niet de aandacht moeten afleiden van het Panamese zerotolerancebeleid wat betreft illegale activiteiten in de financiële sector. Daarmee zegt hij wat Panama al meer dan 20 jaar zegt wanneer er weer eens een grote onthulling komt.

Ramon Fonseca, mede-oprichter van het bedrijf, heeft volgens persbureau AP tegen een Panamese tv-zender gezegd dat zijn bedrijf niet verantwoordelijk is voor eventuele illegale activiteiten via offshore-bedrijven. Ook zei hij dat zijn adviesbureau niet helpt met belastingontduiking of witwassen. Fonseca gaf volgens persbureau DPA tegen een andere tv-zender toe dat een deel van de documenten authentiek zijn. Hij claimt dat zijn bedrijf is gehackt en spreekt van een misdrijf. Fonseca is de voormalige adviseur van president Varela. Zo gaat dat in de wereld.

Caribische eilandengroep

Trustkantoren, banken, vermogensbeheerders en andere financiële adviseurs weten heel goed hoe ze Mossack Fonseca moeten inschakelen als zij voor een klant een bedrijf willen opzetten blijkt uit de gelekte data. Mossack Fonseca behoort wereldwijd tot de vijf grootste firma’s die dit soort vennootschappen oprichten.

Het kantoor zet vervolgens offshore-bedrijven op in belastingparadijzen als Zwitserland, de Seychellen, de Bahama’s en de Britse Maagdeneilanden. Met name dat laatste land is belangrijk voor Mossack Fonseca: meer dan de helft van de 241.000 vennootschappen die het kantoor oprichtte zijn gevestigd op die Caribische eilandengroep.

Belgen

De gelekte bestanden bewijzen volgens de onderzoeksjournalisten hoe Belgen in palmboomparadijzen vennootschappen, stichtingen en trusts laten oprichten die alleen op papier bestaan. Ze zijn de verborgen aandeelhouders, terwijl de vennootschappen officieel geleid worden door stromannen die het kantoor Mossack Fonseca aanlevert.

Dat gebeurt om allerlei redenen, zoals het geheimhouden van bankrekeningen, het verbergen van zwart geld of het ontwijken van successierechten, luidt het. Enkele Belgen beschikken zelfs over 17 of meer verschillende schermvennootschappen. Duur is zo’n constructie alvast niet, het kost slechts enkele honderden euro’s tot zo’n duizend euro per jaar.

Van de 1.144 schermvennootschappen van Belgen die werden ontdekt, bevindt het gros zich op de Britse Maagdeneilanden (539), in Panama (314) en de Seychellen (177). Volgens De Tijd woont het merendeel van de Belgen die gelinkt konden worden aan Panamese en andere schermvennootschappen én van wie het adres kon worden achterhaald, in Vlaanderen of in het Brussels Gewest. “We identificeerden 178 mensen uit Brussel, 161 uit Antwerpen, 47 uit Vlaams-Brabant, 35 uit West-Vlaanderen, 25 uit Oost-Vlaanderen en 21 uit Limburg”, meldt de krant.

Kaaimantaks

Wordt er gekeken naar de gemeenten waar ze wonen, dan blijken de spookconstructies vooral populair te zijn bij inwoners van Ukkel, Antwerpen, Elsene, Sint-Pieters-Woluwe, Sint-Gillis en Waterloo. Via zijn woordvoerder liet minister Van Overtveldt weten dat hij de BBI de opdracht geeft de gegevens verder te onderzoeken.

“In een eerste fase dient de identiteit van de betrokken personen of bedrijven achterhaald te worden. Daarnaast moet er ook onderzocht worden om welk type structuren het gaat”, klinkt het. De minister wijst er ook op dat de Kaaimantaks, die vanaf aanslagjaar 2015 van kracht is, in dergelijke dossiers zijn nut kan bewijzen. De Kaaimantaks is de populaire benaming voor een vermogenswinstbelasting waarbij Belgen die hun vermogen verstoppen in buitenlandse offshoreconstructies alsnog een heffing moeten betalen.


Deze artikelen kunnen u misschien ook interesseren…


Corona Virus Update

  • Wereld
  • Aantal
    besmettingen
    62.721.553
  • Aantal
    doden
    1.459.224
  • België
  • Aantal
    besmettingen
    576.599
  • Aantal
    doden
    16.547