Michel praat over aanpak IS-strijders met Arabische leiders: terugkeer is (nog) geen optie, maar wie gaat ze opvangen?

Michel praat over aanpak IS-strijders met Arabische leiders: terugkeer is (nog) geen optie, maar wie gaat ze opvangen?

De gevangen genomen IS-strijders met Europese roots blijven een hot topic. De eerste minister Charles Michel (MR) is in Egypte, op de top tussen de Arabische leiders en de EU. Daar wil hij z’n licht op steken om te horen hoe onder meer Irak het dossier ziet. Want voor alle duidelijkheid: de premier staat absoluut niet te springen om ‘Belgische’ IS’ers terug te nemen.

Officieel gaat het uiteraard niet over de val van de IS, op de eerste top tussen de 28 Europese landen (Ja, de UK is er nog steeds bij, voorlopig) en de Arabische Liga. Maar uiteraard staat terrorisme als thema hoog op de agenda. En dan kan je moeilijk anders dan toch over de IS praten, ook al zijn ze nu quasi-verslagen.

Het volgende probleem ligt immers stevig op het bord: wat met de verslagen strijders van die IS, en dan vooral diegenen die ook een Europees paspoort hebben. Want een pak ‘foreign fighters’ trok vanuit West-Europa naar Syrië en Irak om daar mee te vechten met het Kalifaat. In totaal zouden tussen de 400 en 600 strijders met een Belgisch paspoort meegevochten hebben.

Premier Michel ontmoet vandaag een pak Arabische leiders, in de marge van de top. Die is grotendeels een symbolische ontmoeting, toch in elk geval de grote vergadering met alle landen. Maar de premier krijgt ook de kans om in de zijkamers rechtstreeks te overleggen met Arabische landen, op de zogenaamde ‘bilaterales’. Hij heeft ontmoetingen met de leiders van Libanon, Saoudi Arabië, Oman, en waarschijnlijk ook Irak zelf.

“Wat voor ons belangrijkst is, is veiligheid. Nu de VS uit Irak terugtrekken, is er een moment om de hele zaak te bekijken. We willen vooral nagaan hoe de Arabische landen daar zelf naar kijken, onder meer een contact met de Libanese premier was daarover zeer verhelderend. Dat is een buurland, dat zelf enorm veel vluchtelingen opvangt na het Syrische conflict. Maar het is voor ons belangrijk een goed beeld te krijgen”, zo stelt premier Charles Michel (MR) aan newsmonkey.

“Berechting ter plaatse, via ‘internationale vorm van justitie’

“Berechting ter plaatse geniet onze voorkeur, maar wij pleiten vooral voor een internationale vorm van justitie. Een ander scenario, waarbij berechting binnen de EU zou gebeurden, is complex, omdat het moeilijk is bewijs te verzamelen vanuit Europa”, zo zegt Michel.

Enerzijds zijn er de ex-IS-strijders die in Irak zitten, waar ze al grotendeels berecht worden, en streng worden aangepakt. Maar het echte probleem ligt in Syrië, waar het regime van Assad veel minder streng is. En daarnaast zitten er erg veel ex-strijders vast bij de Koerdische rebellen in Syrië, die gesteund worden door de Amerikanen. Maar die hebben geen eigen soevereiniteit, en kunnen dus ook niemand berechten.

Premier Michel is zich ervan bewust dat Syrië als vraagstuk nog niet opgelost is. Want de Syriërs worden gesteund door Iran, de grote vijand van de andere regionale grootmacht: Saoudi Arabië. “Men voelt dat de situatie in Syrië moeilijk blijft. Enerzijds is er het succesverhaal van de strijd tegen de IS, maar anderzijds blijft een politieke dialoog met het regime bijzonder moeilijk. Er is in de regio een vorm van concurrentie en competitie tussen twee grote actoren. En de moeilijkheden tussen beide landen veroorzaakt een grote onstabiliteit.”

Verdeelde EU, verdeeld België

Ondertussen blijft Europa bijzonder verdeeld over de zaak. In de EU is enkel de Franse president Emmanuel Macron een stevige voorstander van het terughalen en in Frankrijk berechten van ex-IS-strijders. De andere Europese landen, met Nederland en Duitsland op kop, staan niet te springen. Ook met de Britse premier Theresa May was er overleg daarover. Maar een oplossing met een gemeenschappelijk standpunt van de EU is er (nog) niet.

In België veroorzaakt de mogelijke terugkeer van de IS-strijders een stevig politiek debat. N-VA-voorzitter Bart De Wever opende het debat, met de suggestie van een gecontroleerde terugkeer. Het was minister van Justitie Koen Geens (CD&V) die, na een tweet van de Amerikaanse president Trump dan opperde dat de Belgische justitie zou kunnen tot een opvang overgaan. Vandaag treedt de hoofd-islamconsulent van Justitie, Saïd Aberkan zijn minister bij: “We boeken succes met onze aanpak, dus waarom zouden we hen niet hier opsluiten?”, stelt hij in Het Laatste Nieuws.

N-VA sprak zich later evenwel fors uit tegen de kwestie, en wil liefst geen terugkeer. Daarop toonden ook CD&V-voorzitter Wouter Beke en Open Vld-voorzitter Gwendolyn Rutten weinig appetijt om zich politiek te gaan wagen aan dergelijke moeilijke oefening. Later vandaag brengt premier Michel mogelijks duidelijkheid voor z’n coalitiepartners over hoe concreet een “opvang in de regio” kan gemaakt worden.

Gesponsorde artikelen