Oceanografen: “Plastiek uit oceanen halen klinkt goed, maar plan zit vol problemen”

Oceanografen: “Plastiek uit oceanen halen klinkt goed, maar plan zit vol problemen”

Het plan van de Nederlandse student Boyan Slat om plastic uit de oceanen te halen, heeft al veel aandacht (en geld) opgeleverd. Maar oceanografen zijn sceptisch: “Zijn plan bevat fouten, en zelfs als het zou werken, is het geen oplossing.” 

Wat is dat plan nu? Een installatie met met kilometerslange drijvende armen in een V-vorm moet al het plastic samendrijven waarna het kan opgeruimd worden. Die armen zouden moeten verankerd worden in de gyres, stromingen in de oceanen, met netten en een drijfbaken in het midden. Een haalbaarheidsstudie vorig jaar toonde aan dat zijn plan zou werken.

Maar daar is niet iedereen het mee eens. Oceanografen Kim Martini en Miriam Goldstein bekeken die haalbaarheidsstudie vorig jaar al en vonden enkele problemen. Ze staan niet alleen: de Amerikaanse Oceanografische organisatie NOAA steunt het plan ook niet. “Het is gewoon niet zo gemakkelijk als het lijkt”, aldus Martini en Goldstein.

Wat zijn zo de problemen?

Het plan van Boyan rekent bijvoorbeeld op inkomsten uit recyclage van het plastiek, maar de experts zijn niet zeker dat dat plastiek nog bruikbaar is: het kan broos geworden zijn of vervuild. En als het bruikbaar is, zouden de verschillende soorten plastiek nog van elkaar moeten worden gescheiden. En dat verschuift het probleem: gerecycleerd plastiek kan niet nog eens gerecycleerd worden, en belandt uiteindelijk wéér (en onbruikbaar) in het milieu.

Het plan biedt ook geen oplossing voor de belangrijkste en de gevaarlijkste vorm van plastic in de oceanen: microplastiek of ‘plastic confetti‘. Als het plan van Boyan toch zou werken, is het kleinste stukje dat uit de oceaan kan gehaald worden 2 centimeter. De andere blijven er dus gewoon in aanwezig. Dan zijn er nog de technische twijfels: de drijfbakens en verankering worden normaal maar toegepast in gebieden tot 2.500 meter diepte. De gebieden waar het meest plastic ligt, zijn 4.000 meter diep.

Zelfs als dat zou werken, wordt er getwijfeld aan de effectiviteit van de armen, die enkel zouden werken als de stroming er loodrecht opstaat. Maar in die gebieden draait de stroming in cirkels of kan omkeren. De experts zijn onzeker welk effect dit zou hebben op de armen. Martini en Goldstein zijn ook niet zeker dat het systeem zal standhouden bij storm, en wijzen erop dat Slat geen rekening heeft gehouden met ‘biovervuiling’, waarbij organismen beginnen groeien op drijvende objecten en die zo verzwaren en/of bevuilen.

En dan is er nog het ironische effect dat je milieu schade toebrengt door te proberen het te redden. “Zelfs al is geld geen probleem, dan nog heb je boten en netten nodig voor gebieden die immens groot zijn. Is dat werkelijk een voordeel voor het ecosysteem? Niemand heeft me daarvan al kunnen overtuigen”, aldus Eric Zettler. George Lenoard valt hem bij: “De meeste stukjes plastiek zijn zo klein dat je ze enkel uit de oceaan kan krijgen door alles op te zuigen … samen met al het leven dat je probeert te beschermen.”

Blijven geloven

Toch wordt er geloofd in het plan van Boyan Slat: hij heeft ondertussen 2 miljoen opgehaald en er zal een proefproject van start gaan in Japan. De student maakt zich sterk dat over tien jaar de oceanen veel minder plastiek zullen tellen.

Ons steentje bijdragen

Ook wij kunnen helpen. Door minder plastiek gebruiken, om te beginnen. Herbruikbare zakken en dozen verkiezen boven plastic verpakkingen in de winkel (zoals bepaalde winkels nu al proberen), het afval scheiden en beter recycleren.

Ook wordt gevraagd om een verbod op microplastiek (zoals de staat Illinois vorig jaar al deed), een belasting op ‘nieuwe plastiek’ en subsidies voor gerecycleerd plastic. Of beter nog: er kunnen heel nieuwe verpakkingen worden uitgevonden die géén plastic nodig heeft en zichzelf kan afbreken.

En nog belangrijk: we kunnen voorkomen dat plastiek in het water terecht komt. Er wordt bijvoorbeeld gepleit voor netten en filters op riolen. In Baltimore doen ze het anders: daar hebben ze een groot rad geïnstalleerd dat afval uit de haven opschept.

Gecombineerd kunnen deze maatregelen ervoor zorgen dat er geen plastiek meer in het water terecht komt. Omdat een deel van het plastiek zelf na verloop van tijd aanspoelt op kusten, kan de oceaan zo zichzelf reinigen (of toch van de grote stukken plastiek). Als we het op tijd oprapen toch …

Bron: deredactie.be, Deep Sea News, Grist

Gesponsorde artikelen