Premier Michel wil gezamenlijke aanpak Europese IS-strijders. Maar, rara: Europa is compleet verdeeld daarover

Premier Michel wil gezamenlijke aanpak Europese IS-strijders. Maar, rara: Europa is compleet verdeeld daarover

Vandaag komen in Brussel alle Europese ministers van Buitenlandse Zaken bijeen. Het eventueel terug laten keren van jihadisten zal dan worden besproken. Gisteren zette de Amerikaans president Trump Europa daarover plots flink onder druk. Premier Michel streeft naar een gezamenlijke aanpak als het gaat om Europese IS-strijders. Maar is dat mogelijk?

“De Verenigde Staten roepen Groot-Brittannië, Frankrijk, Duitsland en andere Europese bondgenoten op om 800 IS-strijders, die gevangen zijn genomen in Syrië, op te nemen en te berechten”, twitterde Trump. “Het alternatief is niet goed: anders zijn we genoodzaakt ze vrij te laten.”

Trump legt de verantwoordelijkheid bij Europa. Volgens hem doet zijn land al erg veel en wordt er flink wat geld uitgegeven. “Het is tijd voor anderen om het voortouw te nemen en te doen wat ze kunnen.” Trump benadrukte dat het Amerikaanse leger Syrië verlaat wanneer het volledige kalifaat is overwonnen.

Dat moment komt steeds dichterbij. De door de VS gesteunde beweging Syrische Democratische Strijdkrachten (SDF) staat op het punt ook het laatste stukje IS-gebied in te nemen. De terroristische beweging heeft nog een kleine enclave in handen bij de rivier de Eufraat, bij de oostelijke grens van Syrië.

Frankrijk wil wel

Maar Europese landen worstelen al jaren met het dilemma of je naar Syrië afgereisde jihadisten in hun geboorteland moet berechten, of juist proberen te voorkomen dat ze terug kunnen keren. Trump schetste het doembeeld dat de strijders onberecht zullen terugkeren naar Europa. Maar hoe wordt er in de landen die Trump onder druk zet tot nu toe gedacht over een eventuele terugkeer van Syriëgangers?

Frankrijk lijkt als eerste land te zullen voldoen aan Trumps oproep. De Franse overheid bereidt zich voor om jihadisten en hun gezinnen terug te halen. Het gaat in eerste instantie om strijders met een Franse nationaliteit die in Noord-Syrië door de Koerden worden vastgehouden. Zo’n 50 volwassenen en ongeveer 100 kinderen. De redenering achter dit plan is dat als de Koerden ze vrijlaten, de IS’ers hun straf ontlopen. De Fransen zijn van oordeel dat we ze dan beter naar hier kunnen halen en berechten.

Nederland: alleen vrouwen

In Nederland is het kabinet niet van plan IS-strijders terug te halen voor berechting. Wel onderzoekt minister Grapperhaus van Justitie de mogelijkheid om Nederlandse vrouwelijke Syriëgangers en hun kinderen terug te laten keren. Begin deze maand zei de minister dat hierover al geruime tijd wordt overlegd met de Koerdische autoriteiten.

Tot nu toe vond Nederland dat Nederlandse vrouwen zelf naar een consulaat moeten reizen. Maar omdat er zo’n dertig vrouwen en kinderen gevangen zitten in Koerdische kampen, is dat voor de groep niet mogelijk. In totaal verblijven volgens de AIVD in Syrië en Irak minstens 175 minderjarigen met een Nederlandse link.

UK: onenigheid binnen regering

Ook het Verenigd Koninkrijk worstelt nog met wat de beste aanpak is van Britse jihadisten in Syrië. Het officiële beleid is om deze strijders in het Midden-Oosten te laten berechten. Strafvervolging in eigen land is lastig volgens de overheid, omdat bewijs van misdaden moeilijk te vergaren is.

Maar de discussie over terugkeren lijkt in een stroomversnelling geraakt. Aanleiding is de zaak rondom de 19-jarige Syriëganger Shamima Begum. Zij was op haar 15e naar het kalifaat afgereisd en is nu bevallen van een kind in een Syrisch vluchtelingenkamp. Ze wil samen met haar baby terug naar Groot-Brittannië. De Britse minister van Binnenlandse Zaken zei er alles aan te gaan doen om te voorkomen dat ze terugkomt. Maar de minister van Justitie reageerde dat iemand als Begum niet zomaar stateloos kan worden gemaakt.

Duitsland: liever ginder

De Duitse regering is erg terughoudend over het onderwerp. Alle Duitse burgers hebben het recht om terug te keren, zegt een woordvoerder van Binnenlandse Zaken. Maar dan moeten ze wel toegang hebben tot consulaire hulp én die kan Duitsland vanwege het conflict in Syrië daar niet garanderen.

Een diplomatische manier om te verwoorden dat de Duitse regering de jihadisten liever niet ziet terugkeren. Duitsland is vooral bang het aantal potentiële aanslagplegers in Europa te vergroten. Berechting in het Midden-Oosten heeft daarom de voorkeur van de Duitse autoriteiten.

Gesponsorde artikelen