Jazzmuzikant Toots Thielemans is vanmorgen op 94-jarige leeftijd in zijn slaap overleden. Hoewel hij onder meer als mondharmonicaspeler wereldberoemd was, doet zijn naam bij het jongere publiek misschien niet zoveel belletjes rinkelen. Onterecht, want hij behoort tot één van de grootste jazzmuzikanten ooit en weinig Belgische muzikanten zijn wereldwijd zo bekend en geliefd als hij. 

1. Zijn echte naam is Jean Baptiste Frédéric Isidor Thielemans

De wereldberoemde Toots Thielemans is op 94-jarige leeftijd overleden. Een overzicht van zijn carrière. #vrtnieuws pic.twitter.com/tnf6DKt10u

— Tim Verheyden (@timverheyden) 22 augustus 2016

Een hele mond vol, geen wonder dat hij het afkortte tot het meer internationale Toots. Hij werd geboren in de Brusselse volkswijk Marollen op 29 april 1922.

2. Het eerste instrument dat hij leerde spelen was de accordeon

Hij was toen drie jaar oud. Pas veel later ontdekte hij de mondharmonica: hij was toen 17. Toots kon ook gitaarspelen, maar het is niet bekend wanneer hij dat leerde.

3. Hij leerde jazz kennen tijdens de Duitse bezetting

“Hij werd erdoor gegrepen”. Het genre zou zijn hele leven en carrière bepalen, en hij zou uiteindelijk erkend worden als een van de grootse jazzmusici ooit, samen met Louis Armstrong en Charlie Parker.

4. Hij begon zijn carrière in 1949 als gitaarspeler …

In 1949 ontmoette hij zo de Amerikaanse jazzmuzikanten Charlie Parker en Miles Davis. Niet veel later vertrok hij op tournee met Benny Goodman (zie foto puntje 5). In 1951 werd hij lid van de begeleidingsband van Bobbejaan Schoepen, maar lang heeft dat niet geduurd want reisplannen hadden een ander lot voor hem in petto.

5. … en emigreerde een jaar later naar de Verenigde Staten

Daar speelde hij, nog altijd als gitarist, eventjes in de band van jazzmuzikant Charlie Parker en het kwintet van George Shearing.

6. Zijn grootste hit was Bluesette uit 1962

Bluesette werd het eerst opgenomen in 1962 maar werd pas een hit nadat Norman Gimbel er tekst bij verzon. In die mate zelfs dat Toots er zelf over grapte dat het zijn ‘social security number’ is, zijn appeltje voor de dorst.

7. Ondanks die hit was hij waarschijnlijk het meest gekend van de reclame voor Old Spice

Dat gefluit op het einde? Yep, that’s Toots.

8. Hij schreef ook muziek voor andere populaire films en series zoals: 

– Sesamstraat

– Witse

– Baantjer

– French Kiss (1995)

En oudere films zoals Midnight Cowboy (1969) , The Getaway (1972), Turks Fruit en Cinderella Liberty (1973), Dunderklumpen (1974).

9. Een beroerte veroordeelde hem tot de mondharmonica

In 1981 kreeg Toots een beroerte waardoor hij zes maanden out was en zijn linkerhand deels verlamd was. Hij viel terug op de mondharmonica. 

10. Zijn snor werd in 1988 verkozen tot Snor van het jaar

Toots was erelid van de Snorrenclub Antwerpen, en hij was in goed gezelschap want die eer was ook weggelegd voor Marijn ‘Balthazar Boma’ De Valck.

11. Hij was een van de eerste gasten van The Tonight Show met Jay Leno

Op 23 juli 1992, tijdens de 17de aflevering van het eerste seizoen.

12. Onder zijn peterschap kreeg Jazz Middelheim meer naamsbekendheid

Toots Thielemans, de peter van Jazz Middelheim, is helaas overleden. Bedankt voor alle geweldige optredens, Toots! https://t.co/Vr3AM4Uoop

— Jazz Middelheim (@JazzMiddelheim) 22 augustus 2016

Het festival bestaat al sinds de jaren 70. Toots Thielemans werd peter in 1996. 

13. Hij was een baron, maar bleef zichzelf een ket noemen

In 2001 kreeg Toots de titel van baron uit handen van de toenmalige koning Albert II. Maar hij sprak liever over zichzelf als een ket, wat Brussels is voor ‘straatkind’. Die bescheidenheid, samen met zijn vriendelijke natuur, werden alom geprezen.

14. Er zijn twee straten naar hem vernoemd

In Sint-Amands is er de Toots Thielemans Boulevard, als onderdeel van een culturele wandelroute, en in Vorst ligt de Toots Thielemansstraat. Zijn grootvader was er burgemeester. 

15. Hij haalde niet eens de top-10 van de verkiezing De Grootste Belg

Naar slechte gewoonte werd de verkiezing (uit 2005) opgesplitst naar Nederlands- en Franstaligen. De Nederlandstalige Belgen stemden hem naar plaats 20, bij de Franstalige Belgen strandde hij op plaats 44. Het pleit werd gewonnen door respectievelijk Pater Damiaan en Jacques Brel. 

16. Oververmoeidheid deed hem 6 concerten cancellen

Dat gebeurde in 2006.

17. Onderscheiding van de Braziliaanse overheid

Ook in 2006 kreeg hij van Brazilië een prijs omdat hij de Braziliaanse muziekstijl bossa nova mee heeft helpen promoten. Hij kreeg de prijs uit handen van Gilberto Gil, toenmalig minister van Cultuur die zelf ook muziek speelde. 

18. … en van de Amerikaanse

In oktober 2008 ontving Toots Thielemans een The National Endowment for the Arts Jazz Masters Fellowship, de hoogste onderscheiding van de Amerikaanse overheid aan jazzmuzikanten. Van de Belgische overheid? Niets, vriendelijk dankuwel.

19. Zijn 90ste verjaardag vierde hij in New York 

Een boel artiesten kwamen opdagen zoals Herbie Hancock en Eliane Elias. Toots gaf ook zelf een optreden in het Jazz at Lincoln Center. 

20. Iedereen spreekt zijn naam verkeerd uit

Het verschil is subtiel, maar je zegt niet [OE] zoals in ‘boots’ maar [U] zoals in ‘foots’. Zegt Wikipedia. Of het Jean Baptiste Frédéric Isidor zélf iets uitgemaakt heeft, zal voor altijd een goed bewaard geheim blijven.